Bilim işgärleriniň 2025 — 2026-njy okuw ýylynyň awgust maslahatlaryny we usuly-amaly okuwlaryny geçirmek boýunça usuly maslahatlar

Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda ýurdumyzda bilim ulgamynda üstünlikli durmuşa geçirilýän döwrebaplaşdyrmak syýasaty hem-de watansöýüji, sagdyn, hemmetaraplaýyn ösen, bilimli ýaş nesli terbiýelemek boýunça amala aşyrylýan giň gerimli işler özüniň ýokary netijesini berýär. Milli we abraýly halkara olimpiadalarda baýrakly orunlara mynasyp bolýan ýaşlaryň sany ýylsaýyn artýar. Türkmenistanda dünýäniň oňyn tejribesi işjeň öwrenilýär, daşary ýurtlaryň bilim we ylym merkezleri bilen gatnaşyklar giňeldilýär. Ýurdumyz milli bilim ulgamyny döwrebaplaşdyrmakda halkara hyzmatdaşlygyny mundan beýläk-de ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýär.

Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedow şeýle belleýär: «Bütin adamzadyň we ähli döwürleriň iň gymmatly baýlygy bilimdir. Şundan ugur alyp, türkmen halky hem öz şöhratly taryhynyň bütin dowamynda ylma-bilime aýratyn sarpa goýup, umumadamzat gymmatlyklaryna mynasyp goşant goşup gelýär. Ösüşleriň we özgerişleriň, döretmegiň, gurmagyň nusgalyk ýoly bilen ynamly öňe barýan häzirki beýik döwrümizde milli tejribelerimize eýerip, şeýle hem dünýäniň öňdebaryjy gazananlaryna daýanyp, ýurdumyzyň milli bilim ulgamyny özgertmek ugrundaky döwlet maksatnamalarymyzy üstünlikli durmuşa geçirýäris. Bu özara baglanyşykly, toplumlaýyn işler ýurdumyzyň bilim binýadyny has-da berkitmek bilen birlikde, ilkinji nobatda, bilimli, ylymly, Watanyň beýik geljegi, halkyň ykbaly ugrunda ýokary jogapkärçilik duýgusyna eýe bolan päk ahlakly, hakyky watansöýüji nesilleriň kemala gelmegine, jemgyýetimizde ylmyň we bilimiň gymmatynyň has-da artmagyna oňyn täsir edýär».

Milli ýörelgelere we dünýäniň ösen tejribesine laýyklykda, okuw maksatnamalarynyň, kitaplaryň hem-de gollanmalaryň mazmuny we ylmy-usulyýet ugurlary kämilleşdirilýär. Sanly bilim ulgamy yzygiderli ösdürilýär. Bilim edaralaryny zerur okuw kitaplary, gollanmalar bilen üpjün etmek, täze tehnologiýalary we halkara ölçeglere gabat gelýän öňdebaryjy okuw-tehniki enjamlary ornaşdyrmak boýunça ägirt uly işler durmuşa geçirilýär.

«Türkmenistanda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynyň» hem-de «Türkmenistanyň ýaşlarynyň halkara hyzmatdaşlygynyň 2023 — 2030-njy ýyllar üçin Strategiýasynyň» kabul edilmegi we durmuşa geçirilmegi ýaşlarymyzyň aýratyn alada bilen gurşalýandygynyň subutnamalarydyr.

Ýurdumyzda bilim bermegiň ähli basgançaklarynda bilimiň hiliniň, mazmunynyň we görnüşiniň kämilleşdirilmegi döwrüň talaplaryna laýyk gelýär. Bu ugurda kabul edilen «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, başlangyç bilim derejesiniň bilim maksatnamasy boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmek wezipesi milli bilim ulgamyny döwrebaplaşdyrmakda aýratyn ähmiýete eýedir. Munuň üçin çagalaryň ýaş aýratynlyklaryny nazara almak bilen, başlangyç bilim derejesinde, okuw-terbiýeçilik işinde başarjaňlykly çemeleşmeden ugur almak möhümdir. Sebäbi umumybilim maksatnamasynyň bu derejesinde okuwçylarda kemala getirilýän başarnyklar olaryň geljekde üstünlikli okamaklarynyň, täze bilim başarnyklarynyň kemala getirilmeginiň we ösdürilmeginiň, sazlaşykly ösen şahsyýetler bolup ýetişmekleriniň berk binýady bolup durýar. Bu möhüm ugurdaky işleri durmuşa geçirmekde pedagogik işgärlere örän uly orun degişlidir.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz şeýle belleýär: «Başymyzyň täjine deňeýän eziz Watanymyzyň berkararlygyny, mähriban halkymyzyň bagtyýarlygyny üpjün etmek, ýurdumyzda gazanylýan ajaýyp üstünlikleri ýaş nesillerimiziň aňyna ýetirmek, gujur-gaýratly, ylymly, bilimli, dörediji we gurujy ýaşlarymyzy belent maksatlara ruhlandyrmak ugrunda «mugallym» diýen belent ada mynasyp bolan watandaşlarymyzyň hyzmatyna uly hormat goýýarys». Bu çuňňur mazmunly buýsandyryjy sözler pedagogik işgärleri hemişe döredijilik gözleginde bolmaga ruhlandyrýar. Olar öz alyp barýan okuw-terbiýeçilik we usuly işlerine ýokary jogapkärçilik bilen çemeleşip, ösüp gelýän ýaş nesle ýokary hilli bilim we edep-terbiýe bermekde täze üstünlikleri gazanmagy, öz käriniň hakyky ussatlary bolmaklaryny maksat edinýärler.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň bilim ulgamynda amala aşyrýan düýpli özgertmelerini maksadalaýyk durmuşa geçirmek, hil taýdan täze derejä çykarmak, ösüp gelýän ýaş nesle döwrebap bilim-terbiýe bermek, çagalaryň innowasion tehnologiýalardan netijeli peýdalanmak başarnyklaryny we döredijilik ukyplaryny ösdürmek, olara hünär öwretmek babatda durmuşa geçirilmeli işleri maslahatlaşmak, 2024 — 2025-nji okuw ýylynyň jemlerini jemlemek hem-de 2025 — 2026-njy okuw ýylynda öňde durýan wezipeleri kesgitlemek maksady bilen, pedagogik işgärleriň etrap (şäher) usuly-amaly okuwlary 2025-nji ýylyň 11 —13-nji awgusty aralygynda, etrap (şäher) maslahatlary 14-nji awgustda, Aşgabat we Arkadag şäherleriniň hem-de welaýatlaryň öňdebaryjy pedagogik işgärleriniň maslahatlary 16-njy awgustda «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýen şygar bilen geçiriler.

Pedagogik işgärleriň usuly-amaly okuwlarynda aşakdaky meseleler barada işjeň çykyşlary we maslahatlaşmalary guramak maksadalaýyk diýlip hasaplanylýar:

— bilim edaralarynyň ýolbaşçylarynyň «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi), «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna», «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna», bilim ulgamyna degişli beýleki kabul edilen Konsepsiýalara, «Türkmenistanda çaganyň irki ösüşini we mekdebe taýýarlygyny ösdürmek babatda 2020 — 2025-nji ýyllarda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň Maksatnamasyna» laýyklykda bilim işini döwrebap guramak boýunça alnyp barylýan işleri;

— bilim edaralarynda okuw-terbiýeçilik işiniň hiline baha bermegiň, okatmagyň innowasion usullaryny iş tejribä giňden ornaşdyrmagyň, ýaş nesle döwrebap bilim we terbiýe bermekde mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň, okuwçylara berilýän bilimiň hilini ýokarlandyrmagyň ýollary;

— bilim edaralarynda pedagogik işgärleriň okuw maksatnamalaryny, okuw meýilnamalaryny ýerine ýetirmekde öňdebaryjy iş tejribeleri, okuw derslerini durmuş bilen baglanyşdyryp okatmak bilen, okuwçylara aýratynlykda çemeleşmek, olaryň bilimi akyl ýetirip, düşünip çuňňur özleşdirmeklerini gazanmagyň ýollary, sapaklarda sanly serişdelerden, okatmagyň döwrebap usullaryndan, okuw-görkezme esbaplardan netijeli peýdalanmagyň usullary;

— ösüp gelýän ýaş nesle ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary;

— bilim edaralarynda tejribeli pedagogik işgärleriň kärdeşlerine kömek bermek, ýaş hünärmene halypalyk etmek, okatmagy utgaşdyrmak, bilim edarasynyň ýolbaşçylaryna goldaw bermek ýaly goşmaça işleriň ýola goýluşy we alnyp barlyşy;

 — bilim edaralarynyň pedagogik işgärleriniň özüni kämilleşdirmegi, öz bilimini yzygider artdyrmagy, hünär derejesini we ussatlygyny ýokarlandyrmagy, täze usullary özleşdirmegi, öňdebaryjy tejribäni öwrenmegi we ulanmagy babatda alnyp barylýan işleri;

 — mekdebe çenli çagalar edaralarynda innowasion tehnologiýalaryň saglygy goraýyş, taslama, barlag-gözleg, maglumat-kommunikasiýa, oýun, çagalaryň döredijilik ukyplaryny ösdürmäge gönükdirilen, okatmagyň ösdüriji, sungat, iň gowy eserleri saýlamak ýaly ýokary netijeli usullaryny okuw işinde giňden peýdalanmagy.

Aşgabat we Arkadag şäherleriniň hem-de welaýatlaryň, etraplaryň (şäherleriň) öňdebaryjy pedagogik işgärleriniň maslahatlarynda welaýat we Aşgabat şäher Baş bilim müdirlikleriniň, Arkadag şäheriniň bilim müdirliginiň, etrap (şäher) bilim bölümleriniň ýolbaşçylarynyň 2024 — 2025-nji okuw ýylynyň jemleri, täze okuw ýylynda öňde durýan wezipeler barada bilim edaralarynda okuw-terbiýeçilik, usuly işleriň alnyp barlyşy boýunça seljerme çykyşlary diňlenilmeli.

Welaýat we Aşgabat şäher Baş bilim müdirlikleriniň, Arkadag şäheriniň bilim müdirliginiň, etrap (şäher) bilim bölümleriniň ýolbaşçylary pedagogik işgärleriň awgust aýyndaky usuly-amaly okuwlaryny we maslahatlaryny guramaçylykly, işjeň ýagdaýda geçirmek üçin iş çäreleriniň meýilnamasyny düzmelidirler hem-de olaryň ýerine ýetirilişini berk gözegçilikde saklamalydyrlar.

Usuly-amaly okuwlarda öz kärine ussat, tejribeli, okuw-terbiýeçilik işlerini ylmy-usuly esasda täzeçe guraýan, döredijilikli işleýän etrap, şäher bilim bölümleriniň hünärmenleriniň, bilim edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, mugallymlaryň, terbiýeçileriň çykyşlary täsirli bolmalydyr. Usuly-amaly okuwlar işjeň pikir alyşmalar arkaly geçirilmelidir, olar boýunça anyk netijelere gelinmelidir.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýaş nesle halkara ölçeglerine laýyk derejede çuňňur bilim we asylly edep-terbiýe bermek baradaky aýdan parasatly sözleri, gymmatly sargytlary we nesihatlary usuly-amaly okuwlaryň geçirilýän ýerlerinde görnükli ýerde ýazylyp goýulmalydyr. Döredijilikli we ýokary netijeli işleýän pedagogik işgärleriň mugallymçylyk iş tejribeleri boýunça hem-de Milli Liderimiziň «Älem içre at gezer», «Döwlet guşy» romanlarynyň, «Türkmen medeniýeti», «Ile döwlet geler bolsa... », «Arşyň nepisligi», «Gadamy batly bedew», «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy», «Türkmenistan», «Mertler Watany beýgeldýär», «Mert ýigitler gaýrat üçin dogulýar», «Sport dostluga, saglyga we gözellige tarap ýoldur», «Türkmenistan — Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi», «Türkmenistan Durnukly ösüşiň maksatlaryna ýetmegiň ýolunda», «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym», «Atda wepa-da bar, sapa-da», «Türkmen alabaýy», «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi», «Garaşsyzlyk — bagtymyz», «Ömrümiň manysy», «Ömrümiň manysynyň dowamaty», «Hakyda göwheri», hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplarynyň many-mazmunyny açyp görkezýän we giňden wagyz edýän, şeýle-de döredijilikli işleýän ýolbaşçylaryň, pedagogik işgärleriň iş tejribesi boýunça sergiler döwrebap guralmalydyr. Sergilerde okuw işine, sanly serişdeleri ornaşdyrmaga, okuw-görkezme esbaplary ulanmaga degişli işleriň, bilim edaralaryň ýolbaşçylarynyň, okuw dersleri boýunça usuly birleşmeleriň, pedagogik geňeşiň döwrebap taýýarlanylan iş meýilnamalarynyň, mugallymlaryň sapak ýazgylarynyň, talabalaýyk ýöredilýän synp žurnallarynyň, okuwçy gündelikleriň, ýazuw-barlag we okuwçylaryň iş depderleriniň nusgalarynyň hem görkezilmegi maksadalaýykdyr.

