Türk­me­nis­ta­nyň bi­lim ul­ga­my: ösü­şiň we ro­waç­ly­gyň stra­te­gik bin­ýa­dy

Be­lent mer­te­be­li Gah­ry­man Pre­zi­den­ti­mi­ziň «Wa­tan di­ňe hal­ky bi­len Wa­tan­dyr! Döw­let di­ňe hal­ky bi­len döw­let­dir!» di­ýen baş ýö­rel­ge­si, türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri, Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň «Döw­let adam üçin­dir!» di­ýen şy­ga­ry Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de dil­le­ri­mi­ziň se­na­sy­na, kö­ňül­le­ri­mi­ziň owa­zy­na öw­rü­lip, bag­ty­ýar­ly­gyň aý­dy­my hem-de ber­ka­rar­ly­gyň mu­ka­my bo­lup be­lent­den ýaň­lan­ýar. Döw­let Baş­tu­ta­ny­my­zyň hem-de Mil­li Li­de­ri­mi­ziň il-ýurt bäh­bit­li, umu­ma­dam­zat äh­mi­ýet­li be­ýik iş­le­ri­niň ne­ti­je­sin­de Ga­raş­syz, he­mi­şe­lik Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan ber­ka­rar­ly­gyň we bag­ty­ýar­ly­gyň ýur­du­na öw­rül­di. Mu­kad­des Ga­raş­syz­ly­gy­my­zyň bar­ha go­laý­la­ýan şan­ly 35 ýyl­lyk to­ýy ýur­du­my­zyň at-ab­ra­ýy­ny, şan-şöh­ra­ty­ny äle­me ýaý­ýar. Ta­ry­hy dö­wür­de her bir ra­ýa­tyň ýa­şa­ýyş-dur­muş de­re­je­si­niň ýo­kar­lan­dy­ryl­ma­gy­na hem-de her bir pu­da­gyň üýt­ge­di­lip gu­ral­ma­gy­na gö­nük­di­ri­len mak­sat­na­ma­lar üs­tün­lik­li ama­la aşy­ry­lyp, bäs­deş­li­ge ukyp­ly yk­dy­sa­dy­ýe­tiň berk bin­ýat­ly mil­li nus­ga­sy dö­re­dil­di. Ösü­şiň we ro­waç­ly­gyň stra­te­gik bin­ýa­dy hök­mün­de mil­li bi­lim ul­ga­myn­da giň ge­rim­li öz­gert­me­ler bar­ha ro­waç­lan­ýar.

Kä­mil­leş­dir­mä­ge we döw­re­bap­laş­dyr­ma­ga al­nan ugur

«Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy: Türk­me­nis­ta­ny 2022 — 2052-nji ýyl­lar­da dur­muş-yk­dy­sa­dy taý­dan ös­dür­me­giň Mil­li mak­sat­na­ma­sy» esa­syn­da döw­le­tiň sars­maz güý­jü­ni hem kuw­wa­ty­ny şöh­le­len­dir­ýän gur­lu­şyk­la­ryň — hä­zir­ki za­man komp­ýu­ter­le­ri, la­bo­ra­to­ri­ýa en­jam­la­ry, in­te­rak­tiw we mul­ti­me­dia teh­no­lo­gi­ýa­la­ry bi­len üp­jün edi­len döw­re­bap bi­lim ojak­la­ry­nyň gur­lu­şyk iş­le­ri dep­gin­li do­wam et­di­ril­di.

2025-nji ýy­lyň 1-nji sent­ýab­ryn­da türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri, Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň gat­naş­ma­gyn­da Hal­ka­ra se­na­gat­çy­lar we te­le­ke­çi­ler uni­wer­si­te­tiniň binasy açylyp ulanmaga berildi. Şeý­le hem şol gün Türk­me­nis­ta­nyň Döw­let ener­ge­ti­ka ins­ti­tu­ty­nyň tä­ze goş­ma­ça okuw bi­na­sy, umu­my ýa­şa­ýyş ja­ýy, sport des­ga­sy we aý­law­ly ýo­luň ug­run­da­ky «Tä­ze kuw­wat» bi­na­sy, umu­man, sent­ýabr aýy­nyň do­wa­myn­da bol­sa 7 sa­ny or­ta mek­dep, 9 sa­ny ça­ga­lar ba­gy da­ba­ra­ly açyl­dy. Üs­tü­miz­dä­ki okuw ýy­ly­nyň bi­rin­ji ýa­ry­myn­da Aş­ga­bat şä­he­rin­de Türk­men döw­let bi­na­gär­lik-gur­lu­şyk ins­ti­tu­ty, 2 sa­ny or­ta mek­dep, 1 sa­ny ça­ga­lar ba­gy, Ahal we­la­ýa­tyn­da 1 sa­ny ça­ga­lar ba­gy, Bal­kan we­la­ýa­tyn­da 2 sa­ny or­ta mek­dep we 2 sa­ny ça­ga­lar ba­gy, Da­şo­guz we­la­ýa­tyn­da 1 sa­ny ça­ga­lar ba­gy, Le­bap we­la­ýa­tyn­da Se­ýit­na­zar Seý­di adyn­da­ky Türk­men döw­let mu­gal­lym­çy­lyk ins­ti­tu­ty we 2 sa­ny or­ta mek­dep, Ma­ry we­la­ýa­tyn­da 1 sa­ny or­ta mek­dep açy­lyp ulan­ma­ga ber­ler.

Mil­li Li­de­ri­mi­ziň hem-de Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň göw­rü­mi we hä­zir­ki za­man teh­no­lo­gik üp­jün­çi­li­gi bi­len de­ňi-ta­ýy bol­ma­dyk bi­lim­ler şä­her­çe­le­ri­ni dö­ret­mek ba­ra­da­ky baş­lan­gyç­la­ryn­dan ugur al­nyp, Türk­men döw­let bi­na­gär­lik-gur­lu­şyk ins­ti­tu­ty­nyň hem-de Se­ýit­na­zar Seý­di adyn­da­ky Türk­men döw­let mu­gal­lym­çy­lyk ins­ti­tu­ty­nyň tä­ze bi­na­lar top­lum­la­ry­nyň döw­re­bap okuw bi­na­la­ry, tej­ri­be­ha­na­lar, yl­my-bar­lag mer­kez­le­ri, ki­tap­ha­na­lar, sport bi­na­la­ry we meý­dan­ça­la­ry, Ame­ri­ka­nyň Bir­le­şen Ştat­la­ry­nyň, Ger­ma­ni­ýa Fe­de­ra­tiw Res­pub­li­ka­sy­nyň, Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy­nyň, Is­pa­ni­ýa Pa­ty­şa­ly­gy­nyň, Be­ýik Bri­ta­ni­ýa­nyň, Ita­li­ýa Res­pub­li­ka­sy­nyň, Tür­ki­ýe Res­pub­li­ka­sy­nyň, Gü­nor­ta Ko­re­ýa­nyň, Ýa­po­ni­ýa döw­le­ti­niň öň­de­ba­ry­jy ön­dü­ri­ji­le­ri­niň otur­dyl­ýan bi­lim en­jam­la­ry ta­lyp ýaş­la­ryň — gel­jek­ki ýo­ka­ry bi­lim­li hü­när­men­le­riň hal­ka­ra öl­çeg­le­ri­ne la­ýyk­lyk­da bi­lim al­mak­la­ry­ny, şeý­le hem pro­fes­sor-mu­gal­lym­la­ryň bi­lim işi­ni has-da ne­ti­je­li gu­ra­mak­la­ry üçin äh­li amat­ly şert­le­ri üp­jün eder.

