Ylym, teh­ni­ka we in­no­wa­si­ýa — ösüş­le­riň berk bin­ýa­dy

12-13-nji iýun­da Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­tin­de «Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ylym, teh­ni­ka we in­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­lar» at­ly hal­ka­ra yl­my mas­la­hat ge­çi­ril­di. Döw­let­li Di­ýa­ry­myz­da ylym-bi­lim ar­ka­ly ýag­ty gel­je­giň bin­ýa­dy­nyň ber­ki­dil­ýän­di­gi­ni, ul­gam­da hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gyň bar­ha gi­ňel­dil­ýän­di­gi­ni ala­mat­lan­dy­ran mas­la­ha­ta dün­ýä­niň bir­nä­çe ýur­dun­dan alym­lar gat­naş­dy­lar. Olar mas­la­hat­da çy­kyş edip, hä­zir­ki dö­wür­de adam­za­dyň ylym­da ga­za­nan­la­ry­ny öz­leş­dir­mek hem-de iş ýü­zü­ne ge­çir­mek, şeý­le-de bu ugur­da dün­ýä döw­let­le­ri bi­len pa­ra­hat­çy­ly­ga, hoş­ni­ýet­li dost­lu­ga esas­lan­ýan oňyn hyz­mat­daş­ly­gy pug­ta­lan­dyr­mak ba­ra­da pi­kir alyş­dy­lar, tä­ze baş­lan­gyç­la­ry be­ýan et­di­ler.

Ylym — adam­za­dy, dün­ýä­ni öz­gerd­ýän güýç. Döw­le­tiň ösüş-öz­ge­ri­şi-de, gel­je­gi-de ylym­da ga­za­nyl­ýan sep­git­le­re bag­ly. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň hem-de hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň öň­den­gö­rü­ji­lik­li sy­ýa­sa­ty ne­ti­je­sin­de ýur­du­myz­da ylym ul­ga­myn­da hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gyň ge­ri­mi gi­ňel­dil­ýär, yl­myň ga­za­nan­la­ry­ny, iň kä­mil teh­no­lo­gi­ýa­la­ry önüm­çi­li­ge or­naş­dyr­mak­da ze­rur şert­ler dö­re­dil­ýär. Bu bol­sa ýur­du­my­zyň yk­dy­sa­dy­ýe­ti­niň, se­na­ga­ty­nyň, jem­gy­ýet­çi­lik dur­mu­şy­nyň äh­li ugur­la­ry­nyň ös­me­gi­ne oňyn tä­si­ri­ni ýe­tir­ýär.

Hä­zir­ki wagt­da Türk­me­nis­tan dün­ýä döw­let­le­ri üçin, äh­li ugur­lar­da bol­şy ýa­ly, ylym-bi­lim ul­ga­myn­da hem yg­ty­bar­ly hyz­mat­daş bol­ma­gyn­da gal­ýar. Biz mu­ňa Ylym­lar gü­ni my­na­sy­bet­li ge­çi­ri­len hal­ka­ra yl­my mas­la­ha­ta gat­na­şan alym­la­ryň kä­bi­ri bi­len söh­bet­deş bo­la­ny­myz­da hem aý­dyň göz ýe­tir­dik. Öz­be­gis­tan Res­pub­li­ka­sy­nyň Ylym­lar aka­de­mi­ýa­sy­nyň wi­se-pre­zi­den­ti Si­ro­jid­din Mir­za­ýew:

— Türk­me­nis­tan bi­len Öz­be­gis­tan Res­pub­li­ka­sy­nyň ara­syn­da ylym we bi­lim ul­ga­myn­da ne­ti­je­li hyz­mat­daş­lyk ýo­la goý­lup, ol yzy­gi­der­li iler­le­dil­ýär. Aka­de­mi­ki to­par­la­ryň ara­syn­da hyz­mat­daş­lyk bar­ha ýyg­jam­laş­dy­ryl­ýar, şeý­le hem ýurt­la­ry­my­zyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň we yl­my eda­ra­la­ry­nyň ara­syn­da yzy­gi­der­li du­şu­şyk­lar ge­çi­ril­ýär.

Biz in­di en­çe­me ýyl­lar­dan bä­ri Türk­me­nis­ta­nyň Ylym­lar aka­de­mi­ýa­sy bi­len iş­jeň hyz­mat­daş­lyk ed­ýä­ris. Ylym­da, teh­no­lo­gik ösüş­de ýe­ti­len sep­git­ler bo­ýun­ça öza­ra pi­kir alyş­ýa­rys hem-de tej­ri­be­le­ri­mi­zi paý­laş­ýa­rys. Ine, şu ge­zek­ki giň ge­rim­de ge­çi­ril­ýän yl­my mas­la­hat hem mu­nuň aý­dyň my­sa­ly­dyr. Mas­la­hat­da eden çy­ky­şym ba­ra­da aýt­sam, hä­zir­ki wagt­da dün­ýä­de seýs­miki howp­suz­ly­gy üp­jün et­mek ju­da mö­hüm me­se­le bol­ma­gyn­da gal­ýar. Se­bä­bi ýer­tit­re­me­ler uly möç­ber­de yk­dy­sa­dy we so­sial ýit­gi­le­re se­bäp bo­lup bi­ler. Güýç­li ýer­tit­re­me­le­ri­ň si­mul­ýa­si­ýa mo­del­le­ri, seýs­miki tö­wek­gel­çi­li­gi ba­ha­lan­dyr­mak we çak­la­mak bi­len bag­la­ny­şyk­ly göz­leg­ler dün­ýä­niň öň­de­ba­ry­jy hü­när­men­le­ri ta­ra­pyn­dan iş­jeň al­nyp ba­ryl­ýar. Biz bu ugur­da­ky tej­ri­be­le­ri­mi­zi türk­me­nis­tan­ly alym­la­ryň iş­le­ri bi­len ut­gaş­dy­ryp bi­le­ris — di­ýip gür­rüň ber­di.

