To­par­lar­da oýun­lar ar­ka­ly sa­pak gu­ra­mak

Oýun­lar ça­ga­la­ryň ýat­keş­li­gi­ni, göz öňü­ne ge­tir­me en­di­gi­ni ös­dür­ýär hem-de ola­ryň dost­luk, adam­kär­çi­lik ru­hun­da ter­bi­ýe­len­me­gi­ne ýar­dam ed­ýär. Şeý­le­lik­de, ça­ga­la­ryň il­kin­ji gy­lyk-hä­si­ýet­le­riň-de düý­bi tu­tul­ýar. Ça­ga­lar oýun pur­sa­dyn­da özü­ni gur­şap alan daş-tö­we­re­gi syn­la­ýar­lar, ulu­la­ryň gy­lyk-hä­si­ýet­le­ri­ni, ola­ryň zäh­me­te bo­lan ga­raý­şy­ny öw­ren­ýär­ler. Bak­ja to­pa­ryn­da oýun­lar ça­ga­la­ryň güý­men­je­si ýa­ly bo­lup gö­rün­se-de, olar­da syn­çy­lyk, pi­kir­le­niş uky­by­ny kä­mil­leş­dir­mek, be­de­ni­ni ber­kit­mek ýa­ly en­dik­ler ke­ma­la gel­ýär. Oý­nuň üs­ti bi­len ça­ga daş­ky dur­muş­dan tä­ze dü­şün­je­ler al­ýar. Sa­pak­lar­da, ge­ze­lenç­ler­de alan bi­lim­le­ri­niň üs­tü­ni dol­dur­ýar.

Ça­ga­lar oýun oý­nan­la­ryn­da deň-duş­la­ry­na, Wa­ta­na, hal­ky­na bo­lan söý­gü­si­ni we beý­le­ki gy­lyk-hä­si­ýet­le­ri­ni aý­dyň ýü­ze çy­kar­ýar­lar. Me­se­lem, kör­pe­ler ki­çi­jik to­par bo­lup, «Maş­ga­la» oý­nu­ny oý­na­ýar­lar. Oýun­da ça­ga­lar maş­ga­la ag­za­la­ry­nyň ag­zy­bir bol­ma­gy­ny, myh­man­çy­ly­ga ge­len­le­ri gü­ler ýüz bi­len gar­şy­la­ma­gy, zäh­me­te, ag­zy­bir­li­ge bo­lan söý­gü­si­ni aý­dyň ýü­ze çy­kar­ýar­lar.

Sa­pak­da we gün­de­lik dur­muş­da kör­pe­le­riň daş­ky dün­ýä­ni öz­leş­dir­mek­le­ri üçin duý­gu­la­ýyn tej­ri­be­ler örän uly orun eýe­le­ýär. Bak­ja to­par­lar­da duý­gu­la­ry ös­dür­mek sa­pa­gyn­da kör­pe­le­riň aňy­nyň we be­de­ni­niň saz­la­şyk­ly ös­dü­ril­me­gi ga­za­nyl­ýar. Bu sa­pak ça­ga­lar bi­len öw­re­di­ji oýun­la­ry gu­ra­mak ar­ka­ly al­nyp ba­ryl­ýar.

Ça­ga oýun­la­ry örän dür­li-dür­lü­dir. Oý­ny kör­pe­le­riň öz­le­ri dö­re­dip oý­na­ýan bol­sa, oňa dö­re­di­ji­lik oýun­la­ry di­ýil­ýär. Oňa «Maş­ga­la», «Mek­dep», «Dü­kan» ýa­ly oýun­la­ry my­sal ge­ti­rip bo­lar. Ter­bi­ýe­çi­niň kör­pe­le­ri mek­dep, dü­kan, ki­tap­ha­na ýa­ly bir­nä­çe ýer­ler bi­len ta­nyş et­me­gi ola­ryň dö­re­di­ji­lik te­ma­ti­ka­sy­nyň hem-de maz­mu­ny­nyň baý­laş­ma­gy­na kö­mek ed­ýär.

Bel­li bir ter­ti­bi we düz­gü­ni bo­lan oýun­la­ra düz­gün­li oýun­lar di­ýil­ýär. Düz­gün­li oýun­la­ryň bir­nä­çe­si ha­ly­nyň, pa­la­syň ýa-da sto­luň üs­tün­de oý­nal­sa, kä­bi­ri he­re­ket et­mek­li­gi ta­lap ed­ýär. He­re­ket­li oýun­la­ra «Pök­gi­ni se­be­de sal», «Köp­rü­den ge­çe­liň», «Pök­gi­ni zyň» ýa­ly oýun­lar my­sal bo­lup bi­ler. En­tek oýun­la­ra gi­riş­mez­den öň, oýun­la­ryň düz­gün­le­ri­ni hem­me­le­riň bil­me­gi hök­man­dyr.

Bak­ja to­pa­ryn­da kör­pe­le­re tä­ze dü­şün­je di­ňe sa­pak­la­ryň üs­ti bi­len däl-de, eý­sem, oýun­lar ar­ka­ly-da be­ril­ýär. Oýun­la­ryň esa­sy mak­sa­dy ça­ga­la­ra tä­ze bi­lim ber­ýän hem-de öň­ki dü­şün­je­le­ri­ni ber­kid­ýän bol­sa, on­da oňa di­dak­ti­ki ýa-da öw­re­di­ji oýun­lar di­ýil­ýär. Mu­ňa my­sal edip, «Şe­ki­li ýe­rin­de goý», «Reň­ki ta­na we aýt», «Şe­kil­le­ri ta­pa­wut­lan­dyr» ýa­ly oýun­la­ry gör­kez­mek bo­lar.

Oýun­lar ça­ga­da şat­lyk, be­genç duý­gu­la­ry­ny ös­dür­ýär. Şeý­le hem ola­ryň söz­le­ýiş, diň­le­mek hem pi­kir­len­mek en­dik­le­ri­niň ös­me­gi­ne iter­gi ber­ýär. Oý­nuň is­len­dik gör­nü­şi­ne-de ça­ga­lar örän hö­wes­li gat­naş­ýar­lar.

Şem­şat ETI­RE­KO­WA,

Da­şo­guz şä­he­rin­dä­ki da­şa­ry ýurt di­li­ni çuň­laş­dy­ryp öw­red­ýän ýö­ri­te­leş­di­ri­len 39-njy ça­ga­lar bak­ja-ba­gy­nyň ter­bi­ýe­çi-usu­ly­ýet­çi­si.

Çeşmesi:Türkmenmetbugat