Döw­let Baş­tu­ta­ny­my­zyň ta­ry­hy Ka­ra­ry bi­len, üs­tü­miz­dä­ki ýyl­da Aş­ga­bat şä­he­ri­niň Büz­me­ýin et­ra­byn­da 2 sa­ny her bi­ri 720 orun­lyk umu­my­bi­lim ber­ýän mek­de­biň hem-de 320 orun­lyk ça­ga­lar ba­gy­nyň gur­lu­şy­gy­na ba­dal­ga be­ril­di.

Mek­de­be çen­li bi­lim we ter­bi­ýe

Wa­ta­ny­my­zyň gel­je­gi hem-de do­wa­ma­ty­myz bo­lan ýaş ne­sil­ler ha­kyn­da döw­let de­re­je­sin­de ala­da edi­lip, ge­çen okuw ýy­lyn­da mek­de­be çen­li bi­lim eda­ra­la­ryn­da ýaş nes­le be­ril­ýän bi­li­miň we ter­bi­ýä­niň ýo­ka­ry döw­re­bap­ly­gy­nyň ga­za­nyl­ma­gy­na uly äh­mi­ýet be­ril­di. Ça­ga­lar bag­la­ryn­da kör­pe­le­re il­kin­ji dü­şün­je­ler be­ril­di, ba­şar­nyk­la­ryň we en­dik­le­riň ke­ma­la ge­ti­ril­me­gi­ne gö­nük­di­ri­len bi­lim işi ter­bi­ýe ber­mek bi­len ut­ga­şyk­lyk­da al­nyp ba­ryl­dy.

Gur­ban­gu­ly Ber­di­mu­ha­me­dow adyn­da­ky Ho­wan­dar­ly­ga mä­täç ça­ga­la­ra he­ma­ýat ber­mek bo­ýun­ça ha­ýyr-sa­ha­wat gaz­na­sy bi­len bi­le­lik­de sag­ly­gy se­bäp­li müm­kin­çi­li­gi çäk­li ça­ga­lar bi­len al­nyp ba­ryl­ýan iş­le­riň kä­mil­leş­di­ril­me­gi ba­ba­tyn­da ze­rur iş­ler al­nyp ba­ryl­dy. Inkl­ýu­ziw bi­lim bo­ýun­ça yl­my-usu­ly we okuw-usu­ly gol­lan­ma­lar taý­ýar­la­nyl­dy. Maş­ga­la­nyň, ça­ga­lar ba­gy­nyň, mek­de­biň bi­le­lik­dä­ki iş­le­ri has-da kä­mil­leş­di­ril­di. Mek­de­be çen­li ça­ga­lar eda­ra­la­ry­nyň bi­lim iş­gär­le­ri­niň gat­naş­ma­gyn­da Aş­ga­bat, Ar­ka­dag şä­her we we­la­ýat, döw­let de­re­je­sin­de «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» at­ly şy­gar bi­len usu­ly-ama­ly mas­la­hat­lar ge­çi­ril­di.

2026-njy ýy­lyň 19 — 22-nji aw­gus­ty ara­ly­gyn­da Aş­ga­bat şä­he­rin­de ge­çi­ri­len «Kids Expo: Äh­li zat ça­ga­lar üçin» hal­ka­ra ser­gi-ýar­mar­ka­sy eziz Wa­ta­ny­myz­da ýaş ne­sil­le­re, ola­ryň bag­ty­ýar gel­je­gi­ne we döw­re­bap kä­mil­leş­me­gi­ne be­ril­ýän uly äh­mi­ýe­tiň aý­dyň su­but­na­ma­sy­na öw­rül­di. Bu iri hal­ka­ra çä­re­de ça­ga­lar üçin ha­ryt­la­ryň we hyz­mat­la­ryň gör­ke­zi­li­şi bi­len bir­lik­de ça­ga­la­ryň in­tel­lek­tu­al ba­şar­nyk­la­ry da­ba­ra­lan­dy­ryl­dy. STEM — yl­my zo­la­gy, ro­bo­to­teh­ni­ka bäs­le­şik­le­ri, dün­ýä dil­le­ri­ni öw­ren­me­giň döw­re­bap usul­la­ry, in­te­rak­tiw oýun­lar hem-de «Kids Expo-Chess Cup» hal­ka­ra küşt ýa­ry­şy ça­ga­la­ra eg­sil­mez şat­lyk duý­gu­la­ry­ny paý­la­dy.

Okat­ma­gyň usu­ly­ýe­ti­ni kä­mil­leş­dir­mek

2025-2026-njy okuw ýy­lyn­da okat­ma­gyň usu­ly­ýe­ti­ni na­za­ry­ýet we tej­ri­be taý­dan kä­mil­leş­dir­mek bi­len bag­ly iş­le­re uly orun be­ril­di. Dün­ýä tej­ri­be­si­ne la­ýyk­lyk­da, okuw ki­tap­la­ry­ny kä­mil­leş­dir­mek bo­ýun­ça iş­ler do­wam et­di­ril­di, okuw-usu­ly top­lum­lar taý­ýar­lan­dy. Or­ta mek­dep­ler­de ders­le­ri çuň­laş­dy­ryp öw­ret­mek, ýaş­la­ry dö­re­di­ji­li­ge hö­wes­len­dir­mek bo­ýun­ça iş­le­re uly orun be­ril­di. Mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň ara­syn­da ge­çi­ri­len dür­li gör­nüş­li bäs­le­şik­le­riň ge­ri­mi gi­ňel­di­lip, ýe­ňi­ji okuw­çy­lar hem-de ola­ryň yl­my ýol­baş­çy­la­ry, ýaş pe­da­go­gik iş­gär­le­re ha­ly­pa­lyk ed­ýän bi­lim iş­gär­le­ri Hor­mat hat­la­ry hem-de hö­wes­len­di­ri­ji baý­rak­lar bi­len sy­lag­la­nyl­dy. «PI­SA, TIMSS, PIRLS hal­ka­ra bi­lim mak­sat­na­ma­la­ry­nyň gör­ke­zi­ji­le­ri­ni mil­li bi­lim ul­ga­my­na or­naş­dyr­mak­da pe­da­go­gik iş­gär­le­ri­niň öňün­de dur­ýan we­zi­pe­ler», «In­no­wa­si­on teh­no­lo­gi­ýa­la­ry ulan­mak esa­syn­da hi­mi­ýa der­si­ni okat­ma­gyň hi­li­ni we ne­ti­je­li­li­gi­ni ýo­kar­lan­dyr­mak» at­ly te­ma­lar­dan hü­när kä­mil­leş­di­riş okuw­la­ry gu­ral­dy. Okuw­çy­la­ryň ma­te­ma­ti­ka we te­bi­gy ders­ler bo­ýun­ça bi­lim de­re­je­le­ri­ni ba­ha­lan­dyr­ýan PI­SA, TIMSS, PIRLS ýa­ly hal­ka­ra mak­sat­na­ma­la­ry­nyň gör­ke­zi­ji­le­ri­ni bi­lim ul­ga­my­na or­naş­dyr­mak bo­ýun­ça iş­ler al­nyp ba­ryl­dy. Ýaş nes­le bi­lim ber­mek­de dö­re­di­ji­lik­li iş­le­ýän, baý iş tej­ri­be­li, öň­de­ba­ry­jy bi­lim iş­gär­le­ri­niň ara­syn­da ge­çi­ril­ýän bäs­le­şik­ler­de ta­pa­wut­la­nan pe­da­go­gik iş­gär­le­riň gat­naş­ma­gyn­da ha­ly­pa mu­gal­lym­la­ryň iş tej­ri­be­si­ni ýaý­rat­mak mak­sa­dy bi­len, «Sa­lam, mu­gal­lym!» at­ly te­le­gep­le­şik­ler ýaz­gy edil­di.

