Halypadan tälim alsaň

Nesil terbiýesinde halypa-şägirt gatnaşyklarynyň uly ähmiýeti bar. Ussatlardyr halypalara jemgyýetde uly sarpa goýulýar. Olar jemgyýetiň iň gymmatly baýlygy bolan nesilleri terbiýeläp ýetişdirmekde uly işleri bitirýärler. Ussatlardan tälim alýan, hünär öwrenýän nesiller öz kärine ökde şägirtler bolup ýetişýärler. Ussat halypalar diňe bilim-hünäri bilen däl-de, öz nusgalyk edebi bilen hem görelde mekdebidirler. Şonuň üçin hem olar şägirt ýetişdirenlerinde her bir hünäri öz edep-kadalary bilen utgaşykly öwredýärler.

Islendik adam belent mertebeli halypadan tälim alsa, onuň ýagşy gylyk-häsiýetlerini öz şahsyýetine ornaşdyrmaklyga çalyşýar. Alan bilim-başarnygyňy, toplan tejribäňi beýlekilere sahylyk bilen öwretmek bolsa asyllylykdan nyşandyr. Çünki olaryň eden işleri, guran binalary, döreden eserleri şägirtleriniň üsti bilen nesilden-nesle geçip, dowamat-dowam bolýar.

Halypa-şägirt gatnaşyklarynyň edebi barada «Şägirt halypadan ozdurmasa, hünär ýiter» diýen nakyl halk arasynda ýörgünlidir. Bu nakyl şägirdiň ussadynyň berýän sapaklaryny kemsiz öwrenip, has-da kämillige ýetmelidigini nygtaýar. Kämillige ýetmek üçin bolsa hemişe gözlegde bolmaly. Diýmek, şägirt hemişe öwrenmeli. Elbetde, jemgyýet, durmuş ösýär, özgerýär. Şägirtleriň halypalaryndan ozdurýan wagtlaryna hem duş gelmek bolýar. Ýöne şonda-da şägirde tekepbirlik etmek edepsizlik hasaplanylýar. Ol başlangyç tälim beren halypasynyň hormatyny, sylagyny hemişe-de saklamaga çalyşmalydyr, olary diňe ýagşylykda ýatlamalydyr.

Türkmeniň beýik söz ussady Magtymguly Pyragy: «Tälim beren ussadyňdan aýrylma» diýmek bilen, nähili derejelere ýetseňem, halypaňy unutmaly däldigini, olar bilen ýakyn aragatnaşyk saklamalydygyny nygtaýar.

Halk arasyndaky «Ata kesbi ogla halal» diýen nakyl halypa-şägirt gatnaşyklaryna hem degişlidir. Adam, köplenç, başlangyç terbiýäni maşgalada alyp, ata-ene olaryň ilkinji halypalarydyr. Beýik akyldar Magtymguly Pyragy: «Ylym öwreden ussat — kyblam pederdir» diýmek bilen, atasy Döwletmämmet Azadynyň özüniň ilkinji halypasy bolandygyny hormat bilen belläp geçýär.

Pederlerimiz halypalaryny ata-enesiniň derejesinde hormatlapdyrlar. Lukman Hekim: «Ussadyňy ataňdan hem eziz gör, ony hormatla» diýip wesýet edipdir. Taryhy çeşmelerde bellenilişi ýaly, ol özüniň dünýä belli alym bolup ýetişmeginde mugallymyndan, halypa-ussadyndan örän hoşaldygyny ýazýar.

Gahryman Arkadagymyzyň taýsyz tagallasy bilen çap edilen «Paýhas çeşmesi» atly kitapda hem halypalar, ussatlar barada birnäçe dürdäne setirler beýan edilýär. «Şägirt bolmadyk, halypa-da bolmaz», «Şägirt halypadan ozdurmasa, hünär ýiter», «Şägirtsiz ussat — miwesiz daragt». Bu paýhasly jümleleri ata-babalarymyz asyrlaryň dowamynda sünnäläp, nesilden-nesle geçiripdirler. Şu paýhasly setirleriň üsti bilen hem nesil terbiýesine özboluşly täsir edip boljakdygyny eždatlarymyz bize wesýet edipdirler.

Täze taryhy döwrümizde nesil terbiýesine aýratyn ähmiýet berlip, Milli Liderimiziň hem-de döwlet Baştutanymyzyň tagallalary bilen halypa-şägirtlik gatnaşyklary barha ösdürilýär. Şunda Gahryman Arkadagymyz hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyz pederlerimiziň asylly ýoluny dowam etdirip, berkarar döwletimizi hemmetaraplaýyn ösdürmekde nusgalyk görelde görkezýärler. Goý, şeýle beýik işleri durmuşa geçirýän Milli Liderimiziň hem-de hormatly Prezidentimiziň janlary sag, belent başlary aman bolsun!

Gülzira NARBAÝEWA,

Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň mugallymy.

«Nesil»

Çeşme: Turkmenmetbugat