Maglumatlar bazasy emeli aň bilen has kämil bolar

Giňeldilen maglumat toplumy, AI-emeli aň algoritmlerini taýýarlamaga mümkinçilik berer, bu zerur häsiýetler toplumy bilen täze kristal gurluşlary gözlemegi çaltlaşdyrar we aňsatlaşdyrar. Maglumatlar bazasy fizika boýunça Nobel baýragynyň eýesi Konstantin Nowoselow, Innopolis uniwersitetiniň rektory we işgärleri, Singapuryň Milli uniwersitetiniň we Ýokary Ykdysadyýet mekdebiniň hünärmenleri tarapyndan düzüldi.

Russiýanyň we Singapuryň alymlarynyň pikiriçe, islenýän aýratynlyklary bolan materiallaryň akylly dizaýny häzirki zaman materiallar ylmynyň esasy wezipesidir. Gün panelleri, fotokatalizatorlar we biohimiki datçikler hapalar we kemçilikler bilen işlenip düzülen iki ölçegli materiallary talap edýär. Şeýle-de bolsa, şeýle dizaýn materiallaryny kwant himiýasyny ulanyp, nusgawy hasaplama usullaryny ulanmak kyn. Russiýanyň we Singapuryň gözlegçileri tarapyndan teklip edilen çözgüt, bu işde maglumatlar bazasy çap edilen täze materiallaryň dizaýnynda maşyn öwrenmek usullaryny ulanmakdyr.

Materiallaryň häsiýetlerini çaklamak üçin eýýäm hasaplaýyş maglumatlar bazalary bar, mysal üçin, MEGNet, SchNet we GemNet ýaly grafiki nerw ulgamlaryna esaslanýan material taslamalary, OQMD we maşyn öwrenmek usullary. Şeýle-de bolsa, kemçilikler barada maglumat toplumynyň ýoklugy we kwant himiýasy arkaly optimallaşdyrylan gurluşlary çaklamagyň kynlygy sebäpli olary ulanmakda kynçylyklar bar.

3000 sany sanalýan material we 7000 ýokary dykyzlykly kemçilikli maglumatlar binýady "Nature 2D Materials" ylmy journalurnal tarapyndan "Uly maglumatlar bazalarynyň barlagy esasynda 2D materialdaky kemçilikleriň çylşyrymly gurluş-emläk baglanyşygyny açmak" makalasynda çap edildi (Çylşyrymly gurluşy açmak- ýokary materiallar bazalaryna esaslanýan 2D materiallardaky kemçilikleriň emläk baglanyşygy).

Orazjamal HOJABERDIÝEWA,

Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen

milli dünýä dilleri institutynyñ Iňlis dili we 

edebiýaty fakultetiniñ 4-nji ýyl talyby.