Nus­ga­wy ede­bi­ýat­da be­dew was­py

Eziz Wa­ta­ny­my­za bo­lan buý­san­jy­myz köň­lü­mi­ziň tö­rün­de orun alan­dyr. «Ga­raş­syz, ba­ky Bi­ta­rap Türk­me­nis­tan — be­dew bat­ly at-my­ra­dyň me­ka­ny» ýy­lyn­da eziz Wa­ta­ny­my­zyň mu­kad­des Ga­raş­syz­ly­gy­na 35 ýyl bol­ýar. Bu şan­ly se­ne şu ýy­ly­my­zyň ösüş­le­re bes­len­jek­di­gi­ni, toý­la­ry­my­zyň toý­la­ra ulaş­jak­dy­gy­ny aý­dyň be­ýan ed­ýär.

Be­dew bat­ly ösüş­le­re bes­len­ýän şu gün­le­ri­miz­de mil­li gym­mat­lyk­la­ra, pe­der­le­ri­mi­ziň asyl­ly ýö­rel­ge­le­ri­ne be­lent sar­pa goý­ýa­rys. Şeý­le mil­li gym­mat­lyk­la­ry­my­zyň iň naý­ba­şy­la­ry­nyň bi­ri hem pe­der­le­ri­mi­ziň dö­re­den se­ýis­çi­lik sun­ga­ty­dyr, aras­sa gan­ly ahal­te­ke be­dew­le­ri­miz­dir. Be­hiş­di be­dew­le­riň gym­mat­ly­gy­na, şöh­rat­ly ta­ryh­da­ky or­nu­na be­lent sar­pa goý­ýan hal­ky­myz pä­him­dar pe­der­le­riň ýo­lu­ny my­na­syp do­wam ed­ýär. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň ta­gal­la­la­ry ne­ti­je­sin­de be­hiş­di be­dew­le­riň şan-şöh­ra­ty dün­ýä ýa­ýyl­ýar. Mä­lim bol­şy ýa­ly, «Ahal­te­ke at­çy­lyk sun­ga­ty we at­la­ry be­ze­mek däp­le­ri» ÝU­NES­KO-nyň Adam­za­dyň mad­dy däl me­de­ni mi­ra­sy­nyň gör­nük­li nus­ga­la­ry­nyň sa­na­wy­na go­şul­dy. Mu­nuň özi türk­men be­dew­le­ri­niň şan-şöh­ra­ty­nyň dün­ýä­de be­lent de­re­jä eýe­di­gi­ni, se­ýis­çi­lik sun­ga­ty­my­zyň has-da ös­dü­ril­ýän­di­gi­ni aý­dyň be­ýan ed­ýär. Pä­him­dar pe­der­le­ri­miz türk­men be­dew­le­ri­ni ke­ma­la ge­tir­mek­de se­ýis­çi­lik sun­ga­ty­ny kä­mil de­re­jä ýe­ti­rip­dir­ler, ýyn­dam, owa­dan be­dew­le­ri ýe­tiş­di­rip­dir­ler. Di­ňe bir owa­dan be­dew­le­ri se­ýis­le­mek bi­len çäk­len­män, eý­sem, ata-ba­ba­la­ry­myz bu be­dew­le­riň was­py­ny hem ýe­ti­rip­dir­ler, şy­gyr­la­ryň üs­ti bi­len ta­ryp­lap­dyr­lar. Biz mu­ny «Gö­rog­ly» şa­des­sa­nyn­da Gy­ra­tyň was­py­ny ýe­ti­rip, ga­zal­la­ryň aý­dyl­ýan­dy­gyn­da hem aý­dyň gör­ýä­ris.

Be­hiş­di be­dew­le­riň was­py ha­kyn­da be­ýan ede­ni­miz­de, di­ňe bir halk dö­re­di­ji­lik eser­le­ri däl, eý­sem, şa­hyr­la­ryň nus­ga­wy ede­bi­ýa­ty­myz­da uly orun alan goş­gu­la­ryn­da hem be­dew­ler ha­kyn­da­ky wasp­na­ma­la­ry gör­mek bol­ýar. Bu ba­bat­da Mag­tym­gu­ly Py­ra­gy­nyň «Çyn be­dew­ler meý­da­nyn­da bel­li­dir» di­ýen goş­gu­sy­ny my­sal ge­tir­mek bo­lar. Akyl­dar şa­hy­ryň şeý­le aja­ýyp se­tir­le­ri hem ün­sü­ňi çek­ýär:

At ga­za­nar goç ýi­gi­diň,

Ow­wal be­dew aty ge­rek.

Ge­le­ne gar­şy dur­ma­ga,

Ýag­şy mu­hab­be­ti ge­rek.