Geçirilýän maslahatlara Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlaryny, alymlary, ýerine ýetiriji häkimiýetiň wekillerini, önümçiligiň öňdebaryjylaryny, zähmet weteranlaryny, hormatly dynç alyşdaky ussat mugallymlary, hormatly il ýaşulularyny, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň, habar beriş serişdeleriniň wekillerini, ata-eneleri çagyrmak ähmiýetlidir.

Welaýat we Aşgabat şäher Baş bilim müdirliklerine, Arkadag şäheriniň bilim müdirligine, etrap, şäher bilim bölümlerine maslahatlarda, usuly-amaly okuwlarda berlen teklipleri öwrenmek, seljermek we umumylaşdyrmak hem-de Türkmenistanyň Milli bilim institutyna ibermek maslahat berilýär.

Bilim işgärleriniň awgust usuly-amaly okuwlaryna hödürlenilýän temalar

I. Umumybilim edaralarynyň müdirleri üçin:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyna laýyklykda, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmek boýunça ýaş nesle häzirki zaman ylmyna, tehnikasyna berk ornaşan, tejribede synagdan geçen bilimleri bermäge gönükdirilen işleri guramakda umumybilim edaralarynyň müdirleriniň öňünde duran wezipeler.

2. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi), «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyna» we bilim Konsepsiýalaryna laýyklykda, ýaş nesle berilýän bilim-terbiýäniň hilini hem netijeliligini ýokarlandyrmakda umumybilim edaralarynyň müdirleriniň wezipeleri.

3. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar

Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplarynyň many-mazmunynyň okuw-terbiýeçilik işlerinde netijeli peýdalanylyşyna gözegçiligiň ýola goýluşy.

4. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň 2025-nji ýylyň 5-nji fewralynda tassyklan «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisine» laýyklykda, umumybilim edaralarynda halypa-şägirtlik gatnaşyklarynyň talabalaýyk ýola goýluşy.

5. Çagalaryň ýaş aýratynlyklaryny nazara almak bilen, bilim ulgamynyň başlangyç bilim derejesinden başlap, ähli basgançaklarynda okuw-terbiýeçilik işlerinde başarjaňlyk çemeleşmesinden ugur alynmagyny üpjün etmekde mekdep müdiriniň alyp barmaly işleri.

6. Umumybilim edaralarynda pedagogik işgärleriň syýasy sowatlylygyny, hünär derejesini ýokarlandyrmak, pedagogik ussatlygyny kämilleşdirmek maksady bilen geçirilýän pedagogik geňeşiň işini we usuly işleri döwrüň ösen talaplaryna laýyklykda guramagyň iş tejribesinden.

7. Okatmagyň usulyýeti boýunça dünýä we milli tejribede gazanylan üstünlikleriň, toplanan tejribeleriň yzygiderli öwrenilmegini hem-de olardan bilim-terbiýeçilik işlerinde netijeli peýdalanylmagyny gazanmakda umumybilim edarasynyň ýolbaşçysynyň alyp barmaly işleri.

8. Umumybilim edaralarynda usuly işleriň ýola goýluşyna, okuw maksatnamalarynyň we okuw meýilnamalarynyň ýerine ýetirilişine, saýlama we ugurly okuwlaryň guralyşyna hem-de geçirilişine gözegçiligiň amala aşyrylyşy.

9. Sanly bilim ulgamynyň mümkinçiliklerinden peýdalanmak arkaly uzak aralykdan ata-enelere we terbiýeçilere mekdebe çenli ýaşly çagalary mekdebe taýýarlamakda usuly ýardam bermegiň iş tejribesinden.

10. Umumybilim edarasynyň müdiri tarapyndan bilim işini dolandyrmaga degişli kadalaşdyryjy resminamalaryň we buýruklar kitaplarynyň ýöredilişine bildirilýän talaplaryň ýerine ýetirilişiniň iş tejribesinden.

11. Umumybilim edarasynda hünär ugurly okuwlary okatmagyň döwrebap usullarynyň okuw-terbiýeçilik işlerine ornaşdyrylyşy.

12. Öz kärine ussat pedagogik işgärleriň ýaş mugallymlar üçin berýän ussatlyk sapaklaryny sanly ulgam (wideoaragatnaşyk) arkaly ýurdumyzyň bilim ulgamyna giňden ýaýratmagyň iş tejribesinden.

II. UMUMYBILIM EDARALARYNYŇ MÜDIRLERINIŇ OKUW IŞLERI BOÝUNÇA ORUNBASARLARY ÜÇIN:

1. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi), «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyna laýyklykda, ýaş nesle berilýän bilim-terbiýäniň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmakda umumybilim edaralarynyň müdirleriniň okuw işleri boýunça orunbasarlarynyň öňünde durýan wezipeler.

2. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ajaýyp kitaplarynyň many-mazmunyny okuw-terbiýeçilik işlerinde ýaş nesliň aňyna siňdirilmegini gazanmakda mekdep müdirleriniň okuw işleri boýunça orunbasarlarynyň öňünde durýan wezipeler.

3. Mugallymlaryň başarjaňlyk çemeleşmesine esaslanýan innowasion pedagogik usullary giňden ulanmagyny gazanmak esasynda, okuw-terbiýeçilik işiniň netijeliligini yzygiderli ýokarlandyrmagyň iş tejribesinden.

4. Mugallymlaryň hünär bilimlerini we pedagogik ussatlygyny yzygiderli kämilleşdirmegiň ýollary.

5. Öz kärine ussat, kärdeşleriniň arasynda uly abraýdan we hormatdan peýdalanýan pedagogik işgärleriň ýaş mugallymlar üçin ussatlyk sapaklaryny guramagyny ýola goýmagyň döwrebap usullary.

6. Umumybilim edaralarynda usuly geňeşiň, okuw dersleri boýunça hereket edýän usuly birleşmeleriň işini döwrüň ýokary talaplaryna laýyklykda täzeçe guramagyň iş tejribesinden.

7. Umumybilim edaralarynda okuw-terbiýeçilik işlerini kämilleşdirmekde, bilim işgärleriniň döredijilik başarnyklaryny we hünär ussatlyklaryny döwrüň talaplaryna laýyklykda ýokarlandyrmakda, mugallymlaryň ýyllyk senenamalaýyn okuw çyzgydyny, sapak ýazgylaryny ýazmaga, synp žurnalyny ýöretmäge bildirilýän talaplaryň ýerine ýetirilişine gözegçiligiň alnyp barlyşy.

8. Umumybilim edaralarynyň müdirleriniň okuw işleri boýunça orunbasarlarynyň işini kadalaşdyryjy resminamalar we olar bilen işlemegiň usullary (iş tejribesinden).

9. Sanly bilim ulgamynyň mümkinçiliklerinden peýdalanmak arkaly uzak aralykdan ata-enelere we terbiýeçilere mekdebe çenli ýaşly çagalary mekdebe taýýarlamakda usuly taýdan ýardam bermegiň iş tejribesinden.

10. Mugallymlaryň pedagogik ussatlygyny ýokarlandyrmagyň we okatmagyň innowasion tehnologiýalaryndan netijeli peýdalanyp bilmek başarnyklaryny ösdürmegiň ýollary.

11. Çagalaryň ýaş aýratynlyklaryny nazara almak bilen, bilim ulgamynyň başlangyç bilim derejesinden başlap, ähli basgançaklarynda, okuw-terbiýeçilik işlerinde başarjaňlyk çemeleşmesinden ugur alynmagyny üpjün etmegiň iş tejribesinden.

 12. Orta mekdeplerde zehinli okuwçylary ýüze çykarmagyň we olary halkara bäsleşiklere taýýarlamagyň iş tejribesinden.

III. UMUMYBILIM EDARALARYNYŇ MÜDIRLERINIŇ TERBIÝEÇILIK IŞLERI BOÝUNÇA ORUNBASARLARY ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde umumybilim edaralarynyň müdirleriniň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasarlarynyň wezipeleri.

2. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi) laýyklykda, ýaş nesle berilýän bilim-terbiýäniň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmakda umumybilim edaralarynyň müdirleriniň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasarlarynyň öňünde durýan wezipeler.

3. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmekde umumybilim edaralarynyň müdirleriniň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasarlarynyň wezipeleri.

4. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ajaýyp kitaplarynyň many-mazmunyny okuw-terbiýeçilik işlerinde ýaş nesliň aňyna siňdirmekde mekdep müdirleriniň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasarlarynyň öňünde durýan wezipeler.

5. Umumybilim berýän mekdeplerde işjeň psihologik ýagdaýy döretmekde, okuwçylaryň arasynda hukuk bozulmalarynyň psihologik-pedagogik taýdan öňüni almakda mekdep müdirleriniň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasarlarynyň wezipeleri.

6. Umumybilim edaralarynyň müdirleriniň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasarlary tarapyndan terbiýeçilik işini dolandyrmaga degişli kadalaşdyryjy resminamalardaky talaplaryň ýerine ýetirilişi.

7. Umumybilim berýän mekdeplerde «Türkmenistanyň bilim edaralarynda terbiýeçilik işleriniň Milli maksatnamasyna» laýyklykda alnyp barylmaly terbiýeçilik işlerini guramagyň tejribesinden.

8. Okuwçylaryň tebigy zehinlerini açmakda, ukyp-başarnyklaryny ösdürmekde, gyzyklanmalaryny we ruhy talaplaryny kanagatlandyrmakda mugallymlaryň hünär ussatlyklaryny kämilleşdirmegiň iş tejribesinden.

9. Akyldar şahyr Magtymguly Pyragynyň döredijiliginiň esasynda ýaş nesle ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy we sagdyn durmuş ýörelgesiniň terbiýelerini bermegiň iş tejribesinden.

10. Synp ýolbaşçylarynyň synpdan we mekdepden daşary terbiýeçilik çärelerini utgaşykly guramagy, olarda okuwçylaryň akyl ýetirijilik başarnyklarynyň, özbaşdak pikirleniş endikleriniň ösdürilmegini gazanmakda mekdep müdirleriniň terbiýeçilik işleri boýunça orunbasarlarynyň wezipeleri.

11. Synp sagatlarynyň, synpdan we mekdepden daşary guralýan çäreleriň öwrediji hem-de terbiýeleýji häsiýetli bolmagy üçin okuw-terbiýeçilik işinde okatmagyň didaktiki oýun tehnologiýalaryny (keşpli) ulanmagyň iş tejribesinden.

12. Umumybilim edarasynda saýlama okuwlaryň we hünär ugurly okuwlaryň okadylyşyna gözegçiligiň amala aşyrylyşynyň we mugallymlara usuly kömegiň berlişiniň tejribesinden.

IV. MEKDEPDEN DAŞARY WE GOŞMAÇA BILIM EDARALARYNYŇ ÝOLBAŞÇYLARY, USULÇYLARY WE GURNAK ÝOLBAŞÇYLARY ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde mekdepden daşary çagalar edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, usulçylarynyň we gurnak ýolbaşçylarynyň wezipeleri.

2. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi) laýyklykda, ýaş nesle berilýän bilim-terbiýäniň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmakda mekdepden daşary çagalar edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, usulçylarynyň we gurnak ýolbaşçylarynyň öňünde durýan wezipeler.

3. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmekde mekdepden daşary çagalar edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, usulçylarynyň we gurnak ýolbaşçylarynyň wezipeleri.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, çagalaryň döredijilik ukyplaryny kemala getirmäge we ösdürmäge, akyl, ahlak we beden taýdan kämilleşmegine bolan şahsy isleglerini kanagatlandyrmaga, sagdyn we howpsuz durmuş ýörelgesini kemala getirmäge, saglygyny berkitmäge, şeýle hem boş wagtlaryny netijeli guramaga gönükdirilen işleriň amala aşyrylyşy.

5. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ajaýyp kitaplarynyň mazmunynda öňe sürülýän pedagogik ýörelgelerden peýdalanmagyň iş tejribesinden.

6. Hormatly Prezidentimiziň jemgyýetimizde sagdyn durmuş ýörelgelerini işjeň ornaşdyrmak, köpçülikleýin bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge gönükdirilen çäreleriň netijeliligini ýokarlandyrmak, şahsyýeti hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösdürmek, onuň döredijilik ukyplaryny açmak baradaky tabşyryklaryny ýerine ýetirmekde mekdepden daşary çagalar edaralarynyň wezipeleri.

7. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň 2025-nji ýylyň 5-nji fewralynda tassyklan «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisine» laýyklykda, mekdepden daşary we goşmaça bilim edaralarynda halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny talabalaýyk ýola goýmagyň iş tejribesinden.

8. Okuwçylaryň mekdepden daşary we goşmaça bilim edaralarynda çagalaryň ýaş we şahsy aýratynlyklaryny göz öňünde tutýan bilim maksatnamalary esasynda okuwçylaryň dürli taraply gyzyklanmalaryny we ukyplaryny ösdürmegiň, olarda medeni-estetiki garaýyşlary kemala getirmegiň, döredijilik ukyplaryny, başarnyklaryny, tebigy, ylmy, tehniki bilimlerini, bedenterbiýä we sporta bolan höwesini artdyrmagyň iş tejribesinden.

9. Okuwçylaryň mekdepden daşary we goşmaça bilim edaralarynda gurnaklarda okuwçylary ylmy döredijilige höweslendirmekde, daşary ýurt dillerini öwretmegi kämilleşdirmekde kommunikatiw, interaktiw, innowasion bilim tehnologiýalaryny giňden peýdalanmagyň ýollary.

10. Okuwçylaryň mekdepden daşary we goşmaça bilim edaralarynda çagalaryň has irki döwürden başlap tehniki dünýägaraýşyny giňeltmegiň, olaryň hemmetaraplaýyn ösüşini üpjün etmegiň, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň, okuwçylary ylmy döredijilige höweslendirmegiň iş tejribesinden.

11. Okuwçylaryň mekdepden daşary we goşmaça bilim edaralarynda okuw-terbiýeçilik işiniň netijeliligini yzygiderli ýokarlandyrmak maksady bilen, başarjaňlyk çemeleşmesine esaslanýan innowasion pedagogik usullardan peýdalanmagyň ýollary.

12. Okuwçylaryň mekdepden daşary we goşmaça bilim edaralarynda guralýan gurnak bilen meşgullanmalarynda okuwçylaryň dünýägaraýşyny kemala getirmegiň we olary hünär saýlamaga ugrukdyrmagyň usullary.

V. MEKDEBE ÇENLI ÇAGALAR EDARALARYNYŇ MÜDIRLERI ÜÇIN:

 1. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň bilim özgertmelerinden, «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyndan» gelip çykýan wezipeler we olary amal etmegiň ýollary.

 2. «Türkmenistanda çaganyň irki ösüşini we mekdebe taýýarlygyny ösdürmek babatda 2020 — 2025-nji ýyllarda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmek boýunça Maksatnamasyna» laýyklykda, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň ýolbaşçylarynyň öňünde durýan wezipeler we olary durmuşa geçirmegiň ýollary.

 3. Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň nusgalyk kitaplaryny mekdebe çenli çagalar edaralarynda körpelere bilim we terbiýe bermekde peýdalanmagyň usullary.

 4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyndan» gelip çykýan wezipelere laýyklykda, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň okuw-terbiýeçilik işine pedagogik tehnologiýalary ornaşdyrmagyň ýollary.

 5. Saglyk ýagdaýy sebäpli mümkinçiligi çäkli çagalar bilen işlemegiň usulyýet aýratynlyklary.

 6. Mekdebe çenli çagalar edaralarynyň okuw-terbiýeçilik işini döwrebaplaşdyrmak maksady bilen, okatmagyň öňdebaryjy, usullaryny giňden ornaşdyrmagyň ýollary.

 7. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda körpelere berilýän bilimiň dünýä standartlaryna laýyk gelmegini üpjün etmekde pedagogik işgärleriň öňünde durýan esasy wezipeler we olaryň amal edilişiniň öňdebaryjy iş tejribesinden.

 8. Magtymguly Pyragynyň we beýleki türkmen nusgawy şahyrlarynyň eserlerini çaga terbiýesinde peýdalanmagyň usulyýet aýratynlyklary.

 9. Ýaş nesli milli ruhda terbiýelemekde, halkymyzyň däp-dessurlaryna, ýol-ýörelgelerine, ruhy-ahlak gymmatlyklaryna, medeni we ruhy mirasyna buýsanjy we söýgini kemala getirmekde halk döredijiliginden peýdalanmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

 10. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda daşary ýurt dillerini okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň ýollary.

 11. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda pedagogik işgärleriň halypa-şägirtlik gatnaşyklarynyň guralyşyny kämilleşdirmegiň ýollary.

 12. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda arassaçylyk kadalarynyň berjaý edilişine we körpeleri dogry iýmitlendirmek boýunça alnyp barylýan işlere içki gözegçiligiň guralyşy.

VI. MEKDEBE ÇENLI ÇAGALAR EDARALARYNYŇ TERBIÝEÇI-USULYÝETÇILERI ÜÇIN:

1. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiziň bilim özgertmelerinden, Döwlet we Milli Maksatnamalardan hem-de «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyndan» gelip çykýan wezipeleri durmuşa geçirmegiň ýollary.

2. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 —2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli Maksatnamasyna» laýyklykda öňde durýan wezipeler we ony amal etmegiň ýollary.

3. Mekdebe çenli çagalar edaralarynyň okuw-terbiýeçilik işini kämilleşdirmek maksady bilen, dünýä tejribesiniň, ylmyň we tehnologiýalaryň häzirki zaman gazananlaryny durmuşa ornaşdyrmagyň ýollary.

4. «Türkmenistanda çaganyň irki ösüşini we mekdebe taýýarlygyny ösdürmek babatda 2020 — 2025-nji ýyllarda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň Maksatnamasyna» laýyklykda, körpelere berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmagyň we okatmagyň hilini yzygiderli ýokarlandyrmagyň usullary.

5. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň we türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň nusgalyk eserlerini mekdebe çenli çagalar edaralarynda alnyp barylýan okuw-terbiýeçilik işlerinde peýdalanmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

 6. Mekdebe çenli ýaşly çagalary milli ruhda terbiýelemekde halk döredijiliginiň we nusgawy şahyrlaryň eserlerini peýdalanmagyň usullary.

7. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda geçirilýän pedagogik geňeşleriň, usuly sagatlaryň netijeliligini döwrüň talaplaryna laýyklykda ýokarlandyrmagyň usullary.

8. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny kämilleşdirmek maksady bilen, alnyp barylýan işleri öňdebaryjy milli we dünýä tejribesine laýyklykda guramagyň ýollary.

9. Mekdebe çenli çagalar edaralarynyň pedagogik işgärleriniň saglyk ýagdaýy sebäpli mümkinçiligi çäkli çagalar bilen işlemek başarnyklaryny kämilleşdirmegiň usullary.

10. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda daşary ýurt dillerini okatmagyň usulyýetini döwrebaplaşdyrmagyň ýollary.

11. Saglygy dikeldiş okuw-terbiýeçilik toplumlarynda okuw-terbiýeçilik we saglygy dikeldiş işleriniň utgaşykly alnyp barlyşyna gözegçiligiň guralyşy.

12. Mekdebe çenli ýaşly çagalaryň hereketlerini, sözleýşini, durmuş endiklerini, logiki pikirlenişini ösdürmekde we olary mekdebe taýýarlamakda didaktiki oýunlardan peýdalanmagyň ýokary netijeli usullary.

VII. MEKDEBE ÇENLI ÇAGALAR EDARALARYNYŇ TERBIÝEÇILERI, MUGALLYMLARY WE ŞEPAGAT UÝALARY ÜÇIN:

1. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň milli bilim ulgamyny döwrebaplaşdyrmak boýunça durmuşa geçirýän özgertmeleri, Döwlet we Milli Maksatnamalary hem-de «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, mekdebe çenli çagalar edaralarynyň pedagogik işgärleriniň öňünde durýan wezipeler.

2. «Türkmenistanda çaganyň irki ösüşini we mekdebe taýýarlygyny ösdürmek babatda 2020 — 2025-nji ýyllarda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň Maksatnamasyna» laýyklykda okuw-terbiýeçilik işlerini dünýä derejesinde alyp barmagyň usullary.

3. Gahryman Arkadagymyzyň «Hakyda göwheri» atly kitabyny ýaş nesle milli gymmatlyklarymyzy we türkmen halkynyň baý taryhyny öwretmekde peýdalanmagyň usullary.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda okuw-terbiýeçilik işlerinde pedagogik tehnologiýalary peýdalanmagyň ýollary.

5. Mekdebe çenli terbiýe we bilim bermek işine öňdebaryjy innowasion çemeleşmeleri giňden ornaşdyrmak, ylmyň we tehnikanyň iň täze gazananlaryna esaslanyp, okuw sapaklaryny hem-de sapakdan daşary geçirilýän okuw-terbiýeçilik işlerini dünýä tejribesine laýyklykda guramagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

6. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda daşary ýurt dillerini öwretmegiň häzirki zaman usullary we olaryň okuw-terbiýeçilik işlerinde ulanylyşy.

7. Mekdebe çenli çagalar edaralarynda alnyp barylýan okuw-terbiýeçilik işleriniň mazmunyny baýlaşdyrmakda we hilini ýokarlandyrmakda halk döredijiliginiň eserlerini peýdalanmagyň usulyýet aýratynlyklary.

8. Saglyk ýagdaýy sebäpli mümkinçiligi çäkli çagalar bilen işlemegiň aýratynlyklaryny (inklýuziw bilim) nazara alyp, pedagogik işgärleri taýýarlamagyň ýollary.

9. Mekdebe çenli ýaşly çagalaryň aýdym-saz sungatyna bolan söýgüsini ösdürmegiň netijeli usullary.

10. Körpeleri dogry iýmitlendirmek boýunça alnyp barylýan işleri kämilleşdirmegiň ugurlary.

11. Mekdebe çenli çagalar edaralaryň pedagogik işgärleriniň sapaga, baýramçylyk säherliklerine taýýarlygyny, degişli resminamalar bilen işläp bilmek başarnyklaryny yzygiderli kämilleşdirmegiň ýollary.

12. Mekdebe çenli çagalar edaralarynyň şepagat uýalary tarapyndan tagamnamalaryň düzgüne laýyklykda düzülişiniň we arassaçylyk kadalarynyň berjaý edilişine gözegçiligiň çaganyň sagdyn ösmegine edýän täsiri.

VIII. BAŞLANGYÇ SYNP MUGALLYMLARY ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynda» ýaş nesle berilýän bilimiň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmak babatda başlangyç synp mugallymlarynyň öňünde durýan wezipeler we olaryň durmuşa geçirilişi.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyndan» gelip çykýan wezipelere laýyklykda, çagalaryň ýaş-psihologik we fiziologik aýratynlyklaryny göz öňünde tutmak bilen, okuw-terbiýeçilik işinde başarjaňlyk çemeleşmesinden, aýratynlykda çemeleşmek usulyndan peýdalanmagyň ýollary.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyndan» gelip çykýan wezipelere laýyklykda, başlangyç synp okuwçylarynyň teksti okamaklarynyň we oňa düşünmekleriniň hilini we derejesini halkara ülňülerine laýyk kemala getirmegiň, çagalarda kitap okamaga bolan höwesi döretmegiň ýokary netijeli usullary.

4. Başlangyç synp okuwçylarynyň arassa we dürs ýazuw başarnyklaryny kämilleşdirmekde diktantlaryň dürli görnüşlerinden peýdalanmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

5. Gahryman Arkadagymyzyň «Hakyda göwheri» atly kitabynyň many-mazmunyny I-IV synplaryň okuwçylaryna öwretmekde sanly bilim serişdelerinden peýdalanmagyň usullary.

6. I synp okuwçylaryna milli türkmen elipbiýini kämil öwretmekde okatmagyň başarjaňlyk çemeleşmesinden we sanly serişdelerden peýdalanmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

7. II-IV synplaryň ene dili, türkmen dili sapaklarynda okatmagyň usulyýetini nazaryýet we tejribe taýdan yzygiderli kämilleşdirmekde, okuwçylaryň bilim derejelerini barlamakda barlagnamalardan (testden) peýdalanmagyň usullary.

8. Ýaşaýyş-durmuş esaslary dersi okadylanda okuwçylara sagdyn durmuş ýörelgesiniň talaplaryny dogry berjaý etmegi öwretmekde innowasion pedagogik tehnologiýalardan peýdalanmagyň usullary.

9. Mekdebe çenli bilim bilen başlangyç bilimiň üznüksiz arabaglanyşygyny ýola goýmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

10. Tebigaty öwreniş dersinde başlangyç synp okuwçylaryna daşky dünýäni synlamagy, pikir ýöretmegi, seljermegi, deňeşdirmegi öwretmekde interaktiw tagtadan peýdalanmagyň usulyýet aýratynlyklary.

