Türk­men Di­li Sa­pa­gyn­da At­la­ry Öw­ret­mek

Baş­lan­gyç synp­da türk­men di­li sa­pa­gyn­da okuw­çy­la­ra at­lar öw­re­dil­ýär. At­la­ryň iki hi­li bol­ýan­dy­gy­ny, ola­ra: has at­lar we jyns at­lar di­ýil­ýän­di­gi­ni aýd­ýa­ryn. Sa­pak­da has at­la­ryň kes­git­le­me­si­ni mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da ýer­leş­dir­ýä­ris. Şun­da okuw­çy­la­ryň okuw ki­ta­byn­dan peý­da­lan­mak­la­ry­ny hem üp­jün ed­ýä­ris. Sa­pak­da okuw­çy­la­ra has at­lar diý­lip nä­mä aý­dyl­ýan­dy­gy­ny dü­şün­dir­ýä­ris.

Adam­la­ra, oba­la­ra, şä­her­le­re, dag­la­ra, der­ýa­la­ra, haý­wan­la­ra da­kyl­ýan at­la­ra has at­lar di­ýil­ýän­di­gi­ni aýd­ýa­rys.

Has at­la­ry­nyň ýa­zuw ka­da­sy ha­kyn­da hem be­ýan et­mek bi­len, okuw­çy­la­ryň sa­pa­ga bo­lan gy­zyk­lan­ma­sy­ny art­dyr­ýa­rys. Esa­san hem, ýa­zuw ka­da­la­ra la­ýyk­lyk­da has at­la­ryň baş harp bi­len ýa­zyl­ýan­dy­gy­ny okuw­çy­la­ra dü­şün­dir­ýä­ris. Me­se­lem: Aş­ga­bat, Sa­rahs, Ma­ry, Meret.

Eger-de goş­ma has at­lar bol­sa, on­da olar go­şu­lyp ýa­zyl­ýar:

Me­se­lem: Gök­de­pe, Bal­ka­na­bat, Türk­me­na­bat.

Ge­ti­ril­ýän my­sal­la­ry mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da gör­kez­ýä­ris hem-de okuw­çy­lar bi­len bi­le­lik­de oka­ýa­rys. Okuw­çy­la­ryň dü­şün­je­si­ni baý­laş­dyr­mak mak­sa­dy bi­len so­wal-jo­gap­lar alyş­ýa­rys:

Nä­me üçin söz­ler baş harp bi­len ýa­zyl­dy?

Nä­me üçin «Bal­ka­na­bat» sö­zi go­şu­lyp ýa­zyl­dy?

Şeý­le hem baş­lan­gyç synp okuw­çy­la­ry­na at­la­ryň san bi­len, ýöň­ke­me bi­len, dü­şüm bi­len üýt­geý­şi ba­ra­da gür­rüň ber­ýä­ris. At­la­ryň ma­ny­la­ry bo­ýun­ça hem bö­lün­ýän­di­gi­ni okuw­çy­la­ryň aňy­na ýe­tir­ýä­ris. Bu­lar­dan: «okuw­çy» di­ýen sö­züň ada­my, «go­ýun» sö­zü­niň haý­wa­ny, «ýo­run­ja» sö­zü­niň bol­sa ösüm­li­gi aň­lad­ýan­dy­gy­ny dü­şün­dir­ýä­ris.

Okuw­çy­la­ra bir­lik we köp­lük sa­ny aň­lad­ýan at­la­ryň hem bar­dy­gy­ny mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da gör­kez­ýä­ris. Mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da -lar, -ler go­şul­ma­sy­ny ka­bul et­me­dik at­la­ryň bir­lik sa­ny aň­lad­ýan­dy­gy­ny, şu go­şul­ma­la­ry ka­bul eden at­la­ryň bol­sa köp­lük sa­ny aň­lad­ýan­dy­gy­ny dü­şün­dir­ýä­ris. «Ene, ki­tap, ça­ga» di­ýen söz­le­riň bir­lik sa­ny, «Ene­ler, ki­tap­lar, ça­ga­lar» di­ýen söz­le­riň bol­sa köp­lük sa­ny aň­lad­ýan­dy­gy­ny gör­kez­ýä­ris.

Sa­pa­gyň ahy­ryn­da öýe ýu­muş tab­şyr­ýa­rys we has at­la­ryň kes­git­le­me­si­ni öw­ren­me­gi, has at­la­ra de­giş­li söz­le­ri dep­der­le­ri­ne ýaz­ma­gy ýat­lad­ýa­rys.

Gül­şat MÄM­ME­DO­WA,

Ak bug­daý et­ra­byn­da­ky 7-nji or­ta mek­de­biň mu­gal­ly­my.

Çeşmesi:Türkmenmetbugat