Bag­ty­ýar ça­ga­ly­gyň joş­gun­ly gün­le­ri

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň taý­syz ta­gal­la­la­ry bi­len ýur­du­my­zyň ça­ga­la­ry­nyň bag­ty­ýar dur­muş­da ýa­şa­ma­gy, Gök­de­re­de we «Awa­za» mil­li sy­ýa­hat­çy­lyk zo­la­gyn­da­ky, şeý­le hem we­la­ýat­lar­da­ky ça­ga­lar dynç alyş we sa­gal­dyş mer­kez­le­rin­de my­na­syp dynç alyp, wagt­la­ry­ny şa­dy­ýan, peý­da­ly ge­çir­mek­le­ri üçin äh­li şert­ler dö­re­dil­di. 2026-njy ýy­lyň to­mus­ky dynç alyş möw­sü­min­de Gök­de­re­dä­ki, «Awa­za» mil­li sy­ýa­hat­çy­lyk zo­la­gyn­da­ky, we­la­ýat­lar­da­ky mer­kez­ler­de ça­ga­la­ryň müň­ler­çe­si gu­ra­ma­çy­lyk­ly dynç al­dy. Ça­ga­la­ryň ara­syn­da spor­tuň gör­nüş­le­ri hem-de he­re­ket­li türk­men mil­li oýun­la­ry bo­ýun­ça ýa­ryş­lar, da­şa­ry ýurt dil­le­ri, komp­ýu­ter so­wat­ly­ly­gy, şe­kil­len­di­riş sun­ga­ty, aý­dym-saz bo­ýun­ça öw­re­di­ji okuw­lar ge­çi­ril­di. «Kim ça­la­syn?», «Su­rat çe­ke­sim gel­ýär», «Bi­le­sim gel­ýär» at­ly bäs­le­şik­ler te­le­ýaz­gy edi­lip, bu­lar ça­ga­la­ryň we ýet­gin­jek­le­riň söý­gü­li gep­le­şik­le­ri­ne öw­rül­di. Ha­ly­pa ýa­zy­jy-şa­hyr­lar, sah­na us­sat­la­ry, ha­ly­çy ze­nan­lar bi­len du­şu­şyk­lar gu­ra­lyp, ýaş nes­liň dö­re­di­ji­lik we zäh­met ba­şar­nyk­la­ry­nyň ös­dü­ril­me­gi­ne uly orun be­ril­di. Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki Kons­ti­tu­si­ýa, Ga­raş­syz­lyk, Ar­ka­dag bi­na­la­ry­na, Jan­ly te­bi­ga­tyň mil­li mu­ze­ýi­ne, Ar­ka­dag se­ýil­gä­hi­ne, «Aş­ga­bat» me­de­ni-dynç alyş se­ýil­gä­hi­ne, «Yl­ham» seýilgähine, «Halk ha­ky­da­sy» ýa­dy­gär­lik­ler top­lu­my­na, Ar­ka­dag şä­he­ri­niň gö­zel ýer­le­ri­ne, «Awa­za» ak­wa­park­lar top­lu­my­na, «Awa­za» eme­li der­ýa­sy­na we se­ýil­gäh­le­re, ta­ry­hy hem-de te­bi­gy ýa­dy­gär­lik­le­re ge­ze­lenç­ler gu­ra­lyp, ýaş­lar­da wa­tan­sö­ýü­ji­lik duý­gu­sy­ny ter­bi­ýe­le­mek­de äh­mi­ýet­li çä­re­le­re öw­rül­di. Köp­çü­lik­le­ýin ha­bar be­riş se­riş­de­le­rin­de ça­ga­la­ryň dynç alyş­la­ry­nyň gu­ra­ly­şy yzy­gi­der­li tes­wir­len­di.

Hü­när bi­li­mi­niň ösü­şi

2025-2026-njy okuw ýy­lyn­da bi­lim işi­niň mö­hüm ug­ry hök­mün­de:

hü­när ta­rap­dan gyz­la­ra ha­ly we ma­ta do­ka­ma­gyň,

ke­çe bas­ma­gyň, keş­de ga­ýa­ma­gyň, egin-eşik, kür­te, don, tah­ýa tik­me­giň, el­lik, jo­rap ör­me­giň, og­lan­la­ra zer­gär­çi­li­giň, de­mir­çi­li­giň, agaç us­sa­çy­ly­gyň, küý­ze­gär­li­giň, şaý-sep­le­ri we es­bap­la­ry, du­tar, gy­jak, tüý­dük, go­puz ýa­ly halk saz gu­ral­la­ry­ny ýa­sa­ma­gyň, gö­ni, ýü­ňi gaý­ta­dan iş­le­me­giň, kä­riz­le­ri, gu­ýu­la­ry, ýap­la­ry gaz­ma­gyň, ho­wuz­la­ry, bent­le­ri gur­ma­gyň öz­bo­luş­ly usul­la­ry, däp­le­ri we til­sim­le­ri ba­ra­da­ky mag­lu­mat­la­ry hä­zir­ki döw­rüň hü­när we usul dür­lü­li­gi bi­len saz­laş­dy­ryp öw­re­dil­di;

okuw­çy gyz­lar­da gör­nük­li ze­nan şah­sy­ýet­le­riň, şeý­le hem hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň mäh­ri­ban ene­si Ogu­la­bat Ber­di­mu­ha­me­do­wanyň we mäh­ri­ban kä­be­si Ogul­ge­rek Ber­di­mu­ha­me­do­wanyň nus­ga­lyk hyz­mat­la­ry­nyň my­sa­lyn­da ah­lak we maş­ga­la ýö­rel­ge­le­ri ba­ra­da­ky dü­şün­je­le­ri baý­laş­dy­ryl­dy;

türk­men hal­ky­nyň müň­ýyl­lyk­la­ryň do­wa­myn­da ke­ma­la ge­len paý­has mi­ra­sy­na, wa­tan­sö­ýü­ji­li­gi­ne we yn­san­per­wer­li­gi­ne esas­la­nan dur­muş ýö­rel­ge­le­ri, asyl­ly mil­li hä­si­ýet­le­ri ba­ra­da ul­gam­laş­dy­ry­lan bi­lim­ler öw­re­dil­di.

2025-2026-njy okuw ýy­ly­nyň ikin­ji ýa­ry­myn­da ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri ta­ra­pyn­dan ýo­ka­ry synp okuw­çy­la­ry üçin in­for­ma­ti­ka, ma­te­ma­ti­ka, fi­zi­ka, hi­mi­ýa, bio­lo­gi­ýa, hä­zir­ki za­man komp­ýu­ter teh­no­lo­gi­ýa­la­ry, ge­og­ra­fi­ýa, türk­men, iň­lis, rus, fran­suz, ne­mes dil­le­ri, jem­gy­ýe­ti öw­re­niş, Türk­me­nis­ta­nyň ta­ry­hy, be­den taý­ýar­ly­gy we sport gör­nüş­le­ri ders­le­ri bo­ýun­ça ders bäs­le­şik­le­ri­niň 20-den gow­ra­gy ge­çi­ril­di.