11. Başlangyç synplaryň matematika sapaklarynda okuwçylaryň logiki pikirleniş başarnyklaryny kämilleşdirmekde dünýä tejribesinden we innowasion pedagogik tehnologiýalardan peýdalanmagyň usullary.

12. Başlangyç synp mugallymlarynyň hünär derejesini ýokarlandyrmakda we pedagogik ussatlygyny kämilleşdirmekde halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny ösdürmegiň ýollary.

IX. TÜRKMEN DILI WE EDEBIÝAT DERSLERINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» durmuşa ornaşdyrmakda türkmen dili we edebiýat derslerini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

2. Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy ýurdumyzda ylym-bilimi durnukly ösdürmegiň ygtybarly kepilidir.

3. Gahryman Arkadagymyzyň «Hakyda göwheri» atly kitabynyň esasynda okuwçylarda watansöýüjiligi terbiýelemegiň usullary.

4. Edebiýat dersi boýunça döredijilik işi sapagyny guramagyň we geçirmegiň ýollary.

5. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň waspy türkmen dili we edebiýat sapaklarynda (iş tejribesinden).

6. Hormatly Prezidentimiziň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy» atly eseriniň ýaş nesle ýokary hilli bilim bermekdäki hem-de hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösen kämil şahsyýeti terbiýeläp ýetişdirmekdäki ähmiýeti.

7. Umumybilim berýän orta mekdepleriň rus dilinde okadylýan synplarynda türkmen dili sapagynyň okadylyşyny döwrebaplaşdyrmagyň ýollary.

8. Türkmen dili sapagynda sanly bilimiň gazananlaryny okuw-terbiýeçilik işlerine ornaşdyrmagyň innowasion çemeleşmeleri (iş tejribesinden).

9. Türkmen dili we edebiýat dersleri boýunça taslama işini guramagyň we geçirmegiň öňdebaryjy iş tejribesinden.

10. Türkmen dili dersi boýunça okuwçylary bäsleşiklere taýýarlamagyň iş tejribesinden.

11. Türkmen dili we edebiýat derslerini okadýan mugallymlaryň hünärini özbaşdak ýokarlandyrmagynyň we pedagogik ussatlygyny kämilleşdirmeginiň usullary.

12. Türkmen dili we edebiýat derslerinde okuwçylaryň sözleýiş medeniýetini kemala getirmegiň we ösdürmegiň iş tejribesinden.

 X. ДЛЯ УЧИТЕЛЕЙ РУССКОГО ЯЗЫКА:

1. «Концепция совершенствования методики обучения по общеобразовательным программам в Туркменистане до 2028 года», как важный шаг на пути модернизации системы образования.

2. Постоянный Нейтралитет Туркменистана как гарант устойчивого развития науки и образования в стране.

3. Использование книг Героя - Аркадага и уважаемого Президента Туркменистана в целях нравственно-патриотического воспитания учащихся на уроках русского языка и литературы.

 4. Формирование и развитие коммуникативных навыков при обучении русскому языку и литературе — веление времени.

5. Организация и проведение проектных работ по русскому языку и литературе (из опыта работы).

6. Виртуальные экскурсии как средство развития речевой деятельности на уроках русского языка (из опыта работы).

7. Организация и проведение творческих работ по русскому языку и литературе (из опыта работы).

8. Инфографика при оптимизации учебного процесса на уроках русского языка и литературы (из опыта работы).

9. Некоторые существенные характеристики методики обучения русскому языку как иностранному.

10. Воспитание любви к Родине, Президенту на уроках русского языка.

11. Роль современных технологий в обучении русскому языку.

12. Методы и приемы обучения диалоговой речи.

XI. DAŞARY ÝURT DILLERINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» durmuşa ornaşdyrmakda daşary ýurt dili mugallymlarynyň öňünde durýan wezipeler.

2. Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy we ýurdumyzyň bilim ulgamyndaky innowasion özgertmeler.

3. Mekdep okuwçylarynyň kommunikatiw dil başarnyklaryny we endiklerini amal etmekde hem-de ösdürmekde audio-wizual usulyýetden we infografikadan peýdalanmagyň ýollary.

4. Daşary ýurt dilleri derslerinden 12 ýyllyk okuw maksatnamalary boýunça taýýarlanylan okuw kitaplarynyň täze toplumyny okatmagyň usuly aýratynlyklary.

5. Daşary ýurt dili sapaklarynyň üsti bilen okuwçylarda milli gymmatlyklarymyza sarpa goýmagy terbiýelemegiň ýollary.

6. Daşary ýurt dillerini okatmakda sanly tehnologiýalary peýdalanmagyň iş tejribesinden.

7. Daşary ýurt dilleri boýunça döredijilik işi okuwlaryny guramagyň we geçirmegiň iş tejribesinden.

8. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe daşary ýurt dili mugallymlarynyň döredijilik başarnyklaryny hem-de hünär ussatlygyny ýokarlandyrmagyň ýollary.

9. Daşary ýurt dillerini okatmagyň innowasion usullary we olary okuw-terbiýeçilik işinde netijeli ulanmagyň ýollary (iş tejribesinden).

10. Daşary ýurt dillerini okatmagy dünýä ölçeglerine, umumy ykrar edilen halkara kadalara laýyklykda kämilleşdirmegiň iş tejribesinden.

11. Okuwçylary daşary ýurt dilleri boýunça bäsleşiklere taýýarlamagyň iş tejribesinden.

12. Daşary ýurt dili sapaklarynda okuwçylaryň diňleme endiklerini we başarnyklaryny kemala getirmegiň we ösdürmegiň ýollary.

 XII. MATEMATIKA DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyndan» gelip çykýan wezipeleri durmuşa geçirmekde matematika dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

2. Matematika sapaklarynda we sapakdan daşary çärelerde hormatly Prezidentimiziň kitaplaryny peýdalanmagyň usullary.

3. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli Maksatnamasyna» laýyklykda, okuwçylary watançylyk ruhunda terbiýelemegiň usullary.

4. Sanly tehnologiýalaryň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, matematika dersiniň okadylyşyny kämilleşdirmek.

5. Döredijilikli işleýän, tejribeli matematika mugallymlaryň ýaş mugallymlar üçin ussatlyk sapaklaryny yzygiderli guramagynyň ýola goýluşy.

6. Okuwçylaryň matematika dersi boýunça bilim derejelerini bahalandyrmakda PISA, TIMSS, PIRLS halkara bilim maksatnamalarynyň görkezijileriniň ulanylyşy.

7. Ýurdumyzyň ykdysady we medeni ösüşiniň görkezijileriniň matematika sapaklarynda ulanylyşy.

8. Matematika dersini okatmagyň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmakda halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny ýola goýmagyň ýokary netijeli usullary.

9. Okuwçylary ylmy-döredijilik işlerine höweslendirmegiň ýollary.

10. Matematika mugallymlarynyň hünär derejelerini özbaşdak ýokarlandyrmagynyň ýollary.

11. Matematika sapaklarynda okatmagyň didaktiki oýun tehnologiýalarynyň ulanylyşy.

12. Matematika dersi boýunça usuly birleşmäniň işini täzeçe guramak.

XIII. FIZIKA WE ASTRONOMIÝA DERSLERINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýaşlara döwrebap bilim-terbiýe bermekde Gahryman Arkadagymyzyň «Hakyda göwheri» atly kitabyny peýdalanmagyň usullary.

2. Ýaşlary watansöýüjilik ruhunda terbiýelemekde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy» we «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet» atly kitaplarynyň peýdalanylyşy.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» durmuşa geçirmekde fizika hem-de astronomiýa derslerini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

4. Sapak ýazgylaryny döwrebap taýýarlamagyň okuwçylaryň fizika we astronomiýa derslerini özleşdirmeklerine ýetirýän täsirleri.

5. Fizika we astronomiýa derslerinde okuwçylaryň bilimlerini we başarnyklaryny barlamakda şekilli ýumuşlardan peýdalanmagyň usullary.

6. Türkmenistanda elektrik energiýasynyň öndürilişiniň we peýdalanylyşynyň ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmekdäki hem-de dost-doganlygy berkitmekdäki ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň ýollary.

7. Türkmen Älem 52⁰E emeli hemrasynyň ýurdumyzyň tebigy baýlyklaryny gözläp tapmakdaky we aragatnaşyk ulgamyny ösdürmekdäki ähmiýetini fizika we astronomiýa sapaklarynda peýdalanmagyň usullary.

8. Beýik akyldar şahyr Magtymguly Pyragynyň goşgularyny okuwçylara fizika we astronomiýa derslerini düşündirmekde peýdalanmagyň usulyýet aýratynlyklary.

9. Fizika we astronomiýa derslerinde gadymy Gündogaryň meşhur alymlarynyň bu ugurda bitiren işlerini peýdalanmagyň ýollary.

10. Okuwçylary fizikadan özbaşdak ylmy-döredijilik işine höweslendirmekde internet maglumatlaryny peýdalanmagyň usullary.

11. Fizika we astronomiýa derslerinde okatmagy kämilleşdirmekde dersara baglanyşygynyň guralyşy.

12. Fizika we astronomiýa dersleri boýunça usuly birleşmäniň işiniň meýilleşdirilişiniň we guralyşynyň iş tejribesinden.

XIV. INFORMATIKA, MODELIRLEME WE GRAFIKA, INFORMASIÝA-KOMMUNIKASIÝA WE INNOWASION TEHNOLOGIÝALAR DERSLERINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Bilim edarasyny sanlylaşdyrmagyň häzirki zaman tehnologiýalary.

2. Mugallymyň sanlylaşdyryş başarnyklaryny kämilleşdirmegiň usullary.

3. Okuwçylary ders bäsleşiklerine taýýarlamakda amatly sanly ulgamlary saýlamak.

4. Mazmunyň özleşdirilişini kämilleşdirmegiň sanly didaktikasy.

5. Bilim edarasynyň sanlylaşdyrylyş derejesiniň görkezijileri.

6. Programmirleme dilleriniň görkezijileriniň bahalandyrylyşy.

7. Adaty we e-didaktikanyň aýratynlyklary.

8. Umumybilim maksatnamalarynyň maglumat üpjünçiliginiň bahalandyrylyşy.

9. Takyk ylymlar ugruna degişli dersleri okatmagyň sanly ulgamlary.

10. Sanly bilimiň maglumat üpjünçiligine bolan talaplar.

11. Pedagogikanyň meselelerine sinergetiki çemeleşmeleriň ulanylyşy.

12. Kiberpedagogika we onuň goşulyjylary.

XV. BIOLOGIÝA DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynda» milli bilim ulgamyny mundan beýläk hem ösdürmek we okuw-terbiýeçilik işlerine dünýä tejribesiniň gazananlaryny ornaşdyrmak babatda öňde goýlan maksatlary durmuşa geçirmekde biologiýa mugallymlarynyň wezipeleri.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, biologiýa sapaklaryny Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ajaýyp kitaplarynda beýan edilen pedagogik ýörelgelerden ugur alyp okatmagyň usuly tärleri.

3. Türkmenistanyň Prezidentiniň daşky gurşawy goramak, ýurdumyzyň ekologik abadançylygyny üpjün etmek syýasatynyň durmuşa geçirilişi baradaky bilimleri okuwçylara biologiýa sapaklarynda öwretmegiň usullary.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, PISA, PIRLS, TIMSS halkara bilim maksatnamalaryny milli bilim ulgamyna ornaşdyrmak boýunça biologiýa mugallymlarynyň öňünde durýan wezipeler.

5. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň we hormatly Prezidentimiziň saglyk ulgamyny ösdürmekde durmuşa geçirýän beýik işleriniň okuwçylara biologiýa sapaklarynda öwredilişi.

6. Ýaş nesliň kalbynda halkymyzyň edep kadalaryna, ruhy-ahlak gymmatlyklaryna, medeni we ruhy mirasyna buýsanjy we söýgini kemala getirmek maksady bilen, okuwçylara biologiýadan bilimleri medeni we ruhy gymmatlyklarymyz bilen baglanyşdyryp öwretmegiň usullary.

7. Biologiýa sapaklarynda ýaş nesilde watansöýüjiligi terbiýelemegiň usuly tärleri.

8. Okatmagyň özara işjeň usullaryndan we sanly bilim serişdelerinden peýdalanyp, biologiýa sapaklarynyň okadylyşyny kämilleşdirmegiň ýollary (iş tejribesinden).

