Türk­me­nis­ta­nyň bi­lim ul­ga­my: öz­gert­me­le­riň we ro­waç­lyk­la­ryň ýo­ly bi­len

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ösüş ýo­ly bi­len ynam­ly öňe bar­ýan ýur­du­myz­da mil­li bi­lim ul­ga­my­ny kä­mil­leş­dir­mä­ge, ös­dür­mä­ge we döw­re­bap­laş­dyr­ma­ga döw­let sy­ýa­sa­ty­nyň ile­ri tu­tul­ýan ug­ry hök­mün­de uly äh­mi­ýet be­ril­ýär. Tä­ze teh­no­lo­gi­ýa­lar, bi­lim­ler we in­no­wa­si­ýa­lar esa­syn­da ylym­ly-bi­lim­li, giň dün­ýä­ga­ra­ýyş­ly, sag­dyn nes­li ter­bi­ýe­le­mek ba­ba­tyn­da giň müm­kin­çi­lik­ler dö­re­dil­ýär. Mak­sat­na­ma­la­ra, kon­sep­si­ýa­la­ra, stra­te­gi­ýa­la­ra, mil­li we öň­de­ba­ry­jy tej­ri­be­le­re la­ýyk­lyk­da öz­gert­me­ler üs­tün­lik­li dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär.

Mad­dy-en­jam­la­ýyn bin­ýa­dyň go­wu­lan­dy­ryl­ma­gy

«Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy: Türk­me­nis­ta­ny 2022 — 2052-nji ýyl­lar­da dur­muş-yk­dy­sa­dy taý­dan ös­dür­me­giň Mil­li mak­sat­na­ma­sy», «Türk­me­nis­ta­nyň Pre­zi­den­ti­niň ýur­du­my­zy 2022 — 2028-nji ýyl­lar­da dur­muş-yk­dy­sa­dy taý­dan ös­dür­me­giň Mak­sat­na­ma­sy» esa­syn­da hä­zir­ki za­ma­nyň döw­re­bap komp­ýu­ter­le­ri, la­bo­ra­to­ri­ýa en­jam­la­ry, in­te­rak­tiw we mul­ti­me­dia teh­no­lo­gi­ýa­la­ry bi­len üp­jün edi­len döw­re­bap bi­lim eda­ra­la­ry­nyň tä­ze bi­na­la­ry­nyň gur­lu­şyk iş­le­ri giň ge­rim­de do­wam et­di­ril­ýär.

2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da je­mi 400 orun­lyk ça­ga­lar bag­la­ry­nyň 2-si hem-de je­mi 3660 orun­lyk mek­dep­le­riň 5-si, şol san­da Ahal we­la­ýa­ty­nyň Ak bug­daý et­ra­by­nyň Bo­kur­dak şä­her­çe­sin­de 1 sa­ny mek­dep we umu­my­ýa­şa­ýyş ja­ýy, Le­bap we­la­ýa­ty­nyň Sa­ýat et­ra­by­nyň Mer­ýe ge­ňeş­li­gi­niň Al­pan oba­syn­da 1 sa­ny or­ta mek­dep, Ho­jam­baz et­ra­by­nyň Gal­ky­nyş ge­ňeş­li­gi­niň Olom oba­syn­da 1 sa­ny or­ta mek­dep, Ma­ry şä­he­rin­de 1 sa­ny or­ta mek­dep, Ma­ry we­la­ýa­ty­nyň Tag­ta­ba­zar et­ra­by­nyň Sa­ry­ýa­zy ge­ňeş­li­gi­niň Sa­ry­ýa­zy oba­syn­da 1 sa­ny ça­ga­lar ba­gy, Da­şo­guz şä­he­ri­niň çä­gin­de gu­rul­ýan ýa­şa­ýyş ja­ýy we des­ga­lar top­lu­myn­da 1 sa­ny or­ta mek­dep we 1 sa­ny ça­ga­lar ba­gy ula­nyl­ma­ga be­ril­di. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Ka­ra­ry bi­len Ça­ga­la­ry go­ra­ma­gyň hal­ka­ra gü­nü­ne ga­bat­la­nyp, Aş­ga­bat şä­he­rin­de «Gü­neş­li» ça­ga­lar we ýet­gin­jek­ler mer­ke­zi­niň döw­re­bap bi­na­sy­nyň, şeý­le hem bu mer­ke­ziň çä­gin­de ýer­leş­di­ril­jek Türk­me­nis­ta­nyň Ba­zar Ama­now adyn­da­ky Döw­let ça­ga­lar ki­tap­ha­na­sy­nyň düý­bi da­ba­ra­ly tu­tul­dy.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Ka­ra­ry bi­len tas­syk­la­nan «Türk­me­nis­ta­nyň Pre­zi­den­ti­niň oba­la­ryň, şä­her­çe­le­riň, et­rap­lar­da­ky şä­her­le­riň we et­rap mer­kez­le­ri­niň ila­ty­nyň ýa­şa­ýyş-dur­muş şert­le­ri­ni öz­gert­mek bo­ýun­ça 2028-nji ýy­la çen­li dö­wür üçin re­je­le­nen gör­nüş­dä­ki mil­li mak­sat­na­ma­sy­na» la­ýyk­lyk­da, de­giş­li dö­wür­de je­mi 4560 orun­lyk mek­de­be çen­li ça­ga­lar eda­ra­la­ry­nyň 17-si­niň, şeý­le-de je­mi 19980 orun­lyk umu­my­bi­lim eda­ra­la­ry­nyň 32-si­niň gu­rul­ma­gy me­ýil­leş­di­ril­ýär. Mu­nuň özi bi­lim ul­ga­my­nyň gel­je­gi­niň ulu­dy­gy­nyň esa­sy ala­mat­la­ry­nyň bi­ri­dir.