Şeý­le hem köp san­ly nus­ga­wy ede­bi­ýa­tyň eser­le­ri­ni my­sal ge­tir­mek bol­ýar. Se­ýit­na­zar Seý­di­niň:

Mü­nen­de şaý bol­sa tü­kel es­ba­by,

Tag­ty Sü­leý­man­dyr üs­ti be­de­wiň —

se­tir­le­ri hem be­dew­le­riň was­py­ny be­len­de gö­ter­ýär. Bu goş­gu­da be­de­wiň şaý es­bap­lar bi­len be­zel­me­gi­ni hem bel­läp geç­ýär. Be­dew­le­riň şaý es­bap­la­ry­nyň be­ze­li­şi ha­kyn­da hem be­ýan et­mek ge­rek. Se­bä­bi aý­da­nyň­da, nus­ga­wy ede­bi­ýa­tyň eser­le­ri­niň örän köp san­ly­syn­da be­dew es­bap­la­ry, be­zeg şaý­la­ry ha­kyn­da dur­lup ge­çil­ýär. Özi hem eýer, jul, ala­ga­ýyş, gö­wüs­bent ýa­ly at es­bap­la­ry be­dew­le­riň gö­zel­li­gi­ne gö­zel­lik goş­ýar. Şo­nuň üçin hem ede­bi eser­ler­de we wasp­na­ma­lar­da bu gym­mat­lyk­lar hem be­ýan edil­ýär.

Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň ta­gal­la­la­ry bi­len gö­zel Di­ýa­ry­myz­da türk­me­niň mil­li gu­wan­jy bo­lan be­hiş­di be­dew­le­ri aýap sak­la­mak hem-de ös­dür­mek ug­run­da giň ge­rim­li iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar. Owa­dan hem ýyn­dam be­dew­le­ri­mi­ziň was­py­ny ýe­tir­mek her bir dö­re­di­ji­lik iş­gä­ri­niň, wa­gyz-ne­si­ha­ty alyp bar­ýan il­deş­le­ri­mi­ziň asyl­ly ýö­rel­ge­si­ne öw­rül­di. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň «Ahal­te­ke be­de­wi — bi­ziň buý­san­jy­myz we şöh­ra­ty­myz», «Ga­nat­ly be­dew­ler», «At­da we­pa-da bar, sa­pa-da» at­ly ki­tap­la­ry bol­sa il­deş­le­ri­mi­ziň kal­byn­da be­hiş­di be­dew­le­ri­mi­ze gu­wan­jy, buý­san­jy has-da art­dyr­ýar.

Şeý­le gym­mat­lyk­la­ra na­zar aý­la­nyň­da, türk­me­niň göz gu­wan­jy bo­lan be­dew ata ga­dyr-gym­mat goý­mak ýö­rel­ge­si­niň düýp kök­le­ri ba­ra­da­ky pi­kir kal­by­ňa dol­ýar. Türk­men hal­ky he­mi­şe-de be­dew aty­na aý­ra­tyn sar­pa go­ýup­dyr. Biz mu­ňa nus­ga­wy ede­bi­ýa­tyň eser­le­rin­de hem, gol­ýaz­ma çeş­me­le­rin­de hem aý­dyň göz ýe­tir­ýä­ris. Gör­şü­miz ýa­ly, hal­ky­myz toý gü­nün­de be­zeg­le­re bes­len­ýän be­dew­le­ri­ni ja­na-jan dost, mäh­ri­ban gar­daş ha­sap­lap­dyr. Bag­şy­lar aý­dym-saz bi­len, şa­hyr­lar çe­per şy­gyr­lar bi­len be­dew at­la­ry wasp edip­dir­ler.

Ata-ba­ba­la­ry­my­zyň şeý­le be­lent sar­pa go­ýan, dün­ýä ma­ly­na ça­lyş­ma­dyk be­hiş­di be­dew­le­ri hä­zir­ki aja­ýyp döw­rü­miz­de hem her bi­ri­mi­ziň buý­san­jy­myz­dyr. Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de be­ýik joş­gun bi­len tu­tul­ýan toý­lar­da ahal­te­ke be­dew­le­ri­niň gö­zel keş­bi­ni gör­mek bag­ty­ýar­lyk­dyr. Çün­ki mu­nuň özi aba­dan ýur­du­my­zyň bag­ty­ýar­ly­gy­ny, toý­la­ra bes­len­ýän­di­gi­ni aň­lad­ýan aý­dyň my­sal­lar­dyr.

Pe­der­le­ri­mi­ziň se­ýis­läp ýe­tiş­di­ren ýel­den ýüw­rük be­dew­le­ri­niň şan-şöh­ra­ty­ny dün­ýä ýaý­ýan Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň, Ar­ka­dag­ly Gah­ry­man Ser­da­ry­my­zyň jan­la­ry sag, ömür­le­ri uzak bol­sun, il-ýurt bäh­bit­li alyp bar­ýan iş­le­ri mun­dan beý­läk hem ro­waç­lyk­la­ra bes­len­sin!

Säh­ra­gö­zel MÜR­ZÄ­ÝE­WA,

Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki Sa­par­my­rat Türk­men­ba­şy adyn­da­ky ýö­ri­te­leş­di­ri­len umu­my­bi­lim ber­ýän mek­dep-in­ter­na­ty­nyň di­rek­to­ry.

Çeşmesi:Türkmenmetbugat