9. Biologiýa sapaklarynda «Daşky gurşawyň şertleriniň fotosinteze täsiri: temperatura, çyglylyk, mineral çalşyk, howanyň kömürturşy gazy bilen doýgunlygy we beýlekiler» diýen temanyň öwredilişi (iş tejribesinden).

10. Biologiýa sapaklarynda «Älem möçberinde we öz ýurdumyzda klimatyň ýylylyga tarap üýtgemeginiň janly tebigata edýän täsiri» diýen temany öwretmegiň usuly tärleri (iş tejribesinden).

11. Biologiýa sapaklarynda öwrediji didaktiki oýunlaryň, audio-wideo materiallaryň ulanylyşy.

12. Biologiýadan okuwçylary ylmy döredijilige höweslendirmegiň, halkara we döwlet ders hem-de taslama bäsleşiklerine taýýarlamagyň netijeli usullary.

XVI. ÝAŞAÝYŞ-DURMUŞ ESASLARY DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynda» milli bilim ulgamyny mundan beýläk hem ösdürmek we okuw-terbiýeçilik işlerine dünýä tejribesiniň oňyn gazananlaryny ornaşdyrmak babatda öňde goýlan wezipeleri durmuşa ornaşdyrmakda ýaşaýyş-durmuş esaslary mugallymlarynyň alyp barmaly işleri.

2. Ýaşaýyş-durmuş esaslary dersi boýunça okuw sapaklary Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň nusgalyk kitaplarynda beýan edilen pedagogik ýörelgelerden ugur alyp okatmak.

3. Türkmenistanyň Prezidentiniň daşky gurşawy goramak, döwletimiziň ekologik abadançylygyny üpjün etmek syýasatynyň durmuşa geçirilişi baradaky bilimleri ýaşaýyş-durmuş esaslary sapaklarynda okuwçylara öwretmegiň usullary.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, PISA, PIRLS, TIMSS halkara bilim maksatnamalaryny milli bilim ulgamyna ornaşdyrmak boýunça ýaşaýyş-durmuş esaslary dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

5. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň we hormatly Prezidentimiziň saglyk ulgamyny ösdürmekde durmuşa geçirýän beýik işleriniň ýaşaýyş-durmuş esaslary sapaklarynda okuwçylara öwredilişi.

6. Ösüp gelýän ýaş nesliň kalbynda halkymyzyň edep kadalaryna, ruhy-ahlak gymmatlyklaryna, medeni we ruhy mirasyna buýsanjy we söýgini kemala getirmek maksady bilen, ýaşaýyş-durmuş esaslary dersinden bilimleri medeni we ruhy gymmatlyklarymyz bilen baglanyşdyryp öwretmegiň usullary.

7. Ýaşaýyş-durmuş esaslary sapaklarynda ösüp gelýän ýaş nesle ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary (iş tejribesinden).

8. Ýaşaýyş-durmuş esaslary sapaklarynda mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň, okuwçylara berilýän bilimiň hilini ýokarlandyrmagyň ýollary.

 9. Ýaşaýyş-durmuş esaslary dersini durmuş bilen baglanyşdyryp okatmagyň usuly tärleri (iş tejribesinden).

 10. Ýaşaýyş-durmuş esaslary dersinde «Jemgyýetçilik ulaglarynda özüňi alyp barmagyň düzgünleri we medeniýeti» diýen temany öwretmegiň tärleri (iş tejribesinden).

 11. Ýaşaýyş-durmuş esaslary dersinde «Wirtual oýunlara bolan psihologik garaşlylyk. Onuň psihika we organizmiň saglygyna ýetirýän zyýany» diýen temanyň öwredilişi (iş tejribesinden).

12. Ýaşaýyş-durmuş esaslary sapaklarynda okuw-görkezme esbaplaryndan netijeli peýdalanmagyň usullary.

XVII. HIMIÝA DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynda» kesgitlenen maksatlara laýyklykda, himiýa dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler we olary durmuşa geçirmegiň ýollary.

2. Himiýa sapaklarynda tejribelik işini geçirmegiň, taslama işlerini alyp barmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň ýollary.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyndan» gelip çykýan wezipelere laýyklykda, PISA, TIMSS, PIRLS halkara bilim maksatnamalarynyň görkezijilerini milli bilim ulgamyna ornaşdyrmakda pedagogik işgärleriň öňünde durýan wezipeler.

4. Himiýa sapaklarynda okuwçylaryň amaly başarnyklaryny we endiklerini ösdürmegiň, olarda häzirki zaman nazary we amaly bilimleri, ylmy garaýyşlary kemala getirmegiň, milli we halkara derejede geçirilýän zehin bäsleşiklerinde, olimpiadalarda üstünlikli çykyş etmeklerine ýardam edýän usullary ulanmagyň tejribesini üznüksiz kämilleşdirmegiň ýokary netijeli ýollary (iş tejribesinden).

5. Himiýa dersinden okuw-görkezme esbaplaryny işläp taýýarlamagyň we olary okuw-terbiýeçilik işlerinde peýdalanmagyň usullary.

6. Himiýa mugallymlarynyň özüni kämilleşdirmegi, öz bilimini yzygider artdyrmagy, hünär derejesini we ussatlygyny ýokarlandyrmagy, täze usullary özleşdirmegi, öňdebaryjy tejribäni öwrenmegi we ulanmagy babatda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmagyň ýollary.

7. Himiýa dersine degişli pedagogik tehnologiýalaryň dürli görnüşleri boýunça elektron okuw gollanmalaryny işläp taýýarlamak (iş tejribesinden).

8. Tejribeli himiýa mugallymlarynyň we hünärmenleriň kärdeşlerine kömek bermek, ýaş hünärmene halypalyk etmek, okatmagy utgaşdyrmak babatdaky işleriň ýola goýluşy we alnyp barlyşy.

9. Himiýa dersinden öz kärine ökde, işine ezber we ussat, öňdebaryjy pedagogik işgärleriň wideosapak ýazgylarynyň toplumyny taýýarlamak boýunça işleriň guralyşy we bu ugurda öňde durýan wezipeleri çözmegiň ýollary.

10. Himiýa sapaklarynda ösüp gelýän ýaş nesle sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary (iş tejribesinden).

11. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň nusgalyk kitaplaryny himiýa sapaklarynda ulanmagyň ýollary.

12. Okatmagyň innowasion usullaryny iş tejribä giňden ornaşdyrmagyň esasynda himiýa dersinde okuwçylara berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmagyň we hilini ýokarlandyrmagyň usullary.

XVIII. EKOLOGIÝA DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynda» kesgitlenen maksatlara we wezipelere laýyklykda, ekologiýa sapaklaryny döwrebap guramak boýunça alnyp barylýan işleriň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmagyň ýollary.

2. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň nusgalyk kitaplarynda beýan edilen pedagogik ýörelgelerden we öwüt-ündewlerden ugur alyp, ekologiýa sapaklaryny okatmagyň usullary (iş tejribesinden).

3. Ekologiýa sapaklarynda ösüp gelýän ýaş nesle ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynda» kesgitlenen maksatlara we wezipelere laýyklykda, PISA, PIRLS, TIMSS halkara bilim maksatnamalaryny milli bilim ulgamyna ornaşdyrmak boýunça ekologiýa mugallymlarynyň alyp barmaly işleri.

5. Türkmenistanyň Prezidentiniň daşky gurşawy goramak, döwletimiziň ekologik abadançylygyny üpjün etmek syýasatynyň durmuşa geçirilişi baradaky bilimleriň ekologiýa sapaklarynda öwredilişi (iş tejribesinden).

6. Okatmagyň işjeň usullaryndan we sanly bilim serişdelerinden peýdalanyp, ekologiýa sapaklarynyň okadylyşyny kämilleşdirmegiň ýollary (iş tejribesinden).

7. Ekologiýa dersinde «Türkmenistanyň ilatly ýerlerini arassa agyz suwy bilen üpjün etmek boýunça Baş maksatnama», onuň maksady we wezipeleri. «Agyz suwy hakynda» Türkmenistanyň Kanuny» diýen temalaryň öwredilişi.

8. Howanyň älem möçberinde üýtgemeginiň ynsan saglygyna edýän täsiri baradaky maglumatlary ekologiýa sapaklarynda öwretmegiň usullary.

 9. Ekologiýa sapaklarynda innowasion pedagogik tehnologiýalary hem-de döwrebap okuw-didaktiki serişdeleri ulanmagyň usullary.

10. Ekologiýa dersinde okuwçylara ekologik kanunlaryň, adalgalaryň we düşünjeleriň innowasion tehnologiýalar arkaly öwredilişi (iş tejribesinden).

11. Ekologiýa sapaklarynda okuwçylaryň ekologik sowatlylygyny we ekologiýa medeniýetini ösdürmegiň usullary.

12. Ekologiýa dersini durmuş bilen baglanyşdyryp okatmak arkaly okuwçylara aýratynlykda çemeleşmek, olaryň bilimi akyl ýetirip, düşünip çuňňur özleşdirmeklerini gazanmagyň ýollary.

XIX. GEOGRAFIÝA DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Gahryman Arkadagymyzyň «Hakyda göwheri» atly kitabyny geografiýa sapaklarynda peýdalanmagyň ýollary.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, geografiýa sapaklarynda didaktiki oýunlaryň ulanylyşy.

 3. Ösüp gelýän ýaş nesle döwrebap bilim we terbiýe bermekde geografiýa mugallymlarynyň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň, okuwçylara berilýän bilimiň mazmunyny baýlaşdyrmagyň we hilini ýokarlandyrmagyň ýollary (iş tejribesinden).

4. Geografiýa dersi okadylanda innowasiýalary peýdalanmagyň usulyýet tärleri.

5. Geografiýadan zehinli okuwçylaryň ýüze çykarylyşy, olar bilen döwlet we halkara bäsleşiklerine taýýarlyk işleriniň guralyşy.

6. Geografiýadan okuw-terbiýeçilik işiniň hiline baha bermegiň usullary.

7. Geografiýa sapaklarynda okuwçylara ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary (iş tejribesinden).

8. Geografiýa sapaklarynda ösüp gelýän ýaş nesle döwrebap bilim we terbiýe bermekde mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň, okuwçylara berilýän bilimiň hilini ýokarlandyrmagyň ýollary.

9. Okuwçylarda geografiýany öwrenmäge höwesi we gyzyklanmany döretmegiň ýokary netijeli usullarynyň iş tejribä ornaşdyrylyşy (iş tejribesinden).

10. Geografiýa sapaklaryny okatmakda dersara baglanyşyklaryň ulanylyşy.

11. Geografiýa sapaklarynda klimatyň üýtgemegi baradaky maglumatlaryň okuwçylara öwredilişi.

12. Döredijilikli işleýän geografiýa mugallymlarynyň iş tejribeleriniň öwrenilişi we ýaýradylyşy.

XX. YKDYSADYÝETIŇ ESASLARY DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryny ykdysadyýetiň esaslary sapaklarynda peýdalanmagyň usullary.

2. Ösüp gelýän ýaş nesle döwrebap bilim we terbiýe bermekde ykdysadyýetiň esaslary dersini okadýan mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň ýollary.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» durmuşa geçirmekde ykdysadyýetiň esaslary dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

4. Ykdysadyýetiň esaslary dersinde «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyna», «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyna» laýyklykda, milli ykdysadyýetiň ösüşi baradaky zerur maglumatlary okuwçylara öwretmegiň usullary.

5. «Türkmenistanda 2019 — 2025-nji ýyllarda sanly ykdysadyýeti ösdürmegiň Konsepsiýasyna», «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyna» laýyklykda, okuwçylara döwrebap bilimleriň öwredilişi.

6. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, ykdysadyýetiň esaslary dersini okatmagyň usulyýetini nazaryýet we tejribe taýdan döwrebaplaşdyrmagyň ýollary.

7. Ykdysadyýetiň esaslary dersinde mekdep okuwçylaryna ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary.

8. Ykdysadyýetiň esaslary dersi boýunça usuly birleşmäniň meýilnamasyna laýyklykda, okuw-usulyýet toplumlaryň taýýarlanylyşy we olardan sapaklarda hem-de sapakdan daşary işlerde peýdalanylyşy.

9. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň 2025-nji ýylyň 5-nji fewralynda tassyklan «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisine» laýyklykda, ykdysadyýetiň esaslary dersini okadýan tejribeli mugallymlar bilen ýaş bilim işgärleriniň arasynda halypa-şägirtlik gatnaşyklarynyň talabalaýyk ýola goýluşy.

10. 2025-nji ýylda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygynyň halkara derejesinde bellenilip geçilmeginiň, BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň 3 gezek ykrar edilmeginiň ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň iş tejribesinden.