Mek­de­be çen­li bi­lim we ter­bi­ýe

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň: «Mäh­ri­ban ça­ga­la­ry­my­zyň şa­dy­ýan gül­kü­le­ri bi­ziň iň uly bag­ty­myz­dyr. Ola­ryň bag­ty­ýar dur­mu­şy­my­za buý­sa­nyp ýa­şa­ma­gy, döw­re­bap bi­lim al­ma­gy bi­ziň esa­sy mak­sat­la­ry­my­zyň bi­ri­dir» di­ýen mak­sa­dyn­dan ugur al­nyp, mil­li bi­lim ul­ga­my­nyň il­kin­ji de­re­je­si bo­lan mek­de­be çen­li bi­lim eda­ra­la­ryn­da ýaş nes­le be­ril­ýän bi­li­miň we ter­bi­ýä­niň ýo­ka­ry ne­ti­je­li­li­gi­ni we döw­re­bap­ly­gy­ny ga­zan­ma­ga giň müm­kin­çi­lik­ler dö­re­dil­ýär. Ça­ga­lar bag­la­ryn­da il­kin­ji dü­şün­je­le­riň be­ril­me­gi­ne, ba­şar­nyk­dyr en­dik­le­riň ke­ma­la ge­ti­ril­me­gi­ne gö­nük­di­ri­len bi­lim işi ter­bi­ýe ber­mek bi­len ut­ga­şyk­lyk­da al­nyp bar­lyp, Ga­raş­syz ýur­du­my­zyň ýa­şa­jyk ra­ýat­la­ry­nyň hem­me­ta­rap­la­ýyn ösen şah­sy­ýe­ti­niň ke­ma­la gel­mek bin­ýa­dy­nyň düý­bi tu­tul­ýar.

2024-nji ýy­lyň 24-nji sent­ýab­ryn­da ge­çi­ri­len Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­tyn­da Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň be­ren gym­mat­ly mas­la­ha­ty esa­syn­da ge­çen okuw ýy­lyn­da sag­ly­gy se­bäp­li müm­kin­çi­li­gi çäk­li ça­ga­lar bi­len bag­la­ny­şyk­ly iş­le­riň kä­mil­leş­di­ril­me­gi ba­ba­tyn­da ze­rur iş­ler al­nyp ba­ryl­dy. «Türk­me­nis­tan­da umu­my­bi­lim mak­sat­na­ma­la­ry bo­ýun­ça okat­ma­gyň usu­ly­ýe­ti­ni kä­mil­leş­dir­me­giň 2028-nji ýy­la çen­li Kon­sep­si­ýa­sy» esa­syn­da inkl­ýu­ziw bi­lim bo­ýun­ça yl­my-usu­ly we okuw-usu­ly gol­lan­ma­lar iş­le­ni­lip taý­ýar­la­nyl­dy. Türk­me­nis­ta­nyň Mil­li bi­lim ins­ti­tu­ty­nyň gu­ra­ma­gyn­da usu­ly-ama­ly okuw­lar ge­çi­ri­lip, öza­ra tej­ri­be al­şyl­dy.

Gur­ban­gu­ly Ber­di­mu­ha­me­dow adyn­da­ky Ho­wan­dar­ly­ga mä­täç ça­ga­la­ra he­ma­ýat ber­mek bo­ýun­ça ha­ýyr-sa­ha­wat gaz­na­sy­nyň dö­re­dil­me­gi­niň dört ýyl­ly­gy­na ba­gyş­la­nyp ge­çi­ri­len «Pa­ra­hat­çy­lyk we yna­nyş­mak ýy­ly: ça­ga­la­ryň ha­ty­ra­sy­na hal­ka­ra işi­niň ösü­şi» at­ly hal­ka­ra mas­la­ha­ty­nyň ne­ti­je­le­rin­den ugur alyp, Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki we we­la­ýat­lar­da­ky Sag­ly­gy di­kel­diş okuw-ter­bi­ýe­çi­lik top­lu­mlaryn­da, Gur­ban­gu­ly Ber­di­mu­ha­me­dow adyn­da­ky ça­ga­lar sa­gal­dyş-di­kel­diş mer­ke­zin­de ug­ruk­dy­ry­jy-dü­ze­diş okuw­la­r ge­çi­ril­di.

Mek­de­be çen­li ça­ga­lar eda­ra­la­ry­nyň pe­da­go­gik iş­gär­le­ri­niň psi­ho­lo­gi­ýa, pe­da­go­gi­ka we okat­ma­gyň usu­ly­ýe­ti ba­bat­da­ky hü­när de­re­je­le­ri­ni dün­ýä tej­ri­be­si­ne la­ýyk­lyk­da ýo­kar­lan­dyr­mak bo­ýun­ça hal­ka­ra gu­ra­ma­la­r bi­len hyz­mat­daş­lyk has-da iş­jeň­leş­di­ril­di.

