USULY-AMALY OKUWLAR DÖWREBAP GURALDY

Pedagogik işgärleriň usuly-amaly okuwlaryny we maslahatlaryny geçirmek hakynda Türkmenistanyň Bilim ministriniň 2025-nji ýylyň 20-nji iýunyndaky “Pedagogik işgärleriň usuly-amaly okuwlaryny we maslahatlaryny geçirmek hakynda” 226 belgili buýrugyna laýyklykda Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň bilim ulgamynda amala aşyrýan düýpli özgertmelerini maksadalaýyk durmuşa geçirmek, hil taýdan ýokary derejä çykarmak, ösüp gelýän ýaş nesle döwrebap bilim-terbiýe bermek, olaryň innowasion tehnologiýalardan netijeli peýdalanmak başarnyklaryny we döredijilik ukyplaryny ösdürmek, olara hünär öwretmek babatda durmuşa geçirmek işleri maslahatlaşmak maksady bilen, pedagogik işgärleriň etrap (şäher) usuly-amaly оkuwlaryny şu ýylyň 11–13-nji awgusty aralygynda ýurt derejesinde guramaçylykly we netijeli geçirmek boýunça köp işler alnyp baryldy.  

Ahal welaýatynyň Babadaýhan etrabynyň 17-nji, 19-njy, Tejen etrabynyň 41-nji, Kaka etrabynyň 14-nji, 16-njy, 17-nji orta mekdeplerinde Taryh, Türkmenistanyň döwlet we hukuk esaslary, jemgyýeti öwreniş, Türkmenistanyň medeni mirasy, Dünýä medeniýeti dersleri we beýleki ugurlar boýunça mugallymlaryň hem-de bilim işgärleriniň gatnaşmagyndaky usuly-amaly okuwlary talabalaýyk guramak maksady bilen, tassyklanylan degişli meýilnama esasynda ýerine ýetirilmeli işler meýilleşdirilipdir. Şeýle-de, Kaka etrabynyň matematika ugruna ýöriteleşdirilen 10-njy çagalar bakja-bagynda okuwlar maksada laýyk guralypdyr.

Usuly-amaly okuwlaryň guramaçylykly geçirilmeginde Ahal welaýat Baş bilim müdirliginiň başlygy B.Çarlyýew, we şol bilim müdirligiň başlygynyň orunbasary A. Gurbansähedow, Ahal welaýat Baş bilim müdirliginiň ýanyndaky döwlet umumybilim edaralarynyň mugallymlarynyň we mekdebe çenli çagalar edaralarynyň terbiýeçileriniň hünär derejesini ýokarlandyryş merkeziniň baş hünärmenleri G.Ataýewa, A.Öwezowa we beýleki degişli hünärmenler işjeň gatnaşdylar.

Okuwlarda Türkmenistanyň Milli bilim institutynyň Jemgyýetçilik bilimler bölüminiň müdiri O.Meläýewa we şol bölümiň esasy ylmy G.Nuryýewa gatnaşyp çykyş etdiler we usuly taýdan ýardam berdiler.

Taryh, Türkmenistanyň döwlet we hukuk esaslary, jemgyýeti öwreniş derslerini okadýan mugallymlary üçin guralan usuly-amaly okuwlarda Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň nusgalyk kitaplaryny ulanmagyň, mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň, okuw derslerini durmuş bilen baglanyşdyryp okatmak arkaly okuwçylara aýratynlykda çemeleşmegiň we olaryň bilimi çuňňur özleşdirmeklerini gazanmagyň ýollary, 2025-nji ýylyň “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmeginiň ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň, ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda ýaş nesle kämil terbiýe bermegiň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň maglumatlaryndan peýdalanmagyň netijeli usullary, okuw maksatnamalary we täze neşir edilen okuw kitaplary bilen işlemegiň usulyýet aýratynlyklary, şeýle-de, 2025-nji ýylda şanly senäniň – Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygynyň halkara derejesinde bellenilip geçilmeginiň halkara gatnaşyklarynyň ösdürilmegindäki ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň, okuw derslerini okatmakda sanly we innowasion pedagogik tehnologiýalary peýdalanmagyň, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň (rejelenen görnüşi) mazmunyny, Türkmenistanyň kanunçylyk namalaryny okuwçylara öwretmegiň, ýöriteleşdirilen orta mekdeplerde jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugra degişli okuw derslerini okatmagyň iş tejribesinden söhbet açýan çykyşlar meýilnama esasynda döwrebap guralypdyr.

