Terbiýe — iň gymmatly baýlyk (Döwür we ýaşlar)

Çagalarda häzirki döwrüň ruhuna kybap gelýän ýörelgelerimize, milli gymmatlyklarymyza, halkymyzyň nusgalyk däp-dessurlaryna söýgi döretmek mugallymlaryň, terbiýeçileriň hem-de ata-eneleriň bilelikdäki tagallalarynyň esasy ugruna öwrülýär. Çünki çagalar biziň ýagşy arzuw-umytlara ýugrulan geljegimizdir. Edep-terbiýe, ahlaklylyk, ula sylag, kiçä hormat maşgaladan başlanýar. Bu günki körpeler — ertir ýurdumyzy dolandyrjak nesiller. Olaryň hormatly Prezidentimize, halkymyza, Watanymyza haýyrly adam bolup ýetişmekleri üçin maşgalanyň her bir agzasy jogapkärdir.

Türkmen halkymyz nesil terbiýesine örän uly üns berýär. Ýaş nesliň halal, dogruçyl, zähmetsöýer adamlar bolup ýetişmegini esasy zerurlyk hasaplaýar. Ýaşlaryň maşgalada, köpçülik ýerlerinde özüni alyp baryşlary ýaşulularyň nazaryndan sypmandyr. Olar durmuş tejribelerini dilewar, märekesöýer, şahandaz, guýmagursak zehinli adamlar tarapyndan döredilen halky eserlere siňdirip, perzentleriniň aňyna guýmagyň hötdesinden gelipdirler. Ýiti aňyň, dury akyl-paýhasyň, ýatkeşligiň eýesi bolan pederlerimiz özleriniň döreden eserlerini hakydalarynda aýawly saklap, nesilden-nesle geçiripdirler.

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen çap edilen «Paýhas çeşmesi» atly kitapda nesil terbiýesiniň özeni hasaplanýan pähim-paýhas pederlerimiziň ençeme asyrlaryň dowamynda toplan nakyllarynda we atalar sözlerinde jemlenendir. Parasatly ata-babalarymyzdan miras galan halk döredijilik eserleri ýaş nesli milli ruhda terbiýelemekde gymmatly hazyna hasaplanýar. Olar ýaş nesliň ýagşyny-ýamany saýgarmagynda, durmuşda öz mynasyp ornuny tapmagynda gymmatly durmuş mekdebi bolup hyzmat edýär. Türkmen halk döredijilik eserleriniň terbiýeçilik ähmiýeti diýseň uludyr. Ony lälelerde, hüwdülerde, monjugatdylardyr küştdepdilerde, toý aýdymlarynda, tapmaçalarda, matallarda, nakyllarda, atalar sözünde, ertekilerde, rowaýatlarda, dessanlarda, ýaňyltmaçlarda, ýomaklarda, halk dessanlarynda we şadessanlarda aýdyň görmek bolýar. Türkmen halk döredijiligi türkmen durmuşynyň, pähim-parasada ýugrulan ýaşaýşynyň şahyrana, çeper beýanydyr.

Halk döredijiliginiň egsilmez çeşmesi bolan «Gorkut ata» şadessanyndaky: «...Ogul atadan görelde almasa, saçak ýazmaz. Ogul atasynyň iki gözüniň biridir. Ogul döwletli çyksa ojagyň közüdir» diýen ýaly setirler türkmen halk döredijiliginde terbiýeçilik işlerine örän uly orun berlendiginiň aýdyň güwänamasydyr.

Gahryman Arkadagymyzyň «Mert ýigitler gaýrat üçin dogulýar» atly kitabynda şeýle rowaýat bar: «Ir zamanlar bir adam dananyň ýanyna maslahata barypdyr.

— Dana, meniň ähli baýlygym bar. Okadym, her dürli tälimleri, hünärleri öwrendim. Ummasyz köp baýlyk topladym. Garaz, göwnümde arman galar ýaly bolmady. Indi özümden soňky nesillere iň gymmatly baýlygymy miras galdyrasym gelýär — diýipdir. Özüniň näçe hazyna, mal-mülk we başga-da nämeleri miras galdyrsa, islegini doly amal edip biljekdigini ondan sorapdyr. Dana oňa perzendi hakynda sowal beripdir. Soňundanam:

— Dünýäde iň gymmatly baýlyk terbiýedir. Terbiýe bilen galdyrylan baýlygyň bahasy ýokdur — diýipdir». Ine, şu rowaýatdan hem görnüşi ýaly, mynasyp terbiýelenen nesil biziň ýüzümiziň tuwagy bolup, üstünlikleri bilen begendirýär.

Nesilleriň ruhy taýdan baý, giň gözýetimli bolmagy babatda hem bagtyýar zamanamyzda Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň taýsyz tagallasy bilen uly işler durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzyň geçmişi, şu güni hakynda söhbet açýan çeper hem ylmy kitaplar çap edilýär, sahna we kino eserleri, aýdymdyr sazlar döredilýär, muzeýler, kitaphanalar halkymyza hyzmat edýär. Bu ugurda Milli Liderimiziň döwet-galamyndan çykýan kitaplary has-da ähmiýetlidir.

Perzent terbiýesi üçin durmuşyň özi uly mekdepdir. Her bir maşgalada tertip-düzgün kadaly ýola goýlan ýagdaýynda, çaga ondan görelde alýar. Zähmet çekmek, halal ýaşamak, ile-güne hemaýat etmek, wagtyňy peýdaly işlere sarp etmek — bu işleriň ählisi perzende durmuşda gündelik görýän zatlarynyň üsti bilen geçýär. Eger ata-ene maşgalada halal ýörelgäni ýola goýan bolsa, perzent hem şol ýola ýykgyn edip, kämil adam bolup ýetişmegi maksat edinýär.

Hormatly Prezidentimiz «Ýaşlar — Watanyň daýanjy» atly kitabynda şeýle belleýär: «Terbiýe we tejribe — ynsan ykbalynyň goşa ganaty. Alan terbiýämiz ykbalymyza, alnymyza täsir edýär. Amal edýän her işimiz tejribämize öwrülýär. Tejribe bolsa diňe özüň gazanylýan, ýöne il-gün bilen paýlaşylýan hazynadyr. Gowy zatlar, il-halka ähmiýetli zatlar paýlaşyldygyça, olaryň berekedi artmak bilen bolýar». Şu parasatly sözlerden görnüşi ýaly, halkymyzyň nesil terbiýesindäki ýörelgesi tejribe bilen baýlaşdyrylýar.

Ýaş nesillerimizi milli ýörelgelerimiz, edim-gylymlarymyz, şeýle-de ylym-bilim arkaly terbiýelemeklige uly üns berýän, ýaş nesliň hemmetaraplaýyn ösmegi ugrunda uly tagallalary edýän Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiziň janlary sag, ömürleri uzak bolsun!

Gözel PIRMUHAMEDOWA,

Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň mugallymy.

«Nesil»

Çeşme: Turkmenmetbugat