Okat­ma­gyň usu­ly­ýe­ti­ni kä­mil­leş­dir­mek

2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da okat­ma­gyň usu­ly­ýe­ti­ni na­za­ry­ýet we tej­ri­be taý­dan has-da kä­mil­leş­dir­mek bi­len bag­ly iş­le­re uly orun be­ril­di. Hu­su­san-da:

— dün­ýä tej­ri­be­si­ne la­ýyk­lyk­da, okuw me­ýil­na­ma­la­ry­ny we okuw mak­sat­na­ma­la­ry­ny, ki­tap­la­ry kä­mil­leş­dir­mek bo­ýun­ça iş­ler do­wam et­di­ril­di;

— okuw sa­pak­la­ryn­da tej­ri­be­lik işi­ni ge­çir­me­giň, tas­la­ma iş­le­ri­ni alyp bar­ma­gyň usu­ly­ýe­ti­ni kä­mil­leş­dir­mek bo­ýun­ça okuw-usu­ly top­lum­lar taý­ýar­la­nyl­dy;

— umu­my­bi­lim eda­ra­la­ryn­da ders­le­ri çuň­laş­dy­ryp öw­ret­mek, ýaş­la­ry dö­re­di­ji­li­ge hö­wes­len­dir­mek bo­ýun­ça iş­le­re uly orun be­ril­di;

— baş­lan­gyç synp­lar­da okat­ma­gyň di­dak­ti­ki oýun teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­nyň ne­ti­je­li ula­nyl­ma­gy­ny ga­zan­mak bo­ýun­ça iş­ler al­nyp ba­ryl­dy;

— okat­ma­gyň in­no­wa­sion usul­la­ry­nyň iş­jeň peý­da­la­nyl­ma­gy­ny ga­zan­mak bo­ýun­ça iş­ler do­wam et­di­ril­di.

Mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň ara­syn­da ge­çi­ri­len dür­li gör­nüş­li bäs­le­şik­le­riň ge­ri­mi gi­ňel­di­lip, ýe­ňi­ji okuw­çy­lar hem-de ola­ryň yl­my ýol­baş­çy­la­ry, ýaş pe­da­go­gik iş­gär­le­re ha­ly­pa­lyk ed­ýän pe­da­go­gik iş­gär­ler Hor­mat hat­la­ry hem-de hö­wes­len­di­ri­ji baý­rak­lar bi­len sy­lag­la­nyl­dy.

Ýaş nes­le bi­lim ber­mek­de dö­re­di­ji­lik­li iş­le­ýän, baý iş tej­ri­be­li, öň­de­ba­ry­jy bi­lim eda­ra­la­ry­nyň we iş­gär­le­ri­niň ara­syn­da ge­çi­ril­ýän bäs­le­şik­ler­de ta­pa­wut­la­nan pe­da­go­gik iş­gär­le­riň gat­naş­ma­gyn­da «Di­li bi­lim­de — go­ly zäh­met­de», ha­ly­pa mu­gal­lym­la­ryň iş tej­ri­be­si­ni ýaý­rat­mak mak­sa­dy bi­len, «Sa­lam, mu­gal­lym!» at­ly te­le­gep­le­şik­ler ýo­la go­ýul­dy.

«PI­SA, TIMSS, PIRLS hal­ka­ra bi­lim mak­sat­na­ma­la­ry­nyň gör­ke­zi­ji­le­ri­ni mil­li bi­lim ul­ga­my­na or­naş­dyr­mak­da pe­da­go­gik iş­gär­le­riň öňün­de dur­ýan we­zi­pe­ler», «In­no­wa­sion teh­no­lo­gi­ýa­la­ry ulan­mak esa­syn­da hi­mi­ýa der­si­ni okat­ma­gyň hi­li­ni we ne­ti­je­li­li­gi­ni ýo­kar­lan­dyr­mak» at­ly te­ma­lar­dan hü­när kä­mil­leş­di­riş okuw­la­ry gu­ral­dy. Okuw­çy­la­ryň ma­te­ma­ti­ka we te­bi­gy ders­ler bo­ýun­ça bi­lim de­re­je­le­ri­ni ba­ha­lan­dyr­ýan PI­SA, TIMSS, PIRLS ýa­ly hal­ka­ra mak­sat­na­ma­la­ry­nyň gör­ke­zi­ji­le­ri­ni bi­lim ul­ga­my­na or­naş­dyr­mak bo­ýun­ça iş­ler al­nyp ba­ryl­dy. Bu ugur­da Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki 32-nji or­ta mek­dep­de ene di­li, ma­te­ma­ti­ka, fi­zi­ka, hi­mi­ýa, bio­lo­gi­ýa, geog­ra­fi­ýa ders­le­ri bo­ýun­ça 4-nji synp okuw­çy­la­ry­nyň bi­lim de­re­je­le­ri ba­ha­lan­dy­ryl­dy.