11. Ykdysadyýetiň esaslary dersi boýunça okuwçylaryň ylmy-gözleg başarnyklaryny kemala getirmek üçin dürli maglumat çeşmeleri bilen özbaşdak işlemek başarnyklaryny ösdürmegiň hem-de okuwçylarda şahsy pikirlenmegi ösdürmekde okatmagyň häzirki zaman usullaryndan peýdalanmagyň ýollary.

12. Ykdysadyýetiň esaslary dersinde okuwçylaryň ýaş we şahsy aýratynlyklaryny göz öňünde tutýan dürli gyzyklanmalaryny we ukyplaryny ösdürmek bilen, olarda medeni-estetiki garaýyşlary kemala getirmäge, döredijilik ukyplaryny, başarnyklaryny, jemgyýetçilik bilimlerine bolan höwesini artdyrmaga ýardam berýän okuw-terbiýeçilik işleriniň guralyşy we geçirilişi.

XXI. TARYH, JEMGYÝETI ÖWRENIŞ, TÜRKMENISTANYŇ DÖWLET WE HUKUK ESASLARY DERSLERINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň nusgalyk kitaplaryny ynsanperwerlik-durmuş bilimleri ugurly okuw dersleri okadylanda peýdalanmagyň ýollary.

2. 2025-nji ýylyň «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmeginiň ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň usullary.

3. 2025-nji ýylda şanly senäniň — Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygynyň halkara derejesinde bellenilip geçilmeginiň halkara gatnaşyklarynyň ösdürilmegindäki ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň iş tejribesinden.

4. Mekdep okuwçylaryna döwrebap bilim we terbiýe bermekde taryh, jemgyýeti öwreniş, Türkmenistanyň döwlet we hukuk esaslary derslerini okadýan mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň ýollary.

5. Jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugurly okuw dersleri boýunça mazmuny baýlaşdyrylan okuw maksatnamalary we täze neşir edilen okuw kitaplary bilen işlemegiň usulyýet aýratynlyklary.

6. Jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugurly okuw derslerini okatmakda sanly we innowasion pedagogik tehnologiýalary peýdalanmagyň iş tejribesinden.

7. Jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugurly okuw derslerinde mekdep okuwçylaryna ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary.

8. Türkmenistanyň döwlet we hukuk esaslary dersiniň okuw maksatnamasy we okuw kitaby boýunça Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň (rejelenen görnüşi) mazmunyny okuwçylara öwretmegiň iş tejribesinden.

9. Jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugurly derslerde okuwçylara Türkmenistanyň kanunçylyk namalaryny öwretmegiň iş tejribesinden.

10. Ýöriteleşdirilen orta mekdeplerde jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugra degişli okuw derslerini okatmagyň iş tejribesinden.

11. Jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugurly derslerde köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň maglumatlaryndan peýdalanmagyň usullary.

12. Jemgyýetçilik bilimleri ylmy ugurly okuw derslerini durmuş bilen baglanyşdyryp okatmak arkaly okuwçylara aýratynlykda çemeleşmegiň we olaryň bilimi çuňňur özleşdirmeklerini gazanmagyň ýollary.

XXII. TÜRKMENISTANYŇ MEDENI MIRASY DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryny halkymyzyň baý medeniýetini, milli mirasyny, däp-dessurlaryny okuwçylara öwretmekde peýdalanmagyň usullary.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmekde, innowasion usullary okuw işine giňden ornaşdyrmakda Türkmenistanyň medeni mirasy dersini okadýan mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny ýokarlandyrmagyň ýollary.

3. Okuwçylarda döredijilik işine bolan gyzyklanmany we ylmy garaýyşlary kemala getirmekde okatmagyň häzirki zaman usullarynyň ulanylyşy.

4. Türkmenistanyň medeni mirasy dersinde okuwçylara häzirki zaman nazary we amaly bilimleri bermegiň, olaryň amaly başarnyklaryny hem endiklerini ösdürmegiň, olary milli we halkara derejede geçirilýän zehin bäsleşiklere, olimpiadalara taýýarlamagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

5. ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen taryhy-medeni ýadygärliklerimiz we bu guramanyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna goşulan baý gymmatlyklarymyz baradaky bilimleri okuwçylara öwretmegiň häzirki zaman usullary.

6. Türkmenistanyň medeni mirasy dersinde mekdep okuwçylaryna ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary.

7. Türkmenistanyň medeni mirasy okuw dersini maddy we ruhy gymmatlyklarymyz bilen baglanyşdyryp, işjeň usullardan peýdalanyp okatmagyň iş tejribesinden.

8. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň 2025-nji ýylyň 5-nji fewralynda tassyklan «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisine» laýyklykda, Türkmenistanyň medeni mirasy dersini okadýan halypa mugallymlar bilen ýaş mugallymlaryň arasynda halypa-şägirtlik gatnaşyklarynyň ýola goýluşy.

9. Türkmenistanyň medeni mirasy okuw dersinden okuwçylary ylmy döredijilige höweslendirmegiň we taslama bäsleşiklerine taýýarlamagyň netijeli usullary.

10. Türkmenistanyň medeni mirasy okuw dersinden ýaş nesle döwrebap bilim we terbiýe bermekde mugallymlaryň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň, okuwçylara berilýän bilimiň hilini ýokarlandyrmagyň ýollary.

11. Türkmenistanyň medeni mirasy dersini okatmagyň häzirki zaman işjeň usullaryny peýdalanmagyň we dersara baglanyşygy üpjün etmegiň iş tejribesinden.

12. Türkmenistanyň medeni mirasy dersinde okatmagyň ösdüriji, sungat, iň gowy eserleri saýlamak ýaly ýokary netijeli usullaryny okuw-terbiýeçilik işlerinde giňden peýdalanmagyň ýollary.

XXIII. DÜNÝÄ MEDENIÝETI DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň nusgalyk kitaplaryny, çykyşlaryny dünýä medeniýeti dersinde peýdalanmagyň usullary.

2. Dünýä medeniýetiniň baý genji-hazynasyna öwrülen Magtymguly Pyragynyň çuňňur pähim-paýhasa ýugrulan eserlerini hem-de filosofik garaýyşlaryny okuwçylara öwretmegiň usullary.

3. 2025-nji ýylda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygynyň halkara derejesinde bellenilip geçilmeginiň, BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň 3 gezek ykrar edilmeginiň ähmiýetini dünýä medeniýeti dersinde okuwçylara düşündirmegiň usuly tärleri.

4. Dünýä medeniýeti dersinde okuwçylara häzirki zaman nazary we amaly bilimleri bermegiň, olaryň amaly başarnyklaryny hem endiklerini ösdürmegiň, olary milli we halkara derejede geçirilýän zehin bäsleşiklere taýýarlamagyň ýokary netijeli usullary.

5. ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen taryhy-medeni ýadygärliklerimiz we bu guramanyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna goşulan baý gymmatlyklarymyz baradaky bilimleri okuwçylara öwretmegiň usullary.

6. Dünýä medeniýeti dersini döwrebap okatmakda öňdebaryjy milli we dünýä tejribesini peýdalanmagyň hem-de ýaýratmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

7. Okuwçylaryň okuwa we ylma bolan gyzyklanmasyny ýokarlandyrmak maksady bilen, saýlama okuwlary guramagyň we geçirmegiň iş tejribesinden.

8. Dünýä medeniýeti dersinde dürli maglumat çeşmelerinden (internet, ylmy edebiýatlardan we çeper eserlerden, metbugat serişdelerinden, wideo, audio maglumatlaryndan) peýdalanmagyň iş tejribesinden.

9. Dünýä medeniýeti dersini okadýan mugallymlar bilen halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny ýola goýmagyň we onuň işiniň mazmunyny yzygiderli baýlaşdyrmagyň, hilini ýokarlandyrmagyň ýollary.

10. Okuwçylaryň öwrenijilik işjeňliginiň, konstruktorçylyk ukybynyň, özbaşdak pikirleniş endikleriniň ösmegini, ýaşlaryň hünärini dogry saýlap almagyny gazanmagyň usullary.

11. Türkmen medeniýetiniň, sungatynyň gazananlaryny dünýä ýaýmak maksady bilen, yzygiderli geçirilýän dürli festiwallaryň, konsertleriň, sergileriň, döredijilik duşuşyklarynyň we beýleki medeni-köpçülikleýin çäreleriň milli we dünýä medeniýetini ösdürmekdäki ähmiýetini okuwçylara düşündirmegiň usullary.

12. Dünýä medeniýeti dersini okadýan mugallymlaryň özüni kämilleşdirmegi, öz bilimini yzygiderli artdyrmagy, hünär derejesini we ussatlygyny ýokarlandyrmagy, täze usullary özleşdirmegi, öňdebaryjy tejribäni öwrenmegi we ulanmagy babatda alyp barmaly işleri.

XXIV. ÖZÜŇI ALYP BARMAGYŇ MEDENIÝETI DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi) laýyklykda, ýaşlara berilýän bilimiň hilini we netijeliligini ýokarlandyrmakda özüňi alyp barmagyň medeniýeti dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler we olary durmuşa geçirmegiň ýollary.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde özüňi alyp barmagyň medeniýeti dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler, olary ýerine ýetirmegiň usullary.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynyň» we «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisiniň» talaplaryna laýyklykda, özüňi alyp barmagyň medeniýeti dersini okadýan mugallymlar bilen halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny guramagyň ýollary.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynda» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirmeli çäreleriň Meýilnamasynda bellenilen wezipelere laýyklykda, ýaşlara döwrebap bilim-terbiýe bermegiň usulyýetini kämilleşdirmegiň usullary.

5. Ýaşlarda türkmen halkynyň milli gymmatlyklaryna we däp-dessurlaryna hormat goýmagy terbiýelemegiň ýokary netijeli usullary.

6. Özüňi alyp barmagyň medeniýeti dersi boýunça sapaklary Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ajaýyp kitaplarynda öňe sürülýän pedagogik ýörelgelerden we öwüt-ündewlerden ugur alyp okatmagyň usullary.

7. ÝUNESKO-nyň Bütindünýä medeni mirasynyň sanawyna girizilen taryhy-medeni ýadygärliklerimiziň we Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna goşulan gymmatlyklarymyzyň ähmiýetini okuwçylara öwretmegiň öňdebaryjy iş tejribesinden.

8. Türkmen halkynyň ruhy-ahlak gymmatlyklaryna, milli medeniýetine, däp-dessurlaryna laýyklykda, ýaşlary ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy we sagdyn durmuş ýörelgesiniň esasynda terbiýelemegiň iş tejribesinden.

9. Özüňi alyp barmagyň medeniýeti dersinde Türkmenistanyň milli kanunçylygynyň esasynda okuwçylara döwletimiziň kada-kanunlaryna hormat goýmagyň we olary berjaý etmegiň medeniýetini öwretmekde dersara baglanyşygy üpjün etmegiň usullary.

10. Okuwçylaryň tebigy zehinini açmakda, döredijilik başarnyklaryny ösdürmekde, olary ylmy barlaglary we taslama işlerini alyp barmaga höweslendirmekde başarjaňlyk çemeleşmesinden peýdalanyp, okatmagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

11. Özüňi alyp barmagyň medeniýeti okuw dersini okatmagyň innowasion usullary we olary okuw-terbiýeçilik işlerinde netijeli ulanmagyň ýollary.

12. Özüňi alyp barmagyň medeniýeti sapaklarynda we sapakdan daşary okuw-terbiýeçilik işlerinde okuwçylary hünärlere ugrukdyrmagyň ýollary.

XXV. AÝDYM-SAZ DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde aýdym-saz dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler, olary amal etmegiň ýollary.

2. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi) laýyklykda, okuwçylaryň sungat boýunça zehinini we başarnygyny ýüze çykarmakda hem-de döredijilik ukyplaryny ösdürmekde aýdym-saz mugallymlarynyň öňünde durýan wezipeler we olary çözmegiň ýollary.

3. Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň 2025-nji ýylyň 5-nji fewralynda tassyklan «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisine» laýyklykda, aýdym-saz dersini okadýan halypa mugallymlar bilen ýaş mugallymlaryň arasynda halypa-şägirtlik gatnaşyklarynyň ýola goýluşy.

4. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryndaky aýdym-saza degişli gymmatly maglumatlary sapaklarda we sapakdan daşary geçirilýän okuw-terbiýeçilik çärelerinde peýdalanmagyň iş tejribesinden.

5. Gahryman Arkadagymyzyň «Ile döwlet geler bolsa...», «Parahatçylyk sazy, dostluk, doganlyk sazy», «Türkmen medeniýeti», «Medeniýet halkyň kalbydyr», «Enä tagzym — mukaddeslige tagzym», «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi», «Ömrümiň manysy», «Ömrümiň manysynyň dowamaty» atly kitaplarynyň many-mazmunyndan okuwçylary milli ruhda terbiýelemekde peýdalanylyşy.