Hü­nä­re ug­ruk­dy­ryş çä­re­le­rin­de ýo­ka­ry we or­ta hü­när bi­lim eda­ra­la­ryn­da taý­ýar­ly­gyň ugur­la­ry, hü­när­ler, okuw bi­na­la­ry, tej­ri­be­ha­na­lar, ki­tap­ha­na, okal­ga zal­la­ry we ta­lyp­la­ryň sport bi­len meş­gul­lan­mak­la­ry üçin gur­lan sport top­lum­la­ry, ta­lyp­la­ryň alyp bar­ýan yl­my-dö­re­di­ji­lik tas­la­ma­la­ry, gat­naş­ýan bäs­le­şik­le­ri, he­re­ket ed­ýän yl­my gur­nak­la­ry ba­ra­da gi­ňiş­le­ýin mag­lu­mat­lar be­ril­di.

Mil­li we wa­tan­çy­lyk ter­bi­ýe­si

2025-2026-njy okuw ýy­lyn­da ýur­du­my­zyň bi­lim eda­ra­la­ryn­da okuw-usu­ly mas­la­hat­lar, yl­my-dö­re­di­ji­lik bäs­le­şik­le­ri, gö­rel­de­li sa­pak­lar, ede­bi ag­şam­lar, ser­gi­ler, mu­zeý­le­re hem-de me­de­ni-ta­ry­hy ýa­dy­gär­lik­le­re ge­ze­lenç­ler giň­den ýaý­baň­lan­dy­ry­lyp, ýaş ne­sil­de wa­tan­sö­ýü­ji­li­gi ter­bi­ýe­le­mä­ge uly orun be­ril­di. Alym­lar, pro­fes­sor-mu­gal­lym­lar ta­ra­pyn­dan ýur­du­my­zyň ga­dy­my, or­ta asyr­lar, Ga­raş­syz­lyk hem-de Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rü­niň ta­ry­hy bo­ýun­ça yl­my-bar­lag­lar ýe­ri­ne ýe­ti­ri­lip, mo­nog­ra­fi­ýa­lar­da, ma­ka­la­lar ýy­gyn­dy­la­ryn­da, okuw ki­tap­la­ry­dyr gol­lan­ma­la­ryn­da Türk­me­nis­ta­nyň ta­ry­hy­nyň we me­de­ni­ýe­ti­niň dün­ýä si­wi­li­za­si­ýa­sy­nyň ul­ga­myn­da tut­ýan my­na­syp or­ny açy­lyp gör­ke­zil­di. Ga­zet-žur­nal­lar­da ma­ka­la­lar ne­şir edil­di, te­le­ra­dioýaý­lym­lar­da söh­bet­deş­lik­ler, te­ma­ti­ki gep­le­şik­ler ýaz­gy edi­lip, ýaş­la­ryň bi­lim­le­ri­niň art­dy­ryl­ma­gy­na ýar­dam be­ril­di.

Ýaş­la­ryň göz­ýe­tim­le­ri­niň gi­ňe­me­gin­de ki­ta­byň äh­mi­ýe­ti­niň ulu­dy­gy na­za­ra al­nyp, bi­lim eda­ra­la­ryn­da, şeý­le hem eda­ra-kär­ha­na­lar­da zäh­met çek­ýän ýaş­la­ryň ara­syn­da ki­tap oka­mak bi­len bag­ly çä­re­ler, ýa­zy­jy-şa­hyr­la­ryň öm­ri we dö­re­di­ji­li­gi­ne, ýur­du­my­zyň ta­ry­hy­na, şan­ly wa­ka­la­ra ba­gyş­la­nan ki­tap ser­gi­le­ri, ylym we dö­re­di­ji­lik we­kil­le­ri bi­len söh­bet­deş­lik­ler, çe­per oka­ýyş­lar, ki­tap oka­mak, ki­ta­byň ma­ny-maz­mu­ny­ny be­ýan et­mek we pi­kir alyş­mak, ki­tap­lar esa­syn­da düz­me ýaz­mak, su­rat çek­mek ýa­ly dür­li bäs­le­şik­ler, ki­tap şü­we­leň­le­ri ge­çi­ril­di.

Ýaş­la­ryň üs­tün­li­gi — Wa­ta­nyň şöh­ra­ty

Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň: «Dur­mu­şyň ma­ny­sy öw­ren­mek­de­dir. Öw­ren­mek ýa­şaý­şy aň­lad­ýar. Ma­ny­ly ýa­şa­ma­gyň aça­ry hem öw­ren­mek­de. Goý, ömür men­zil­le­ri­ňi­ze öw­re­ni­lip, maň­zy­na ýe­ti­len aý­dyň­ly­gyň nu­ry ýag­ty saç­syn! Öw­ren­mek bi­len dün­ýä­niň gö­zel­li­gi­ni gö­rüň! Ýa­şaň we aja­ýyp­lyk­la­ry dö­re­diň!» di­ýen pa­ra­sat­ly ne­si­hat­la­ry­na eýer­ýän ýur­du­my­zyň mek­dep okuw­çy­la­ry hem-de ta­lyp ýaş­la­ry hal­ka­ra bi­lim bäs­le­şik­le­ri­ne iş­jeň gat­naş­ýar­lar. 2026-njy ýy­lyň ýan­war-aw­gust aý­la­ryn­da mek­dep okuw­çy­la­ry hal­ka­ra ders bäs­le­şik­le­rin­de 13 al­tyn, 30 kü­müş, 51 bü­rünç me­dal, hal­ka­ra in­ter­net bäs­le­şik­le­rin­de 268 al­tyn, 185 kü­müş, 112 bü­rünç me­dal­la­ry­na, şo­nuň ýa­ly-da, «Eru­dit», «Me­taş­ko­la», «Gün şöh­le­si», «Bi­lim wag­ty», «Bi­lim çeş­me­si» at­ly in­ter­net-on­laýn ders bäs­le­şik­le­ri­ne gat­na­şyp, dür­li de­re­je­li dip­lom­la­ryň 5816-sy­na my­na­syp bol­du­lar. Ta­lyp ýaş­lar bol­sa 2025-2026-njy okuw ýy­lyn­da hal­ka­ra ders bäs­le­şik­le­rin­de we olim­pia­da­la­ryn­da je­mi 826, şol san­da 142 al­tyn, 261 kü­müş, 423 bü­rünç me­dal­la­ry­ny ga­zan­dy­lar, baý­rak­ly orun­la­ryň 897-si­ne my­na­syp bol­du­lar.