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň: «Siz mil­li ýö­rel­ge­le­ri­mi­zi we ha­ly­pa-şä­girt­lik ýo­lu­my­zy my­na­syp do­wam et­dir­mek bi­len, mu­kad­des kä­ri­ňi­ziň ab­ra­ýy­ny, ýur­du­my­zyň bi­lim kuw­wa­ty­ny has-da art­dyr­ma­ly­sy­ňyz. Yl­myň-bi­li­miň we tej­ri­bä­niň çuň­ňur ara­bag­la­ny­şy­gy­ny üp­jün ed­ýän okat­ma­gyň tä­ze usul­la­ry­ny iş­läp düz­me­li­si­ňiz. So­wat­ly, wa­tan­sö­ýü­ji ne­sil­le­ri ke­ma­la ge­ti­rip, tä­ze­çil hem-de döw­re­bap çe­me­leş­me­le­ri­ňiz bi­len ýo­ka­ry ne­ti­je­le­ri ga­zan­ma­ly­sy­ňyz» di­ýen mas­la­ha­ty esa­syn­da 2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da mu­gal­lym­la­ryň, ter­bi­ýe­çi-usu­ly­ýet­çi­le­riň pe­da­go­gik ba­şar­nyk­la­ry­nyň art­dy­ryl­ma­gy­na aý­ra­tyn äh­mi­ýet be­ril­di. Döw­let de­re­je­sin­de usu­ly-ama­ly mas­la­hat­lar ge­çi­ri­lip, ýaş nes­le ra­ýat-wa­tan­çy­lyk ter­bi­ýe­si­ni ber­me­giň we­zi­pe­le­ri, ýaş­lar­da ra­ýat jo­gap­kär­çi­li­gi­ni we zäh­me­te söý­gi­ni ös­dür­me­giň usul­la­ry ara al­nyp mas­la­hat­la­şyl­dy.

Bi­li­mi tas­syk­la­ýan res­mi­na­ma­la­ryň kä­mil­leş­di­ril­me­gi

Türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri­niň be­ýik baş­lan­gy­jy bi­len 2013-nji ýyl­da ýur­du­my­zyň umu­my­bi­lim ber­ýän eda­ra­la­ryn­da oku­wyň möh­le­ti on iki ýy­la çen­li uzal­dy­lyp, «Türk­me­nis­tan­da on iki ýyl­lyk umu­my or­ta bi­li­me geç­me­giň Kon­sep­si­ýa­sy» esa­syn­da bi­lim işi yzy­gi­der­li kä­mil­leş­di­ril­di. Bu ge­çen döw­rüň için­de mil­li bi­lim ul­ga­my­ny dün­ýä öl­çeg­le­ri­ne, umu­my yk­rar edi­len hal­ka­ra ka­da­la­ra la­ýyk­lyk­da kä­mil­leş­dir­mek ug­run­da top­lum­la­ýyn iş­ler ama­la aşy­ryl­dy. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Ka­ra­ry bi­len umu­my or­ta bi­lim, hü­när taý­ýar­ly­gy, mek­dep­den da­şa­ry bi­lim, ýö­ri­te saz ba­bat­da goş­ma­ça bi­lim, ýö­ri­te ho­reog­ra­fi­ýa ba­bat­da goş­ma­ça bi­lim, sun­gat ba­bat­da goş­ma­ça bi­lim ha­kyn­da, be­den­ter­bi­ýe we sport ba­bat­da goş­ma­ça bi­lim ha­kyn­da­ şa­ha­dat­na­ma­la­ryň, şeý­le hem kli­ni­ki or­di­na­tu­ra ha­kyn­da dip­lo­myň nus­ga­la­ry tas­syk­la­nyl­dy.

2025-nji ýy­lyň 20-nji iýu­nyn­da «Türk­me­nis­tan­da on iki ýyl­lyk umu­my or­ta bi­li­me geç­me­giň Kon­sep­si­ýa­sy» esa­syn­da 12 ýyl­lyk okuw mak­sat­na­ma­la­ry bo­ýun­ça bi­lim alan il­kin­ji uçu­rym­la­ra hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň Ka­ra­ry bi­len tas­syk­la­nan tä­ze gör­nüş­dä­ki umu­my or­ta bi­lim hem-de hü­när taý­ýar­ly­gy ha­kyn­da şa­ha­dat­na­ma­lar da­ba­ra­ly gow­şu­ryl­dy.

Da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni okat­ma­gy kä­mil­leş­dir­mek

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ýaş nes­liň ene di­li bi­len bir­lik­de da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni su­wa­ra bil­mek­le­ri­ne uly äh­mi­ýet ber­lip, bu ugur­da top­lum­la­ýyn iş­ler dur­mu­şa ge­çi­ril­ýär. «Türk­me­nis­tan­da da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni okat­ma­gy kä­mil­leş­dir­me­giň Kon­sep­si­ýa­sy» tap­gyr­la­ýyn ama­la aşy­ry­lyp, okuw ki­tap­la­ry­dyr gol­lan­ma­la­ryň döw­re­bap top­lum­la­ry taý­ýar­la­nyl­dy, dil bi­lim­le­ri­niň yl­my-usu­ly­ýet bin­ýa­dy hal­ka­ra ül­ňü­le­ri­ne la­ýyk­lyk­da pug­ta­lan­dy­ryl­dy. Dil­le­ri okat­ma­ga ýö­ri­te­leş­di­ri­len okuw hem-de lin­ga­fon otag­la­ry, mul­ti­me­dia we in­te­rak­tiw tag­ta­la­ry ýa­ly ze­rur en­jam­lar bi­len üp­jün edi­lip, ýaş nes­liň da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni has-da ne­ti­je­li öz­leş­dir­mek­le­ri üçin giň müm­kin­çi­lik­ler dö­re­dil­di.