Hal­ka­ra yl­my mas­la­ha­tyň do­wa­myn­da alym­lar hä­zir­ki za­man dün­ýä­si­ne san­ly ul­ga­myň or­naş­dy­ry­ly­şy­na, in­no­wa­sion ösü­şiň iler­le­dil­me­gi­ne aý­ra­tyn ba­ha ber­di­ler. Hä­zir­ki wagt­da dün­ýä yk­dy­sa­dy­ýe­ti düýp­li teh­no­lo­gik öw­rü­li­şik­le­ri baş­dan ge­çir­ýär. Jem­gy­ýet­çi­lik dur­mu­şy­nyň äh­li ugurlaryna san­ly teh­no­lo­gi­ýa­lar or­naş­dy­ryl­ýar. San­ly yk­dy­sa­dy­ýet ýur­dy ös­dür­me­giň bin­ýa­dy bo­lup, döw­le­tiň äh­li pu­dak­la­ry­nyň işi­ni döw­re­bap­laş­dyr­ma­ga oňyn tä­si­ri­ni ýe­tir­ýär. Gru­zi­ýa­nyň Mil­li ylym­lar aka­de­mi­ýa­sy­nyň aka­de­mik-kä­ti­bi Wla­di­mer Pa­pa­wa yk­dy­sa­dy­ýe­te san­ly teh­no­lo­gi­ýa­la­ry or­naş­dyr­ma­gyň äh­mi­ýe­ti dog­ru­syn­da şeý­le gür­rüň ber­di:

— San­ly teh­no­lo­gi­ýa­la­ryň giň­den ula­nyl­ma­gy dur­muş-yk­dy­sa­dy gat­na­şyk­la­ryň we jem­gy­ýet­çi­lik ins­ti­tut­la­ry­nyň öz­ger­me­gi­ne ge­tir­ýär. Biz hä­zir­ki wagt­da san­ly ul­ga­myň müm­kin­çi­lik­le­ri­ni dur­mu­şa or­naş­dyr­mak­da Türk­me­nis­tan­da hem ne­ti­je­li iş­le­riň al­nyp ba­ryl­ýan­dy­gy­ny bil­ýä­ris. As­lyn­da, dün­ýä­de yl­myň we teh­no­lo­gi­ýa­nyň nä­de­re­je­de çalt ös­ýän­di­gi­ni bu ugur­lar­da­ky tä­ze­lik­ler hem aý­dyň gör­kez­ýär. Şo­ňa gö­rä, hut ylym­dyr teh­no­lo­gi­ýa şu gün­ki öz­gert­me­le­riň he­re­ket­len­di­ri­ji güý­jü­dir diý­mek bo­lar. Şo­nuň üçi­nem hä­zir tu­tuş adam­za­dyň ýa­şa­ýyş-dur­muş şert­le­ri, esa­san, hut şu ul­gam­da amal edil­ýän iş­le­riň ne­ti­je­sin­de ýe­ňil­leş­ýär. San­ly öz­gert­me­ler döw­rün­de mag­lu­mat teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­nyň öňün­de dur­ýan we­zi­pe­ler ýur­duň yk­dy­sa­dy­ýe­ti­ni, şol san­da se­na­ga­ty, hyz­mat­lar pu­da­gy­ny, söw­da­ny hem-de beý­le­ki ul­gam­la­ryň işi­ni iler­let­mä­ge iter­gi ber­jek tä­ze­çil tas­la­ma­la­ryň dur­mu­şa ge­çi­ril­me­gi bi­len bag­ly­dyr.

Di­ýa­ry­myz­da ila­tyň sag­ly­gy­ny go­ra­mak we ber­kit­mek ug­run­da dur­mu­şa ge­çi­ril­ýän iş­ler dün­ýä jem­gy­ýet­çi­li­gi­niň, hal­ka­ra gu­ra­ma­la­ryň, şol san­da Bü­tin­dün­ýä Sag­ly­gy Go­ra­ýyş Gu­ra­ma­sy­nyň giň gol­da­wy­na my­na­syp bol­ýar. Ýur­du­my­zyň bu ugur­da ga­za­nan üs­tün­lik­le­ri hal­ka­ra de­re­je­de yk­rar edil­ýär. Mas­la­hat­da çy­kyş eden alym­lar Türk­me­nis­ta­nyň sag­ly­gy go­ra­ýyş ul­ga­myn­da ýe­ten sep­git­le­ri dog­ru­syn­da hem öza­ra pi­kir alyş­dy­lar.

Mak­sat­my­rat ÇA­RY­ÝEW

Çeşme: «Türk­me­nis­tan» gazeti