2026-njy ýy­lyň 8 — 13-nji ap­re­li ara­ly­gyn­da Aş­ga­bat şä­he­rin­de mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň ara­syn­da III hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­sy ge­çi­ril­di. Bu olim­pia­da­da ýur­du­my­zyň mek­dep okuw­çy­la­ry üs­tün­lik­li çy­kyş edip, je­mi 29, şol san­da 6 al­tyn, 10 kü­müş, 13 bü­rünç me­dal ga­zan­dy­lar. Da­şa­ry ýurt­la­ryň köp­çü­lik­le­ýin ha­bar be­riş se­riş­de­le­rin­de hem-de In­ter­net sa­hy­pa­la­ryn­da Aş­ga­bat şä­he­rin­de ge­çi­ri­len mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň III hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­sy dost­luk­ly gat­na­şyk­la­ry gi­ňelt­mek we ber­kit­mek, bi­lim­le­ri alyş­mak üçin meý­dan­ça hök­mün­de şöh­le­len­di­ril­di.

2025-2026-njy okuw ýy­lyn­da ýur­du­my­zyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri ta­ra­pyn­dan yk­dy­sa­dy­ýet, mak­ro­yk­dy­sa­dy­ýet, dün­ýä yk­dy­sa­dy­ýe­ti, ma­li­ýe, fi­lo­so­fi­ýa, eko­lo­gi­ýa, iň­lis di­li, na­za­ry me­ha­ni­ka, ma­te­ri­al­la­ryň gar­şy­ly­gy, çy­zuw­ly geo­met­ri­ýa we in­že­ner gra­fi­ka­sy, hi­mi­ýa, bio­lo­gi­ýa, in­for­ma­ti­ka, ma­te­ma­ti­ka ders­le­ri bo­ýun­ça hal­ka­ra olim­pia­da­la­ryň, şeý­le hem hal­ka­ra yl­my-ama­ly mas­la­hat­la­ry­nyň 42-si ge­çi­ril­di. Ýo­ka­ry de­re­je­de ge­çi­ri­len bu hal­ka­ra mas­la­hat­lar we bi­lim bäs­le­şik­le­ri türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň hem-de Türk­me­nis­ta­nyň Pre­zi­den­ti Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň bi­lim ar­ka­ly hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy­nyň tä­ze müm­kin­çi­lik­le­ri ba­ra­da­ky tag­ly­mat­la­ry­ny Ýer ýü­zü­ne giň­den ýaý­ýar.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň gat­naş­ma­gyn­da 2025-nji ýy­lyň 15-nji de­kab­ryn­da Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki Olim­pi­ýa şä­her­çe­si­niň Ba­şa-baş sö­weş sun­ga­ty sport top­lu­myn­da hal­ka­ra sport ýa­ryş­la­ryn­da we ders bäs­le­şik­le­rin­de baý­rak­ly orun­la­ra my­na­syp bo­lan ýur­du­my­zyň ýaş­la­ry­ny, ola­ryň ha­ly­pa mu­gal­lym­la­ry­ny hem-de tä­lim­çi­le­ri­ni sy­lag­la­mak da­ba­ra­sy ýaş­la­ry tä­ze, has be­lent mak­sat­la­ra gal­kyn­dyr­ýan şan­ly wa­ka öw­rül­di.

Ýo­ka­ry hü­när bi­li­mi­ni ös­dür­mek

2025-nji ýy­lyň 17-nji okt­ýab­ryn­da hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň de­giş­li Ka­ra­ry bi­len, «Türk­me­nis­tan­da ýo­ka­ry hü­när bi­li­mi­ni ös­dür­me­giň 2026 — 2052-nji ýyl­lar üçin stra­te­gi­ýa­sy» hem-de «Türk­me­nis­tan­da ýo­ka­ry hü­när bi­li­mi­ni ös­dür­me­giň 2026 — 2052-nji ýyl­lar üçin stra­te­gi­ýa­sy­ny ama­la aşyr­mak bo­ýun­ça ýe­ri­ne ýe­ti­ril­me­li çä­re­le­riň 2026 — 2030-njy ýyl­lar üçin Me­ýil­na­ma­sy» tas­syk­la­nyl­dy. Stra­te­gi­ýa­ny dur­mu­şa ge­çir­me­giň çäk­le­rin­de:

ýo­ka­ry hü­när bi­li­mi ul­ga­my­nyň ka­da­laş­dy­ry­jy hu­kuk na­ma­la­ry­ny kä­mil­leş­dir­mek bo­ýun­ça iş­ler al­nyp ba­ryl­dy;

Türk­me­nis­ta­nyň Bi­lim mi­nistr­li­gi ta­ra­pyn­dan «Gel­je­giň hü­när­le­ri­niň at­la­sy» taý­ýar­la­nyp, bu gol­lan­ma 2026-njy ýy­lyň few­ra­lyn­da Türk­men döw­let ne­şir­ýat gul­lu­gy ta­ra­pyn­dan ne­şir edil­di;

«Türk­me­nis­ta­nyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň reý­ting ba­ha­lan­dyr­ma­sy ha­kyn­da Düz­gün­na­ma» kä­mil­leş­di­ri­lip, re­je­le­nen gör­nüşi tas­syk­lan­dy. Hä­zir­ki wagt­da reý­ting gör­ke­zi­ji­ler ba­ra­da­ky mag­lu­mat­lar bel­le­nen möh­let­ler­de ra­ting.san­ly­bi­lim.on­li­ne san­ly por­ta­ly­na ýük­le­nil­ýär.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Ka­ra­ry bi­len tas­syk­la­nan «Bi­lim işi­niň döw­let akk­re­di­ta­si­ýa­sy ha­kyn­da Düz­gün­na­ma» la­ýyk­lyk­da, umu­my or­ta bi­lim de­re­je­si­niň do­ly or­ta bi­lim mak­sat­na­ma­sy bo­ýun­ça 2 sa­ny or­ta mek­de­be, or­ta hü­när bi­li­mi de­re­je­si­niň yk­dy­sa­dy­ýet we san­ly mag­lu­mat teh­no­lo­gi­ýa­la­ry hem-de baş­lan­gyç synp­lar­da okat­mak hü­när­le­ri­niň mak­sat­na­ma­la­ry bo­ýun­ça 2 sa­ny or­ta hü­när okuw mek­de­be, ýo­ka­ry hü­när bi­li­mi de­re­je­si­niň aw­to­mat­laş­dy­ry­lan ul­gam­la­ryň mag­lu­mat howp­suz­ly­gy­nyň top­lum­la­ýyn üp­jün­çi­li­gi hem-de ra­dioa­ra­gat­na­şyk, ra­dio­ýaý­lym we te­le­wi­de­ni­ýe hü­när­le­ri­niň mak­sat­na­ma­la­ry bo­ýun­ça 2 sa­ny ýo­ka­ry okuw mek­de­be Döw­let akk­re­di­ta­si­ýa­sy ha­kyn­da şa­ha­dat­na­ma­lar gow­şu­ryl­dy.

Ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­rin­de hem-de ola­ryň bin­ýa­dyn­da dö­re­di­len yl­my-teh­no­lo­gik, yl­my-kli­ni­ki, yl­my-tas­la­ma, yl­my-önüm­çi­lik mer­kez­le­rin­de yl­myň ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ry bo­ýun­ça me­ýil­na­ma­la­ýyn iş­ler al­nyp ba­ryl­dy. 2026-njy ýy­lyň I ýa­ry­myn­da yl­my-bar­lag iş­le­ri­niň ne­ti­je­le­ri üçin mil­li de­re­je­li şa­ha­dat­na­ma­la­ryň 320 sa­ny­sy alyn­dy.

Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­tin­de Türk­men-Hy­taý ener­ge­ti­ka okuw mer­ke­zi dö­re­dil­di hem-de «Türk­me­nis­tan­da­ky Lu Ban us­sa­ha­na­sy», My­rat Gar­ry­ýew adyn­da­ky Türk­me­nis­ta­nyň Döw­let luk­man­çy­lyk uni­wer­si­te­tin­de Ada­ty däl hy­taý luk­man­çy­ly­gy ota­gy açyl­dy.

San­ly bi­lim

2025-2026-njy okuw ýy­lyn­da:

in­ter­net to­ry we san­ly plat­for­ma­lar ar­ka­ly bi­li­miň el­ýe­ter­li­li­gi­niň art­dy­ryl­ma­gy­na;

öň­de­ba­ry­jy tej­ri­be­ler esa­syn­da okuw­çy we ta­lyp ýaş­la­ryň mag­lu­mat-kom­mu­ni­ka­si­ýa teh­no­lo­gi­ýa­la­ry, prog­ram­ma­laş­dyr­mak we ki­ber­howp­suz­lyk ba­ra­da­ky dü­şün­je­le­ri­niň hem-de ba­şar­nyk­la­ry­nyň ös­dü­ril­me­gi­ne;

mul­ti­me­dia en­jam­la­ry­ny, wir­tu­al (VR) we gi­ňel­di­len (AR) ha­ky­kat teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­ny bi­lim işi­ne or­naş­dyr­mak ar­ka­ly in­te­rak­tiw okuw gör­nüş­le­ri­niň kä­mil­leş­di­ril­me­gi­ne hem-de in­no­wa­si­on bi­lim mo­del­le­ri­niň dö­re­dil­me­gi­ne gö­nük­di­ri­len iş­ler al­nyp ba­ryl­dy.

Türk­me­nis­ta­nyň Bi­lim mi­nistr­li­gi­niň In­no­wa­si­ýa mag­lu­mat mer­ke­zi ta­ra­pyn­dan «San­ly bi­lim» plat­for­ma­sy, «Men ta­lyp», «Ha­sa­bat», «e-Mek­dep» we «e-Bak­ja» ul­gam­la­ry, «Ukyp­ly» açyk bi­lim por­ta­ly dö­re­di­lip, hä­zir­ki wagt­da dür­li bi­lim hyz­mat­la­ry hö­dür­len­ýär.

Ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­rin­de «Fi­lo­lo­gi­ýa­nyň me­se­le­le­ri», «In­no­wa­si­ýa yk­dy­sa­dy­ýe­ti we dur­nuk­ly ösüş», «Luk­man­çy­lyk yl­my we in­no­wa­si­ýa­lar», «Yl­my bar­lag­lar we in­no­wa­si­ýa­lar», «Türk­me­nis­tan­da ag­ro­in­no­wa­si­ýa» at­ly elekt­ron žur­nal­la­ry dö­re­dil­di.

San­ly ul­gam ar­ka­ly mas­la­hat­lar, seminarlar, okuw­lar, dür­li bäs­le­şik­ler ge­çi­ri­lip, in­no­wa­si­on tas­la­ma bäs­le­şik­le­ri­ne alym­lar, ta­lyp­lar we mek­dep okuw­çy­la­ry iş­jeň gat­naş­dy­lar.

Bu iş­ler bi­len ugur­daş­lyk­da mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň maş­ga­la, mek­dep, jem­gy­ýet bi­len bir­lik­de san­ly gur­şaw gat­na­şyk­la­ryn­da­ky or­nu­ny pug­ta­lan­dyr­ma­ga, in­ter­net to­ru­nyň we eme­li in­tel­lek­tiň ösü­şi bi­len bag­ly mag­lu­mat­la­ry ka­bul et­mek, sel­jer­mek, de­ňeş­dir­mek we dog­ry ne­ti­je çy­ka­ryp bil­mek, wag­ty do­lan­dyr­mak ukyp­la­ry­ny hem-de pi­kir­le­niş iş­jeň­li­gi­ni ös­dür­mä­ge, san­ly gur­şaw­da şah­sy howp­suz­lyk, psi­ho­lo­gik dur­nuk­ly­lyk, san­ly me­de­ni­ýet bi­len bag­ly dü­şün­je­le­ri ke­ma­la ge­tir­mä­ge hem uly orun be­ril­di.

Hal­ka­ra reý­ting­le­ri­ne go­şul­mak

Ýur­du­my­zyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň ab­raý­ly hal­ka­ra reý­ting­le­ri­niň sa­na­wy­na go­şul­ma­gy ba­bat­da al­nyp ba­ryl­ýan çä­re­le­riň çäk­le­rin­de Hal­ka­ra se­na­gat­çy­lar we te­le­ke­çi­ler uni­wer­si­te­ti In­do­ne­zi­ýa­nyň «Univer­si­tas In­do­ne­sia (UI)» uni­wer­si­te­ti ta­ra­pyn­dan her ýyl­da dü­zül­ýän «UI Green Met­ric» at­ly dün­ýä uni­wer­si­tet­le­ri­niň hal­ka­ra sa­na­wy­na go­şu­lyp, 2025-nji ýy­lyň ne­ti­je­le­ri bo­ýun­ça dün­ýä­niň 1745 sa­ny iň dur­nuk­ly ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň ha­ta­ryn­da 1103-nji or­ny eýe­le­di. Türk­me­nis­ta­nyň Oguz han adyn­da­ky In­že­ner-teh­no­lo­gi­ýa­lar uni­wer­si­te­ti Azi­ýa se­bi­tin­de ýo­ka­ry bi­lim ba­bat­da ýo­ka­ry üs­tün­lik­ler üçin gow­şu­ryl­ýan ab­raý­ly hal­ka­ra baý­rak­la­ry­nyň bi­ri bo­lan «THE Awards Asia 2026» bäs­le­şi­gi­niň gys­ga sa­na­wy­na, ýag­ny iň go­wy uni­wer­si­tet­le­riň se­kiz­li­gi­ne «Ýy­lyň STEM yl­my-tas­la­ma­sy» ug­ry bo­ýun­ça saý­lan­dy.

Hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy

«Bi­ta­rap Türk­me­nis­ta­nyň da­şa­ry sy­ýa­sat ug­ru­nyň 2022 — 2028-nji ýyl­lar üçin Kon­sep­si­ýa­sy­na» la­ýyk­lyk­da, Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Bi­lim, ylym we me­de­ni­ýet me­se­le­le­ri bo­ýun­ça gu­ra­ma­sy — ÝU­NES­KO bi­len bi­lim ba­bat­da gat­na­şyk­la­ryň yzy­gi­der­li pug­ta­lan­dy­ryl­ma­gy­na aý­ra­tyn äh­mi­ýet be­ril­di. «ÝU­NES­KO-nyň Bi­lim ul­ga­myn­da mag­lu­mat teh­no­lo­gi­ýa­la­ry bo­ýun­ça ins­ti­tu­ty bi­len Türk­me­nis­ta­nyň Bi­lim mi­nistr­li­gi­niň ara­syn­da hyz­mat­daş­lyk et­me­giň 2026 — 2028-nji ýyl­lar üçin Ýol kar­ta­sy» esa­syn­da bi­li­mi san­ly­laş­dyr­mak bo­ýun­ça bi­le­lik­dä­ki iş­ler al­nyp ba­ryl­dy, mu­gal­lym­la­ryň hü­när kä­mil­leş­di­riş taý­ýar­ly­gy­nyň hi­li­ni ýo­kar­lan­dyr­mak ugur­la­ry bo­ýun­ça iş­ler ýe­ri­ne ýe­ti­ril­di.