Da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ne ýö­ri­te­leş­di­ri­len umu­my­bi­lim ber­ýän eda­ra­la­ryň ge­ri­mi gi­ňel­di­lip, ola­ryň sa­ny 144-e ýe­ti­ril­di. Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň res­mi dil­le­ri ha­sap­la­nyl­ýan iň­lis, fran­suz, is­pan, rus, arap, hy­taý dil­le­rin­de, şeý­le hem türk­men di­lin­de elekt­ron söz­lük­ler, yk­jam prog­ram­ma­lar iş­le­ni­lip dü­zül­di, türk­men halk er­te­ki­le­ri bo­ýun­ça da­şa­ry ýurt dil­le­rin­de ki­tap­ça­lar taý­ýar­la­nyl­dy, bu ugur bo­ýun­ça okuw ki­tap­la­ry­nyň 135-si, söz­lük­le­riň 16-sy ne­şir edil­di.

Ýur­du­myz­da he­re­ket ed­ýän okuw mer­kez­le­rin­de iň­lis, hy­taý, ýa­pon, ital­ýan, fran­suz, ne­mes, ko­reý dil­le­ri bo­ýun­ça dün­ýä­niň öň­de­ba­ry­jy stan­dart­la­ry­na la­ýyk­lyk­da, hal­ka­ra şa­ha­dat­na­ma­la­ry­ny al­mak üçin okuw­lar yzy­gi­der­li gu­ral­ýar.

Ame­ri­ka­nyň Bir­le­şen Ştat­la­ry­nyň, Rus­si­ýa Fe­de­ra­si­ýa­sy­nyň, Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy­nyň, Ger­ma­ni­ýa Fe­de­ra­tiw Res­pub­li­ka­sy­nyň, Ýa­po­ni­ýa­nyň, Ita­li­ýa Res­pub­li­ka­sy­nyň, Fran­si­ýa Res­pub­li­ka­sy­nyň, Ko­re­ýa Res­pub­li­ka­sy­nyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri, hal­ka­ra de­re­je­li Camb­rid­ge Press, Gýo­te ins­ti­tut­la­ry, Ýa­pon Gaz­na­sy ýa­ly bi­lim mer­kez­le­ri bi­len ne­ti­je­li hyz­mat­daş­lyk ýo­la goý­lup, da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ni okat­ma­gyň me­se­le­le­ri­ne ba­gyş­la­nan okuw­lar, yl­my-ama­ly we yl­my-usu­ly mas­la­hat­lar ge­çi­ril­di. Olar­da baý tej­ri­be top­la­nyl­dy.

Türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri, Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň Fran­si­ýa Res­pub­li­ka­sy­na ama­la aşy­ran res­mi sa­pa­ry­nyň do­wa­myn­da ýur­du­myz­da fran­suz di­li­niň öw­re­di­li­şi­ni ýo­la goý­mak­da iki­ta­rap­la­ýyn iş alyp bar­ma­gyň müm­kin­çi­lik­le­ri­ne se­ret­mek ba­ra­da öňe sü­ren tek­li­bi bo­ýun­ça ze­rur iş­ler al­nyp ba­ryl­ýar.

Bi­lim ul­ga­myn­da­ky türk­men-fran­suz hyz­mat­daş­ly­gy­nyň ne­ti­je­si­ni Mag­tym­gu­ly adyn­da­ky Türk­men döw­let uni­wer­si­te­tin­de we Döw­let­mäm­met Aza­dy adyn­da­ky Türk­men mil­li dün­ýä dil­le­ri ins­ti­tu­tyn­da al­nyp ba­ryl­ýan iş­ler­de has anyk gör­mek bol­ýar. Fran­suz di­li we ede­bi­ýa­ty hü­nä­rin­de oka­ýan ta­lyp­la­ra fran­suz di­li­niň na­za­ry fo­ne­ti­ka­sy, lek­si­ko­lo­gi­ýa­sy, sti­lis­ti­ka­sy, gram­ma­ti­ka­sy, fran­suz ede­bi­ýa­ty­nyň ta­ry­hy bo­ýun­ça bi­lim be­ril­ýär. Türk­me­nis­tan­da­ky Fran­suz ins­ti­tu­ty­nyň gu­ra­ma­gyn­da fran­suz di­li hep­de­li­gi ge­çi­ril­ýär. 2025-nji ýy­lyň ýan­war aýyn­da «Ýaş­lyk» te­le­ýaý­ly­my­nyň «Dil­ler dün­ýä­si», «Ar­ka­dag» te­le­ýaý­ly­my­nyň «Pa­ra­hat­çy­lyk dil­le­ri» te­le­gep­le­şik­le­rin­de fran­suz dil­le­rin­de sa­pak­lar ýaz­gy edi­lip, ýaý­ly­ma goý­be­ril­di.