6. «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyna» laýyklykda, aýdym-saz sapaklarynda innowasion tehnologiýalardan peýdalanmak arkaly okuwçylaryň bilimlerini, başarnyklaryny, endiklerini bahalandyrmagyň hem-de olaryň döredijilik ukyplaryny ösdürmegiň we kämilleşdirmegiň iş tejribesinden.

7. Türkmenistanyň Prezidentiniň türkmen milli aýdym-saz sungatyny ösdürmekdäki we ony dünýä tanatmakdaky tagallalaryny, ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň görnükli nusgalarynyň sanawyna girizilen «Görogly» dessançylyk sungatyny, «Küştdepdi» aýdym we tans dessurynyň, dutar ýasamak senetçiligini, dutarda saz çalmak we bagşyçylyk sungatyny aýdym-saz dersi boýunça sapaklarda we sapakdan daşary işlerde okuwçylara öwretmegiň usullary.

8. Türkmenistanda umumybilim edaralarynyň döwlet bilim standartynyň talaplaryna laýyklykda, aýdym-saz dersi sapaklarynda okuwçylara raýat-watançylyk, ruhy-ahlak, durmuş, medeni-taryhy terbiýesini bermegiň, ruhubelent, maksada okgunly şahsyýetleri kemala getirmegiň iş tejribesinden.

9. Okuwçylaryň aýdym-saz sungatyna bolan ukyplaryny ýüze çykarmak we ösdürmek maksady bilen, terbiýeçilik gymmaty bolan çekişmeleri, döredijilik bäsleşiklerini, baýramçylyk dabaralaryny, aýdym-sazly baýramçylyk çykyşlary guramagyň we geçirmegiň, olary hünärlere ugrukdyrmagyň iş tejribesinden.

10. Aýdym-saz sapaklarynda okuwçylary baýramçylyk çärelerinde we dabaralarda çykyş etmäge taýýarlamak arkaly okuwçylaryň bilesigelijilik we döredijilik işjeňligini, ukyp-başarnyklaryny ösdürmegiň ýollary (iş tejribesinden).

11. Aýdym-saz okuw dersiniň netijeliligini ýokarlandyrmakda sanly ulgamyň gazananlaryny, başarjaňlyk çemeleşmesine esaslanýan innowasion pedagogik usullary okatmagyň usulyýetine giňden ornaşdyrmagyň iş tejribesinden.

12. Aýdym-saz sapaklarynda okuwçylarda Watana, Türkmenistanyň hormatly Prezidentine, türkmen halkynyň Milli Liderine, ata-enä, tebigata, zähmete we gözellige söýgi döretmek babatynda mugallymlaryň hünär bilimlerini, pedagogik ussatlyklaryny yzygiderli kämilleşdirmegiň ýollary.

XXVI. ŞEKILLENDIRIŞ SUNGATY DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde şekillendiriş sungaty dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler, olary amal etmegiň ýollary.

2. Şekillendiriş sungaty okuw dersini durmuş bilen baglanyşdyryp okatmak arkaly okuwçylara aýratynlykda çemeleşmek, olaryň bilimi akyl ýetirip, düşünip çuňňur özleşdirmeklerini gazanmagyň ýollary.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynyň» we «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisiniň» talaplaryna laýyklykda, halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny guramagyň ýollary.

4. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryndaky şekillendiriş sungatyna degişli gymmatly maglumatlary sapaklarda we sapakdan daşary işlerde peýdalanmagyň iş tejribesinden.

5. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» we «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasyna» laýyklykda, işjeň usullardan we sanly tehnologiýalaryň mümkinçiliklerinden peýdalanyp, şekillendiriş sungaty sapaklarynyň okadylyşyny kämilleşdirmegiň iş tejribesinden.

6. Şekillendiriş sungaty okuw dersinde Türkmenistanyň Prezidentiniň türkmen milli şekillendiriş sungatyny ösdürmekdäki we ony dünýä tanatmakdaky tagallalaryny okuwçylara öwretmekde dürli maglumat çeşmelerinden peýdalanmagyň ýollary.

7. Türkmen halkynyň baý taryhyny we milli medeni mirasyny okuwçylara öwretmekde ÝUNESKO-nyň Bütindünýä medeni mirasynyň sanawyna goşulan taryhy-medeni ýadygärliklerimiziň we Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizilen gymmatlyklarymyzyň suratlaryny dürli usullarda çekmegi öwretmegiň iş tejribesinden.

8. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, şekillendiriş sungaty dersini okatmakda dersara baglanyşygyň ýola goýluşy.

9. Şekillendiriş sungaty: surat dersi boýunça sapaklary we synpdan daşary okuw-terbiýeçilik işlerini guramak arkaly okuwçylaryň döredijilik, çeperçilik ukyplaryny ösdürmegiň, zehinlerini ýüze çykarmagyň, dürli derejedäki bäsleşiklere taýýarlamagyň we hünärlere ugrukdyrmagyň usullary.

10. Şekillendiriş sungaty: surat okuw dersini okatmakda okuw-görkezme esbaplaryndan netijeli peýdalanmagyň usullary.

11. Başlangyç bilim derejesinde şekillendiriş sungaty: surat okuw dersinde okuwçylaryň ýaş-psihologik we fiziologik aýratynlyklaryny nazara alyp, öwrediji didaktiki oýunlardan peýdalanyp, okatmagyň usulyýet aýratynlyklary.

12. Şekillendiriş sungaty dersinde mekdep okuwçylaryna ata-babalarymyzyň öwüt-ündewleri esasynda ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesine laýyklykda, kämil terbiýe bermegiň netijeli usullary.

 XXVII. DURMUŞ ZÄHMETI DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Gahryman Arkadagymyzyň «Hakyda göwheri» atly kitabynda we beýleki eserlerinde beýan edilýän durmuş terbiýesi we zähmetsöýerlik baradaky taglymatlarynyň esasynda okuwçylara bilim we terbiýe bermegiň ýollary.

2. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryny okuw-terbiýeçilik işlerinde peýdalanyp, okuwçylara ýokary hilli bilim we terbiýe bermegiň ýollary.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde durmuş zähmeti dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

4. Durmuş zähmeti sapaklarynda azyk önümleriniň hiline bildirilýän talaplary öwretmegiň usullary.

5. Durmuş zähmeti sapaklarynda agaç ýonuşga tagtasy (AÝT), agaç süýümli tagta (AST) serişdeleriň häsiýetlerini we olaryň ulanyş maksatlaryny öwretmegiň usullary.

6. Durmuş zähmeti sapaklarynda okuwçylara ýanly köýnegiň biçilişini we tikilişini öwretmegiň usullary.

7. Durmuş zähmeti sapaklarynda miweli baglaryň hasylyny ýygnamagyň möhletlerini we aýratynlyklaryny öwretmegiň usuly tärleri.

8. Durmuş zähmeti sapaklarynda tikinleriň görnüşleriniň we olaryň ulanylyş maksatlarynyň öwredilişi.

9. Durmuş zähmeti sapaklarynda silindr, konus we owadan haşamly üstli önümleriň ýasalyşyny öwretmegiň usullary.

10. Durmuş zähmeti sapaklarynda okuwçylara ak-garadan, dört sapakdan, sekiz sapakdan örülýän alajalary, aldymgaç we jähek ýüpi, sallançak bagyny örmegi öwretmegiň usullary.

11. Durmuş zähmeti sapaklarynda bezeg we saýaly agaçlara zyýan beriji mör-möjekleriň garşysyna göreş çäreleriniň geçirilişini öwretmegiň usullary.

12. Durmuş zähmeti sapaklarynda okuwçylary hünärlere ugrukdyrmagyň iş tejribesinden.

 XXVIII. PROÝEKTIRLEMEGIŇ ESASLARY DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Gahryman Arkadagymyzyň «Hakyda göwheri» atly kitabynda we beýleki eserlerinde beýan edilýän durmuş terbiýesi we zähmetsöýerlik baradaky taglymatlarynyň esasynda okuwçylara bilim we terbiýe bermegiň ýollary.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde proýektirlemegiň esaslary dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

3. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryny okuw-terbiýeçilik işlerinde peýdalanyp, mekdep okuwçylaryna ýokary hilli bilim we terbiýe bermegiň ýollary.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynyň» we «Bilim işgärleriniň hünär derejelerini ýokarlandyrmagyň Döwlet standartynyň» talaplaryna laýyklykda, halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny guramagy kämilleşdirmegiň ýollary.

5. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda boltly birikdirmäniň şekillendirilişini öwretmegiň usullary.

6. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda döwlet standarty KRÝU (konstruktorçylyk resminamalaryň ýeke-täk ulgamy) barada umumy düşünjeleri öwretmegiň usullary.

7. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda çyzgy şriftini ýazmagyň käbir düzgünlerini öwretmegiň usullary.

8. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda önümleriň geometrik düzüminiň derňewini ýerine ýetirmegiň usullaryny öwretmek.

9. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda jisimleriň görnüşlerini hasaba almak hem-de belgileri ulanmak bilen çyzgylarda ölçegleriň ýazylyşyny öwretmegiň usullary.

10. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda jisimleriň görnüşlerini hasaba almak hem-de belgileri ulanmak bilen çyzgylarda ölçegleriň ýazylyşyny öwretmegiň usullary.

11. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda gurluşyk çyzgylaryndaky şertli şekilleri öwretmegiň usullary.

12. Proýektirlemegiň esaslary sapaklarynda okuwçylary «Çyzgyçy» hünärine ugrukdyrmagyň iş tejribesinden.

 XXIX. DÖWREBAP TEHNOLOGIÝALARYŇ ESASLARY DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» durmuşa geçirmekde döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersini okadýan mugallymlaryň öňünde durýan wezipeler.

2. Hormatly Prezidentimiziň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryny okuw-terbiýeçilik işlerinde peýdalanyp, mekdep okuwçylaryna ýokary hilli bilim we terbiýe bermegiň ýollary.

3. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde tehnologiýalaryň ylmyň, tehnikanyň, medeniýetiň we jemgyýetçilik gatnaşyklarynyň ösüşine täsir edişini öwretmegiň usullary.

4. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde häzirki zaman tehnologiýalar, olaryň dünýädäki tutýan ornuny we ähmiýetini öwretmegiň usullary.

5. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde innowasion tehnologiýalaryň mümkinçiliklerini we olaryň ulanylyşyny öwretmegiň usullary.

6. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde sanly tehnologiýalaryň ösdürilişini we ornaşdyrylyşyny öwretmegiň usullary.

7. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde ýaşlary hünärlere ugrukdyrmagyň, olaryň döredijilik ukyplaryny ösdürmegiň netijeli usullary.

8. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde oba hojalyk önümlerini öndürmekde häzirki zaman tehnologiýalarynyň peýdalanylyşyny öwretmegiň usullary.

9. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde daşky gurşawyň ekologiýa abadançylygyny saklamak üçin dürli önümçiliklerde «akylly» enjamlary peýdalanmagyň ýollarynyň öwredilişi.

10. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersinde nanotehnologiýanyň gurallary, senagaty, lukmançylygy we bilimi ösdürmekdäki ähmiýetini düşündirmegiň usullary (iş tejribesinden).

11. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersini okadýan mugallymlaryň hünär derejesini özbaşdak, yzygiderli ýokarlandyrmagynyň we mugallymçylyk ussatlygyny kämilleşdirmeginiň netijeli usullary.

12. Döwrebap tehnologiýalaryň esaslary dersini okatmagyň öňdebaryjy iş tejribelerinden.

XXX. HÜNÄR UGURLY OKUWLAR BOÝUNÇA HÜNÄR ÖWREDIJI DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. Hormatly Prezidentimiziň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplarynyň many-mazmunyny hünär ugurly okuwlar boýunça hünär öwrediji sapaklarda peýdalanmagyň usullary.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» laýyklykda, bilim bermek işine öňdebaryjy innowasion çemeleşmeleri giňden ornaşdyrmak, ylmyň we tehnikanyň iň täze gazananlaryna esaslanyp, okuw sapaklaryny dünýä tejribesine laýyklykda guramagy, okuwçylaryň özbaşdak pikirlenmek ukyplaryny kemala getirmegiň usullaryny öwretmegiň ýollary.

3. Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen çap edilen «Bereketli türkmen saçagy» atly kitabyny peýdalanyp, «Aşpez» hünärini öwrediji okuw dersinde etli naharlaryň taýýarlanyş aýratynlyklaryny öwretmegiň usuly tärleri.