Ýur­du­my­zyň umu­my­bi­lim ber­ýän eda­ra­la­ry­nyň 7-si, şol san­da Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki da­şa­ry ýurt dil­le­ri çuň­laş­dy­ry­lyp öw­re­dil­ýän ýö­ri­te­leş­di­ri­len 29-njy or­ta mek­dep, Ar­ka­dag şä­he­rin­dä­ki iň­lis di­li der­si­ne ýö­ri­te­leş­di­ri­len 2-nji or­ta mek­dep, Ak bug­daý et­ra­byn­da­ky ta­kyk ugur­ly we iň­lis di­li okuw ders­le­ri­ni çuň­laş­dy­ryp öw­red­ýän ýö­ri­te­leş­di­ri­len 45-nji or­ta mek­dep, Bal­ka­na­bat şä­he­rin­dä­ki iň­lis di­li der­si­ne ýö­ri­te­leş­di­ri­len 25-nji or­ta mek­dep, Da­şo­guz şä­he­rin­dä­ki ýö­ri­te­leş­di­ri­len 25-nji or­ta mek­dep, Ma­ry şä­he­rin­dä­ki mag­lu­mat teh­no­lo­gi­ýa­la­ry, prog­ram­mir­le­mek we ki­ber­howp­suz­lyk ug­ru­na ýö­ri­te­leş­di­ri­len 28-nji or­ta mek­dep, Türk­me­na­bat şä­he­rin­dä­ki da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ne ýö­ri­te­leş­di­ri­len 20-nji or­ta mek­dep ÝU­NES­KO-nyň As­so­s­ir­le­nen mek­dep­ler to­ru­na gi­ri­zil­di.

Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Ça­ga­lar gaz­na­sy­nyň Türk­me­nis­tan­da­ky we­kil­ha­na­sy bi­len hyz­mat­daş­lyk­da Aş­ga­bat şä­he­rin­den 3 sa­ny umu­my­bi­lim eda­ra­sy hem-de 3 sa­ny ça­ga­lar ba­gy, her we­la­ýat­dan 2 sa­ny umu­my­bi­lim eda­ra­sy hem-de 2 sa­ny ça­ga­lar ba­gy inkl­ýu­ziw bi­li­mi or­naş­dy­ryl­ýan bi­lim eda­ra­la­ry­nyň sa­na­wy­na go­şul­dy.

2026-njy ýy­lyň iýul aýy­nyň 16 — 31-i ara­ly­gyn­da ýur­du­my­zyň we­la­ýat­la­ryn­da ýaş­lar ba­ra­da­ky döw­let sy­ýa­sa­ty­ny dur­mu­şa ge­çir­mek bi­len bag­ly­lyk­da, Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Ilat gaz­na­sy­nyň ýur­du­myz­da­ky we­kil­ha­na­sy ta­ra­pyn­dan ýaş meý­le­tin­çi­le­ri iş­jeň­leş­dir­mek bo­ýun­ça okuw mas­la­hat­la­ry gu­ral­dy.

Bu dö­wür­de öza­ra tej­ri­be alyş­mak we hü­när taý­ýar­ly­gy­ny ýo­kar­lan­dyr­mak üçin bi­lim ul­ga­myn­dan je­mi 744 we­kil da­şa­ry ýurt döw­let­le­ri­niň 28-si­ne ug­ra­dyl­dy. Ab­raý­ly ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri, dip­lo­ma­tik we­kil­ha­na­lar bi­len du­şu­şyk­la­ryň, mas­la­hat­la­ryň, okuw sa­pak­la­ry­nyň, yl­my mas­la­hat­la­ryň 533-si ge­çi­ril­di. Hal­ka­ra bi­lim hyz­mat­daş­ly­gy­nyň ýaý­ra­wy­nyň gi­ňel­dil­ýän­di­gi­niň aý­dyň su­but­na­ma­sy hök­mün­de 30 sa­ny res­mi­na­ma, şol san­da 2 sa­ny Iş me­ýil­na­ma­sy­na, 5 sa­ny Yla­la­şy­ga, 3 sa­ny Çar­çu­wa­ly yla­la­şy­ga, 20 sa­ny Äht­na­ma gol çe­kil­di.

Tä­ze okuw ýy­lyn­da öň­de dur­ýan we­zi­pe­ler

2026-njy ýy­lyň 1-nji sent­ýab­ryn­da ýur­du­my­zyň äh­li bi­lim eda­ra­la­ryn­da 2026-2027-nji tä­ze okuw ýy­ly­nyň baş­lan­ýan­dy­gy­ny ala­mat­lan­dyr­ýan il­kin­ji jaň ses­le­ri be­lent­den ýaň­la­nar. Il­kin­ji okuw gü­nün­de aja­ýyp sow­gat hök­mün­de tä­ze bi­lim eda­ra­la­ry da­ba­ra­ly açy­lar. Äh­li bi­lim eda­ra­la­ryn­da «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» at­ly şy­gar as­tyn­da da­ba­ra­ly baý­ram­çy­lyk ny­zam­lar we hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň dur­mu­şa ge­çir­ýän giň ge­rim­li iş­le­ri­niň ma­ny-maz­mu­ny­na ba­gyş­la­nan il­kin­ji okuw sa­pak­la­ry ge­çi­ri­ler. 1-nji syn­pa ga­dam bas­jak okuw­çy­la­ra hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň hem-de Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň adyn­dan mil­li önüm bo­lan «Bi­lim­li» at­ly komp­ýu­ter­ler da­ba­ra­ly gow­şu­ry­lar. Bu da­ba­ra­lar ýat­dan çyk­ma­jak ýa­kym­ly duý­gu­la­ry paý­lar hem-de ýur­du­my­zyň mil­li bi­lim ul­ga­myn­da ägirt uly üs­tün­lik­le­riň ga­za­ny­lan­dy­gy­ny ala­mat­lan­dyr­ýan wa­ka­lar hök­mün­de ta­ry­ha gi­rer.