Mil­li we wa­tan­çy­lyk ter­bi­ýe­si­niň gö­nez­li­gi

Be­lent mer­te­be­li Gah­ry­man Pre­zi­den­ti­miz: «Türk­men hal­ky özü­niň uzak asyr­lyk ta­ry­hy ýo­lun­da eg­sil­mez gen­ji-ha­zy­na öw­rü­len mad­dy we ru­hy gym­mat­lyk­la­ry, bi­lim mi­ra­sy­ny, wa­tan­sö­ýü­ji­li­ge, yn­san­per­wer­li­ge, ene-ata, jem­gy­ýe­te, dün­ýä, dur­mu­şa bo­lan be­ýik söý­gä ýug­ru­lan mil­li ter­bi­ýe mek­de­bi­ni dö­re­dip­dir. Ga­raş­syz Di­ýa­ry­my­zyň Merw, Nu­saý, Gür­genç, Sa­rahs, De­his­tan ýa­ly ga­dy­my şä­her­le­ri il­kin­ji ylym­la­ryň we bi­lim­le­riň, me­de­ni­ýet­le­riň hem-de sun­gat­la­ryň gül­läp ösen mer­kez­le­ri hök­mün­de dün­ýä meş­hur bo­lup­dyr» di­ýip, mil­li ýö­rel­ge­le­ri da­ba­ra­lan­dyr­ma­gy, oka­ma­gy, öw­ren­me­gi, zäh­met çek­me­gi, eziz Wa­ta­ny­my­zyň şan-şöh­ra­ty­ny dün­ýä ýaý­ma­gy Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rü­niň esa­sy mak­sa­dy ha­sap­la­ýar. Şu nuk­daý­na­zar­dan, Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň nus­ga­lyk eser­le­ri­niň, hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň «Ýaş­lar — Wa­ta­nyň da­ýan­jy», «Änew — müň­ýyl­lyk­lar­dan göz­baş al­ýan me­de­ni­ýet», «Mag­tym­gu­ly — dün­ýä­niň akyl­da­ry» at­ly ki­tap­la­ry­nyň esa­syn­da bi­lim işi na­za­ry­ýet we tej­ri­be taý­dan yzy­gi­der­li kä­mil­leş­di­ril­ýär.

Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­myz «Ha­ky­da göw­he­ri» at­ly ki­ta­byn­da mil­li buý­sanç ba­ra­da tä­ze ter­bi­ýe pel­se­pe­si­ni esas­lan­dyr­dy. Mil­li Li­de­ri­mi­ziň bu ki­ta­by­nyň mil­li buý­san­ja ýug­ru­lan wa­tan­çy­lyk, bi­lim be­ri­ji­lik we ter­bi­ýe­çi­lik äh­mi­ýet­li pe­da­go­gik ide­ýa­la­ry okat­ma­gyň usu­ly­ýe­tin­de giň­den peý­da­la­nyl­ýar. Yl­my taý­dan esas­lan­dy­ry­lan mag­lu­mat­lar ta­ryh, Gün­do­ga­ry öw­re­niş, sy­ýa­sa­ty öw­re­niş, ar­heo­lo­gi­ýa, fi­lo­so­fi­ýa, türk­men di­li we ede­bi­ýa­ty, žur­na­lis­ti­ka, iň­lis di­li we ede­bi­ýa­ty, rus di­li we ede­bi­ýa­ty we beý­le­ki hü­när­ler­de oka­dyl­ýan ders­le­riň okuw mak­sat­na­ma­la­ry­na gi­ri­zil­di. Şeý­le hem ha­ly­pa sa­gat­la­ryn­da, ta­lyp­la­ryň öz­baş­dak iş­le­rin­de, ýyl­lyk we dip­lom iş­le­rin­de, yl­my-bar­lag iş­le­rin­de gym­mat­ly usu­ly gol­lan­ma bo­lup hyz­mat ed­ýär. 2025 — 2026-njy tä­ze okuw ýy­lyn­da hem ýaş nes­le mil­li ter­bi­ýe­çi­lik däp­le­ri­niň iň go­wy nus­ga­la­ry esa­syn­da wa­tan­çy­lyk ter­bi­ýe­si­ni kä­mil­leş­dir­mek bi­lim ul­ga­my­nyň baş mak­sa­dy­na öw­rü­lip, bu ba­bat­da ne­ti­je­li iş­ler do­wam et­di­ri­ler.