Okuwlaryň dowamynda Türkmenistanyň medeni mirasy dersini okadýan mugallymlar üçin guralan usuly-amaly okuwlarda “Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň “Ýaşlar – Watanyň daýanjy”, “Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet”, “Magtymguly – dünýäniň akyldary” atly kitaplaryny halkymyzyň baý medeniýetini, milli mirasyny, däp-dessurlaryny okuwçylara öwretmekde peýdalanmagyň, ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň, okuwçylary ylmy döredijilige höweslendirmegiň we taslama bäsleşiklerine taýýarlamagyň, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen taryhy-medeni ýadygärliklerimiz we bu guramanyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna goşulan baý gymmatlyklarymyz baradaky bilimleri okuwçylara öwretmegiň netijeli we häzirki zaman usullary, “Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna” laýyklykda, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmekde, innowasion usullary okuw işine giňden ornaşdyrmakda mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny ýokarlandyrmagyň, ýaş nesle döwrebap bilim we terbiýe bermekde mugallymlaryň ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň, bilimiň hilini ýokarlandyrmagyň, okatmagyň ösdüriji, sungat, iň gowy eserleri saýlamak ýaly ýokary netijeli usullaryny okuw-terbiýeçilik işlerinde giňden peýdalanmagyň ýollary, okuw dersini maddy we ruhy gymmatlyklarymyz bilen baglanyşdyryp, işjeň usullardan peýdalanyp okatmagyň, häzirki zaman işjeň usullaryny peýdalanmagyň we dersara baglanyşygy üpjün etmegiň, okuwçylara häzirki zaman nazary we amaly bilimleri bermegiň, olaryň amaly başarnyklaryny hem endiklerini ösdürmegiň, olary milli we halkara derejede geçirilýän zehin bäsleşiklere, olimpiadalara taýýarlamagyň öňdebaryjy iş tejribesinden, okuwçylarda döredijilik işine bolan gyzyklanmany we ylmy garaýyşlary kemala getirmekde okatmagyň häzirki zaman usullarynyň ulanylyşy, Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň 2025-nji ýylyň 5-nji fewralynda tassyklan “Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisine” laýyklykda, Türkmenistanyň medeni mirasy dersini okadýan halypa mugallymlar bilen ýaş mugallymlaryň arasynda halypa-şägirtlik gatnaşyklarynyň ýola goýluşy boýunça okalan söhbetler okuwlaryň täsirliligini artdyrdy.

Dünýä medeniýeti dersini okadýan mugallymlaryň usuly-amaly okuwlarynda Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň nusgalyk kitaplaryny, çykyşlaryny peýdalanmagyň, dünýä medeniýetiniň baý genji-hazynasyna öwrülen Magtymguly Pyragynyň çuňňur pähim-paýhasa ýugrulan eserlerini hem-de filosofik garaýyşlaryny okuwçylara öwretmegiň, okuwçylara häzirki zaman nazary we amaly bilimleri bermegiň, olaryň amaly başarnyklaryny hem endiklerini ösdürmegiň, olary milli we halkara derejede geçirilýän zehin bäsleşiklere taýýarlamagyň, ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen taryhy-medeni ýadygärliklerimiz we bu guramanyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna goşulan baý gymmatlyklarymyz baradaky bilimleri okuwçylara öwretmegiň, olaryň öwrenijilik işjeňliginiň, konstruktorçylyk ukybynyň, özbaşdak pikirleniş endikleriniň ösmegini, ýaşlaryň hünärini dogry saýlap almagyny gazanmagyň, türkmen medeniýetiniň, sungatynyň gazananlaryny dünýä ýaýmak maksady bilen, yzygiderli geçirilýän dürli festiwallaryň, konsertleriň, sergileriň, döredijilik duşuşyklarynyň we beýleki medeni-köpçülikleýin çäreleriň milli we dünýä medeniýetini ösdürmekdäki ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň ýokary netijeli usullary, halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny ýola goýmagyň we onuň işiniň mazmunyny yzygiderli baýlaşdyrmagyň, hilini ýokarlandyrmagyň ýollary, mugallymlaryň özüni kämilleşdirmegi hem-de bilimini yzygiderli artdyrmagy, hünär derejesini we ussatlygyny ýokarlandyrmagy, täze usullary özleşdirmegi, öňdebaryjy tejribäni öwrenmegi we ulanmagy babatda alyp barmaly işleri, 2025-nji ýylda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygynyň halkara derejesinde bellenilip geçilmeginiň, BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň 3 gezek ykrar edilmeginiň ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň usuly tärleri, okuwçylaryň okuwa we ylma bolan gyzyklanmasyny ýokarlandyrmak maksady bilen, saýlama okuwlary guramagyň hem-de geçirmegiň, dürli maglumat çeşmelerinden (internet, ylmy edebiýatlardan we çeper eserlerden, metbugat serişdelerinden, wideo, audio maglumatlaryndan) peýdalanmagyň döwrebap okatmakda öňdebaryjy milli we dünýä tejribesini peýdalanmagyň hem-de ýaýratmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden okalan söhbetler diňleýjilerde uly täsir galdyrdy.

Usuly-amaly okuwda 2025-nji ýylyň 4­−8-nji awgustynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda geçirilen Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň III maslahaty baradaky we beýleki maglumatlary okuwçylara öwretmegiň ähmiýeti barada aýdylyp geçildi. Şeýle-de, “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” ady bilen geçiriljek ilkinji okuw sapagyny maksada laýyk guramagyň usullary barada beýan edildi.

Okuwlaryň dowamynda bilim işgärleri bilen sorag-jogap alşyldy we usuly taýdan ýardam edildi.

Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komiteti bilen bilelikde türkmen telewideniýesinde telewizion okuw sapaklaryny ýazgy etmek hem-de teleýaýlyma goýbermek üçin telesapaklary, Türkmenistanyň Bilim ministrligi tarapyndan Türkmenistanyň Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetiniň “Altyn asyr: Türkmenistan” teleýaýlymynda ýaýlyma goýbermek üçin “Salam mugallym!” atly telegepleşikleri talaba laýyk guramakda her bir bilim işgäriniň jogapkärçilikli çemeleşmegi maslahat berildi.

Bilim ulgamyny has-da ösmeginde köp aladalary edýän Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, halk bähbitli, dünýä ähmiýetli alyp barýan işleri elmydama rowaçlyklara beslensin!

Türkmenistanyň Milli bilim institutynyň

Jemgyýetçilik bilimler bölüminiň

esasy ylmy işgäri

Gurbanjemal Nuryýewa