4. Hünär öwrediji sapaklarda sanly serişdeleri, okuw-görkezme esbaplary peýdalanmagyň usullary.

5. Hünär ugurly okuwlar boýunça hünär öwrediji dersiniň ýyllyk senenamalaýyn okuw çyzgydynyň taýýarlanylyşy.

6. «Halyçy» hünär öwrediji dersinde haly nagyşlarynyň we gölleriniň nusgasynyň çekiliş usulyny, olaryň ýörite öýjükli kagyza geçirilişini, eriş ýüplerini sanamagy öwretmegiň usullary.

7. «Gid terjimeçi» hünärini öwrediji okuw dersinde taryhy we medeni ýadygärlikleriň üsti bilen watançylyk, ruhy-ahlak we milli terbiýäni bermegiň ýollary.

8. «Biçimçi-tikinçi» hünärini öwrediji okuw dersinde syrdaýjy-bürjeýji tikin maşynlary, olaryň gurluş aýratynlyklaryny öwretmegiň ýollary.

9. «El örüm işleri» hünärini öwrediji okuw dersinde ilgençekli çişde örülýän önümleri öwretmegiň usullary.

10. «Gülçi-bagban (nahal oturdyjy)» hünärini öwrediji okuw dersinde gül ösümlikleriniň baldagynyň ösüşine görä toparlara bölünişini öwretmegiň usullary.

11. «Suratkeş» hünärini öwrediji okuw dersinde natýurmordy kagyz ýüzünde dogry ýerleşdirmegi öwretmegiň usullary.

12. «Kompýuter sowatlylygynyň esaslary» hünärini öwrediji okuw dersinde kompýuter torlaryny gurmagyň düzgünlerini öwretmegiň usullary.

 XXXI. BEDENTERBIÝE DERSINI OKADÝAN MUGALLYMLAR ÜÇIN:

1. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi) laýyklykda, okuwçylara ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesiniň terbiýelerini bermekde bedenterbiýe mugallymlarynyň öňünde durýan wezipeler, olary amal etmegiň ýollary.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyna» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyna laýyklykda, çagalaryň ruhy-ahlak, beden taýdan sagdyn bolmak isleglerini kanagatlandyrmakda, olaryň howpsuz durmuş ýörelgesini kemala getirmekde, saglygyny berkitmekde we boş wagtlaryny netijeli geçirmeklerini gazanmakda bedenterbiýe mugallymlarynyň öňünde durýan wezipeler.

3. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynyň» we «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisiniň» talaplaryna laýyklykda, halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny kämilleşdirmekde bedenterbiýe okuw dersi boýunça hereket edýän usuly birleşmeleriň işini täzeçe guramagyň iş tejribesinden.

4. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmekde bedenterbiýe mugallymlarynyň öňünde durýan wezipeler.

5. Türkmenistanyň Prezidentiniň 2018-nji ýylyň 5-nji iýulyndaky Karary bilen tassyklanan «Türkmenistanda ilatyň fiziki işjeňligini ýokarlandyrmak boýunça 2018 — 2025-nji ýyllar üçin Milli strategiýany» durmuşa geçirmekde mekdep okuwçylarynyň we ýetginjekleriň arasynda spartakiadalary guramagyň öňdebaryjy iş tejribesinden.

6. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi) laýyklykda, ýaş nesliň ýokary ahlak sypatlarynyň hem-de sagdyn durmuş ýörelgeleriniň kemala gelmegini we ösmegini gazanmagyň iş tejribesinden.

7. Hormatly Prezidentimiziň jemgyýetimize sagdyn durmuş ýörelgelerini işjeň ornaşdyrmak, bedenterbiýäni we sporty ösdürmäge gönükdirilen çäreleriň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça bedenterbiýe mugallymlarynyň işlerini ýola goýmagyň iş tejribesinden.

8. Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri», «Türkmenistan — melhemler mekany», «Sport dostluga, saglyga we gözellige tarap ýoldur», «Çaý — melhem hem ylham» atly kitaplarynyň many-mazmuny esasynda ýaş nesliň sagdyn durmuş ýörelgelerine ugrukdyrylyşy.

9. Bedenterbiýe sapaklarynda we sport ýaryşlary geçirilende okuwçylaryň ýaş-psihologik we fiziologik aýratynlyklaryny, ýerli howa ýagdaýlaryny hasaba almagyň iş tejribesinden.

10. Bedenterbiýe sapaklary we sapakdan daşary çäreler guralanda, okuwçylar dürli görnüşli sport bäsleşiklerine taýýarlananda olaryň ýaş-psihologik we fiziologik aýratynlyklaryny nazara alyp, okatmagyň usulyýet aýratynlyklary.

11. Bedenterbiýe sapaklarynda okuwçylara bilim-terbiýe bermegiň, şahsy gigiýenany, howpsuzlyk düzgünlerini öwretmegiň we olaryň bedenini berkitmegiň hem-de okuwçylaryň bilimlerini, başarnyklaryny, endiklerini bahalandyrmagyň usulyýet aýratynlyklary.

12. Bedenterbiýe sapaklarynda milli we hereketli oýunlardan, döwrebap usullardan we sanly tehnologiýalaryň mümkinçiliklerinden peýdalanmagyň iş tejribesinden.

 XXXII. SYNP ÝOLBAŞÇYLARY ÜÇIN:

1. «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna (rejelenen görnüşi) laýyklykda, okuwçylara ruhy-ahlak, raýat-watançylyk, harby-watançylyk, durmuş, medeni-taryhy, sagdyn durmuş ýörelgesiniň terbiýelerini bermekde synp ýolbaşçylarynyň öňünde durýan wezipeler, olary amal etmegiň ýollary.

2. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasyny» we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny durmuşa geçirmekde synp ýolbaşçylarynyň öňünde durýan wezipeler we olaryň durmuşa geçirilişi.

3. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmekde synp ýolbaşçylarynyň amala aşyrmaly okuw-terbiýeçilik we usuly işleri.

4. «Türkmenistanda umumybilim maksatnamalary boýunça okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň 2028-nji ýyla çenli Konsepsiýasynyň» we «Bilim edaralarynda halypaçylyk işini guramagyň Gözükdirijisiniň» talaplaryna laýyklykda, tejribeli synp ýolbaşçylary bilen ýaş synp ýolbaşçylarynyň arasynda halypa-şägirtlik gatnaşyklaryny ýola goýmagyň döwrebap usullary.

5. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplaryndaky gymmatly maglumatlary synp sagatlary guralanda we sapakdan daşary işlerde peýdalanmagyň ýollary.

6. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň ylmy-filosofik eserlerini, Magtymguly Pyragynyň edebi mirasyny okuw-terbiýeçilik işlerinde döredijilikli peýdalanmagyň döwrebap usullary.

7. Synp ýolbaşçylarynyň ders mugallymlary, ata-eneler, jemgyýetçilik guramalary bilen özara hyzmatdaşlygyny ýola goýmagyň ýaş nesle berilýän bilimiň we edep-terbiýäniň hilini ýokarlandyrmakdaky orny.

8. Sapakdan daşary okuw-terbiýeçilik işleriniň üsti bilen okuwçylary ylmy döredijilige höweslendirmegiň, döredijilik-taslama bäsleşiklerine taýýarlamagyň, hünärlere ugrukdyrmagyň iş tejribesinden.

9. Ösüp gelýän ýaş nesle döwrebap bilim we terbiýe bermekde synp ýolbaşçylarynyň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmegiň ýollary.

10. Okuwçylar bilen terbiýeçilik gymmaty bolan çekişmeleri, döredijilik bäsleşiklerini, baýramçylyk dabaralaryny, aýdym-sazly baýramçylyk çykyşlaryny guramagyň we geçirmegiň, okuwçylary ylmy döredijilige ugrukdyrmagyň, döredijilik-taslama bäsleşiklerine taýýarlamagyň we hünärlere ugrukdyrmagyň iş tejribesinden.

11. Ýaş nesli terbiýelemegiň esasy ugurlary: watançylyk terbiýesi, döredijilik we zehin terbiýesi, akyl we pikir terbiýesi, ylym terbiýesi, medeni aň-düşünje terbiýesi, kär-hünär terbiýesi, sungat terbiýesi, syýasy terbiýe, maliýe-ykdysady terbiýe, jemgyýetçilik terbiýesi, dil terbiýesi, ekologiýa, tebigata söýgi terbiýesi boýunça okuw-terbiýeçilik işleriniň guralyşy we geçirilişi.

12. Synp sagatlarynda başarjaňlyk çemeleşmesine esaslanýan innowasion pedagogik usullardan peýdalanmagyň iş tejribesinden.

 XXXIII. MEKDEP KITAPHANAÇYLARY ÜÇIN:

1. «Türkmenistanyň kitaphana ulgamyny ösdürmegiň 2025 — 2029-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyna» laýyklykda ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasyny talabalaýyk berjaý etmek boýunça hem-de umumybilim edaralarynyň kitaphanalarynyň işini döwrebaplaşdyrmakda we kämilleşdirmekde mekdep kitaphanaçylarynyň wezipeleri, olary amala aşyrmagyň ýollary.

2. «Ýaşlar barada döwlet syýasaty hakynda» Türkmenistanyň Kanunyny we onuň many-mazmunyny, maksadyny, wezipelerini hem-de bu möhüm Kanunda kesgitlenen hukuk düzgünleriniň berjaý edilmegini wagyz etmekde mekdep kitaphanaçylarynyň alyp barmaly işleri.

3. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy», «Änew — müňýyllyklardan gözbaş alýan medeniýet», «Magtymguly — dünýäniň akyldary» atly kitaplarynyň many-mazmunyny wagyz etmegiň, okuwçylara düşündirmegiň iş tejribesinden.

4. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyny, hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramyny, Garaşsyzlyk baýramyny we Diýarymyzda bellenilýän her bir şanly seneleri, baýramlary mekdep kitaphanalarynyň işinde şöhlelendirmegiň öňdebaryjy iş tejribesinden.

5. Umumybilim berýän orta mekdeplerde onlaýn elektron kitaphana ulgamlaryny ornaşdyrmak boýunça taýýarlanylan E-kitaphana programma üpjünçiligini ornaşdyrmagyň iş tejribesinden.

6. Mekdep kitaphanaçysynyň işini meýilnamalaşdyrmagyň, iş resminamalaryny talabalaýyk ýöretmegiň, kitaphana gaznasyny tükellemegiň we sanlylaşdyrmagyň, kitaphananyň içini talabalaýyk bezemegiň, arassaçylyk we kitaplary abatlaýyş işlerini geçirmegiň öňdebaryjy iş tejribesinden.

7. Gahryman Arkadagymyzyň ýaş nesillerde kitap okamaga söýgi döretmek baradaky beýik başlangyjy esasynda hem-de «Türkmenistanyň kitaphana ulgamyny ösdürmegiň 2025 — 2029-njy ýyllar üçin Döwlet maksatnamasyndan» gelip çykýan wezipeleri ýerine ýetirmek maksady bilen, «Kitap okamagyň biraýlygy» atly çäräni meýilleşdirmegiň we guramagyň iş tejribesinden.

8. Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň nusgalyk kitaplarynyň mazmunyny, ýaş nesle çuňňur bilim, asylly terbiýe bermek baradaky parasatly sözlerini, gymmatly sargytlaryny wagyz etmegiň iş tejribesinden.

9. Mekdep okuwçylarynyň kitap okamaga bolan höwesini we gyzyklanmasyny ýokarlandyrmak, olaryň döredijilik, pikirleniş ukyplaryny ösdürmek, çagalarda ylmy dünýägaraýşy kemala getirmek maksady bilen, mekdep kitaphanasynda okuw kitaplarynyň, gollanmalarynyň ýazarlary, alymlar, ýazyjy-şahyrlar hem-de medeniýet-sungat işgärleri bilen döredijilik duşuşyklaryny guramagyň iş tejribesinden.

10. «Iň ýaş okyjy», «Ýaş kitap synçysy», «Ýaş kitap bezegçisi», «Ýaş kitap waspçysy» ýaly ugurlar boýunça öňdebaryjy ýaşlary kesgitlemek we höweslendirmek üçin bäsleşikleri guramagyň iş tejribesinden.

11. «Okuw kitaplarymyzy aýawly saklalyň!» atly bäsleşik çärelerini geçirmegiň iş tejribesinden.

 12. Mekdep kitaphanaçysynyň döredijilik başarnyklaryny hem-de ussatlygyny has-da kämilleşdirmeginiň ýollary.

Türkmenistanyň Bilim ministrligi. Türkmenistanyň Milli bilim instituty

Çeşmesi: Türkmenmetbugat