Ki­tap­lar dün­ýä­si — ha­zy­na­lar um­ma­ny

Türk­men hal­ky­nyň Mil­li Li­de­ri, Türk­me­nis­ta­nyň Halk Mas­la­ha­ty­nyň Baş­ly­gy Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň «Öm­rü­miň ma­ny­sy­nyň do­wa­ma­ty» at­ly nus­ga­lyk ki­ta­byn­da Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ki­tap­hon jem­gy­ýe­ti ke­ma­la ge­tir­mek ba­ra­da tag­ly­mat­lar be­ýan edil­ýär hem-de her ýyl­da ki­tap oka­ma­gyň bi­raý­ly­gy­ny yg­lan et­mek ha­kyn­da baş­lan­gyç öňe sü­rül­ýär. Şu­nuň bi­len bag­ly­lyk­da, ýaş­la­ryň söz baý­ly­gy­nyň art­ma­gyn­da we ýat­keş­li­gi­niň güýç­len­me­gin­de, pi­kir­len­mek ukyp­la­ry­nyň ös­dü­ril­me­gin­de, göz­ýe­tim­le­ri­niň gi­ňel­me­gin­de ki­ta­byň äh­mi­ýe­ti­niň ulu­dy­gy na­za­ra al­nyp, ge­çen okuw ýy­lyn­da äh­li de­re­je­ler­dä­ki bi­lim eda­ra­la­ryn­da ki­tap oka­mak bi­len bag­ly çä­re­ler, ýa­zy­jy-şa­hyr­la­ryň öm­ri we dö­re­di­ji­li­gi­ne, ýur­du­my­zyň ta­ry­hy­na, şan­ly wa­ka­la­ry­na ba­gyş­la­nan ki­tap ser­gi­le­ri, ylym we dö­re­di­ji­lik we­kil­le­ri bi­len söh­bet­deş­lik­ler, ki­tap­lar esa­syn­da düz­me ýaz­mak, su­rat çek­mek ýa­ly dür­li bäs­le­şik­ler, ne­şir önüm­le­ri­niň ser­gi­le­ri, yl­my-ama­ly mas­la­hat­lar, ki­tap şü­we­leň­le­ri ge­çi­ril­di.

Bu iş­ler bi­len ugur­daş­lyk­da, müň­ýyl­lyk­lar­dan göz­baş al­ýan me­de­ni­ýe­ti­mi­zi, ede­bi­ýa­ty­my­zy, şöh­rat­ly ta­ry­hy­my­zy tä­ze na­za­ry­ýet esa­syn­da düýp­li öw­ren­mek hem-de yl­my taý­dan be­ýan et­mek ug­run­da hem iş­ler al­nyp ba­ryl­dy. 2025-nji ýy­lyň bi­rin­ji ýa­ry­myn­da yl­my-ama­ly mas­la­hat­la­ryň we se­mi­nar-mas­la­hat­la­ryň 9-sy ge­çi­ril­di. Yl­my ma­ka­la­la­ry, ýy­gyn­dy­la­ry, mo­nog­ra­fi­ýa­la­ry ýaz­mak ug­run­da iş­ler do­wam et­di­ril­di. «Te­ge­lek sto­luň» ba­şyn­da­ky söh­bet­deş­lik­ler, dö­re­di­ji­lik du­şu­şyk­la­ry, dür­li yl­my-jem­gy­ýet­çi­lik çä­re­ler ge­çi­ril­di.

Hü­när bi­li­mi­niň ösü­şi

«Hü­när — akar bu­lak, ylym — ýa­nar çy­rag», «Ýi­git gör­ki — hü­när», «Hü­när­li — zor, hü­när­siz — hor», «Şä­girt ha­ly­pa­dan oz­dur­ma­sa, hü­när ýi­ter» ýa­ly aja­ýyp na­kyl­la­ry dur­muş ýö­rel­ge­si­ne öw­ren türk­men hal­ky ogul-gyz­la­ry­na ýaş­lyk­dan hü­när­le­ri öw­re­dip­dir. Göz­ba­şy­ny müň­ýyl­lyk­lar­dan al­ýan bu mil­li dur­muş mek­de­bi my­na­syp do­wam et­di­ril­ýär. 2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da ýaş­la­ry hü­nä­re ug­ruk­dy­ryş iş­le­ri me­ýil­na­ma­la­ýyn esas­da al­nyp ba­ryl­dy. Hal­ka­ra pa­ra­hat­çy­lyk we yna­nyş­mak ýy­ly my­na­sy­bet­li ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri ta­ra­pyn­dan ýo­ka­ry synp okuw­çy­la­ry­nyň ara­syn­da in­for­ma­ti­ka, ma­te­ma­ti­ka, fi­zi­ka, hi­mi­ýa, bio­lo­gi­ýa, hä­zir­ki za­man komp­ýu­ter teh­no­lo­gi­ýa­la­ry, türk­men, iň­lis, rus, fran­suz, ne­mes dil­le­ri, jem­gy­ýe­ti öw­re­niş, Türk­me­nis­ta­nyň ta­ry­hy, be­den taý­ýar­ly­gy we sport gör­nüş­le­ri ders­le­ri bo­ýun­ça ders bäs­le­şik­le­ri gu­ra­ma­çy­lyk­ly ge­çi­ril­di. Bu bäs­le­şik­ler köp­çü­lik­le­ýin ha­bar be­riş se­riş­de­le­rin­de giň­den tes­wir­len­di.