Tä­ze okuw ýy­lyn­da kör­pe­le­riň dö­re­di­ji­lik­li we lo­gi­ki pi­kir­len­me en­dik­le­ri, söz­le­ýiş uky­by hem-de baý dil go­ry in­te­rak­tiw usul­lar, akyl oýun­la­ry ar­ka­ly ös­dü­ri­ler. Okuw sa­pak­la­ry­nyň tä­sir­li­li­gi­ni we ne­ti­je­li­li­gi­ni ýo­kar­lan­dyr­mak üçin okuw-gör­kez­me es­bap­la­ry, in­no­wa­si­on teh­no­lo­gi­ýa en­jam­la­ry bi­lim işin­de giň­den peý­da­la­ny­lar. Il­kin­ji okuw sa­pa­gyn­da 1-nji syn­pa bar­ýan okuw­çy­la­ryň ýa­dyn­da he­mi­şe­lik gal­ma­gy üçin «Bi­lim­li» at­ly no­ut­buk­la­ryň için­dä­ki okuw prog­ram­ma­la­ry, elekt­ron oýun­la­ry ulan­ma­gyň il­kin­ji ädim­le­ri kör­pe­le­re gy­zyk­ly gör­nüş­de gör­ke­zi­ler. Mil­li pe­da­go­gi­ki mi­ra­sy­my­za da­ýa­ny­lar. Mil­li kök­le­ri­mi­ze da­ýan­mak bi­len dün­ýä­niň öň­de­ba­ry­jy bi­lim tej­ri­be­si­ni öz­leş­dir­mek, bi­lim bi­len ter­bi­ýä­niň bi­te­wü­li­gi­ni üp­jün et­mek, mu­gal­ly­myň dö­re­di­ji­lik müm­kin­çi­lik­le­ri­ni gi­ňelt­mek, ze­hin­li ýaş­la­ry ýü­ze çy­kar­mak, yl­ma we in­no­wa­si­ýa­la­ra hö­wes­len­dir­mek, san­ly we eme­li aň teh­no­lo­gi­ýa­la­ryn­dan mak­sa­da­la­ýyk peý­da­lan­mak ýa­ly ugur­lar bo­ýun­ça iş­ler tä­ze maz­mun bi­len do­wam et­di­ri­ler. Mil­li maz­mun­ly döw­re­bap bi­lim dün­ýä­niň öň­de­ba­ry­jy tej­ri­be­si­ni ta­ryh, dil, mil­li me­de­ni­ýet, edep-ter­bi­ýe bi­len saz­laş­dy­rar. Eme­li aň we san­ly bi­lim teh­no­lo­gi­ýa­la­ry mu­gal­ly­myň or­nu­ny tut­ýan se­riş­de däl-de, okat­ma­gyň hi­li­ni ýo­kar­lan­dyr­ýan gu­ral hök­mün­de peý­da­la­ny­lar. Bi­lim eda­ra­la­ryn­da san­ly so­wat­ly­ly­gy hem-de san­ly edep­li­li­gi ýo­kar­lan­dyr­mak, eme­li in­tel­lek­tiň müm­kin­çi­lik­le­rin­den howp­suz, mak­sat­ly we ne­ti­je­li peý­da­lan­ma­gyň me­de­ni­ýe­ti­ni ke­ma­la ge­tir­mek bo­ýun­ça ýö­ri­te okuw­lar we usu­ly­ýet mas­la­hat­la­ry gu­ra­lar. Hü­när bi­li­mi bi­len zäh­met ba­za­ry­nyň ara­bag­la­ny­şy­gy — iş be­ri­ji­ler bi­len okuw mek­dep­le­ri­niň hyz­mat­daş­ly­gy güýç­len­di­ri­ler. «Gel­je­giň hü­när­le­ri­niň at­la­sy» bo­ýun­ça hü­när­le­re ug­ruk­dy­ryş çä­re­le­ri ge­çi­ri­ler. Ders, bi­lim, ze­hin, in­tel­lek­tu­al, sport, star­tap, ha­ka­ton bäs­le­şik­le­ri ar­ka­ly mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň we ta­lyp ýaş­la­ryň al­tyn gaz­na­sy ke­ma­la ge­ti­ri­ler. Ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­ni di­ňe hü­när­men taý­ýar­la­ýan däl, eý­sem, ýaş­la­ryň in­tel­lek­tu­al go­ry bi­len tä­ze bi­lim we teh­no­lo­gi­ýa dö­red­ýän mer­kez­le­re öwür­mek ba­ra­da iş­ler al­nyp bar­lar. Okuw ki­tap­la­ry­ny döw­re­bap­laş­dyr­mak, ola­ryň maz­mu­ny­ny, gur­lu­şy­ny we teh­no­lo­gik müm­kin­çi­lik­le­ri­ni hä­zir­ki za­ma­nyň ta­lap­la­ry­na la­ýyk ge­tir­mek üçin ze­rur iş­ler al­nyp bar­lar. Hü­när­men­le­riň hü­när de­re­je­le­ri­ne, bi­lim­le­ri­ne, ba­şar­nyk­la­ry­na we en­dik­le­ri­ne or­ta we uzak möh­let­ler­de bol­jak ze­rur­lyk­la­ry çak­la­mak ar­ka­ly okuw me­ýil­na­ma­la­ry­ny we mak­sat­na­ma­la­ry­ny kä­mil­leş­dir­mek bo­ýun­ça de­giş­li iş­ler ge­çi­ri­ler. Okat­ma­gyň we ter­bi­ýe ber­me­giň hi­li­ni, aý­ra­tyn hem, mu­gal­lym­la­ryň hü­när taý­ýar­ly­gy­ny tap­gyr­la­ýyn ýo­kar­lan­dyr­mak ba­bat­da ul­gam­la­ýyn iş­ler do­wam et­di­ri­ler. Ýaş­lar ba­ra­da döw­let sy­ýa­sa­ty­ny ama­la aşyr­mak bo­ýun­ça hem mak­sat­na­ma­la­ýyn iş­ler do­wam et­di­ri­ler. Ylym-bi­lim dün­ýä­si­ne çuň­dan ara­la­şyp, aja­ýyp üs­tün­lik­le­ri ga­zan­ýan okuw­çy­la­ry­my­zyň, ta­lyp­la­ry­my­zyň, ýaş alym­la­ry­my­zyň, us­sat­ly­gyň aja­ýyp nus­ga­sy­ny gör­ke­zip, döw­le­ti­mi­ziň sport ab­ra­ýy­ny ýo­kar­lan­dyr­ýan tür­gen­le­ri­mi­ziň, mil­li me­de­ni­ýe­ti­mi­zi we sun­ga­ty­my­zy ös­dür­mek ug­run­da­ky iş­le­re, me­de­ni çä­re­le­re, bäs­le­şik­le­re, ser­gi­le­re iş­jeň gat­naş­ýan, döw­re­bap ama­ly-ha­şam we sun­gat eser­le­ri­ni, çe­per‚ do­ku­men­tal we ani­ma­si­on film­le­ri dö­red­ýän ýaş­la­ry­my­zyň baş­lan­gyç­la­ry­ny gol­da­mak, ze­hin­le­ri­ni wag­tyn­da ýü­ze çy­kar­mak we hö­wes­len­dir­mek üns mer­ke­zin­de bo­lar. Ýaş­lar­da «Men bu Wa­ta­nyň gel­je­gi­ne nä­hi­li go­şant go­şup bi­le­rin?» di­ýen jo­gap­kär­çi­lik­li dü­şün­jä­ni ke­ma­la ge­tir­mek bi­lim-ter­bi­ýe işi­niň iň ýo­ka­ry ne­ti­je­le­ri­niň bi­ri bo­lar.

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ga­za­nyl­ýan üs­tün­lik­ler mil­li bi­lim ul­ga­my­nyň dün­ýä öl­çeg­le­ri­ne la­ýyk­lyk­da ös­ýän­di­gi­ne hem-de bar­ha kä­mil­leş­ýän­di­gi­ne aý­dyň şa­ýat­lyk ed­ýär. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň hem-de Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň nus­ga­lyk iş­le­ri ne­ti­je­sin­de ga­za­nyl­ýan aja­ýyp üs­tün­lik­ler bi­lim ul­ga­my­nyň iş­gär­le­ri­ni gu­jur-gaý­rat­ly zäh­met çek­mä­ge, gel­je­gi­miz bo­lan bag­ty­ýar ýaş­la­ry­my­zy ylym-bi­lim öw­ren­mä­ge ruh­lan­dyr­ýar.

Türk­me­nis­ta­nyň Bi­lim mi­nistr­li­gi