Hal­ka­ra bäs­le­şik­le­rin­dä­ki üs­tün­lik­ler

Be­ýik mak­sat­lar üçin yh­las­ly oka­ýan, öw­ren­ýän, dö­red­ýän bag­ty­ýar ýaş­la­ry­my­zyň ga­za­nan üs­tün­lik­le­ri mil­li döw­let­li­li­gi­mi­ziň bin­ýa­dy bo­lan dö­ret­mek we gur­mak ýo­lu­nyň Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de do­wam et­di­ril­me­gi ze­mi­ne dol­ýan ab­ra­ýy­myz­dyr. Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­myz şeý­le bel­le­ýär: «Bi­ziň top­ra­gy­myz­da ýe­ne-de dün­ýä yl­myn­da iň­ňän wa­jyp äh­mi­ýet­li açyş­la­ry edip, şam­çy­rag — ýol­gör­ke­zi­ji bol­jak eser­le­ri dö­ret­jek bi­ru­ny­la­ryň, luk­man he­kim­le­riň, mä­ne ba­ba­la­ryň, ho­rez­mi­le­riň, fa­ra­by­la­ryň, mer­we­zi­le­riň, amu­ly­la­ryň, za­mah­şa­ry­la­ryň, kub­ra­la­ryň, ne­se­wi­le­riň, mas­son­la­ryň we sa­ria­ni­di­le­riň, jy­ky­ýew­le­riň hem-de ata­ny­ýa­zow­la­ryň dö­re­jek­di­gi­ne men berk ynan­ýa­ryn». Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň pa­ra­sat­ly söz­le­ri­ne, ata­lyk ne­si­hat­la­ry­na eýer­ýän mek­dep okuw­çy­la­ry 2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da 21-nji Hal­ka­ra Žau­ty­kow olim­pia­da­syn­da, Ka­pit­sa adyn­da­ky Hal­ka­ra fi­zi­ka olim­pia­da­syn­da, 42-nji Bal­kan ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­syn­da, 59-njy Hal­ka­ra Men­de­le­ýew hi­mi­ýa olim­pia­da­syn­da, 25-nji Azi­ýa fi­zi­ka olim­pia­da­syn­da, 3-nji Al-Ho­rez­mi adyn­da­ky ma­te­ma­ti­ka we in­for­ma­ti­ka olim­pia­da­syn­da, Abu Reý­han Bi­ru­ny adyn­da­ky 2-nji Hal­ka­ra hi­mi­ýa olim­pia­da­syn­da, Ýaş­la­ryň 29-njy Bal­kan ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­syn­da, 57-nji Hal­ka­ra hi­mi­ýa olim­pia­da­syn­da, 66-njy Hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­syn­da, 55-nji Hal­ka­ra fi­zi­ka olim­pia­da­syn­da iş­jeň­lik gör­ke­zip, üs­tün­lik­li çy­kyş et­di­ler. Bu dö­wür­de okuw­çy­lar hal­ka­ra ders we in­ter­net bäs­le­şik­le­rin­de 122 al­tyn, 131 kü­müş, 119 bü­rünç me­dal­la­ry­na, şo­nuň ýa­ly-da, «Eru­dit», «Me­taş­ko­la», «Gün şöh­le­si», «Bi­lim wag­ty», «Bi­lim çeş­me­si» at­ly in­ter­net-on­laýn ders bäs­le­şik­le­ri­ne gat­na­şyp, dür­li de­re­je­li dip­lom­la­ryň 4378-si­ne my­na­syp bol­du­lar.

Ýur­du­my­zyň ta­lyp ýaş­la­ry 19-njy Hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­syn­da, Ýaş­la­ryň 5-nji Hal­ka­ra ylym ser­gi bäs­le­şi­gin­de, «МагистриУМ» at­ly Hal­ka­ra olim­pia­da­syn­da, 11-nji De­mir­ga­zyk döw­let­le­riň uni­wer­si­tet­le­ri­niň ta­lyp­la­ry­nyň ma­te­ma­ti­ka bäs­le­şi­gin­de, Woý­teh Ýar­nik adyn­da­ky 32-nji Hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka bäs­le­şi­gin­de, 3-nji Al-Ho­rez­mi adyn­da­ky Hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­syn­da, Ro­bo­to­teh­ni­ka we in­for­ma­ti­ka bo­ýun­ça dün­ýä olim­pia­da­syn­da, ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň ta­lyp­la­ry­nyň ara­syn­da 32-nji Hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka bäs­le­şi­gin­de go­wy ne­ti­je­le­ri ga­zan­dy­lar. 2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da ta­lyp ýaş­lar hal­ka­ra ders bäs­le­şik­le­rin­de we olim­pia­da­la­ryn­da je­mi 690, şol san­da 166 al­tyn, 363 kü­müş, 161 bü­rünç me­dal­la­ry­ny ga­zan­dy­lar, baý­rak­ly orun­la­ryň 760-sy­na my­na­syp bol­du­lar.

* * *

Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň tab­şy­ry­gy­na la­ýyk­lyk­da, 2025-nji ýy­lyň 21 — 26-njy ap­re­lin­de Aş­ga­bat şä­he­rin­däki da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ne ýö­ri­te­leş­di­ri­len 131-nji or­ta mek­dep­de mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň ara­syn­da II Hal­ka­ra ma­te­ma­ti­ka olim­pia­da­sy gu­ra­ma­çy­lyk­ly ge­çi­ril­di. Olim­pia­da 14 döw­let­den je­mi 231 sa­ny ze­hin­li ýaş­lar hem-de 49 mu­gal­lym gat­naş­dy. Olim­pia­da­da ga­za­ny­lan me­dal­la­ryň sa­ny bo­ýun­ça Wýet­nam So­sia­lis­tik Res­pub­li­ka­sy­nyň to­pa­ry 1-nji, Türk­me­nis­ta­nyň to­pa­ry 2-nji, Hy­taý Halk Res­pub­li­ka­sy­nyň to­pa­ry 3-nji or­na my­na­syp bol­dy.

Ylym — bi­lim — önüm­çi­lik

Mil­li yk­dy­sa­dy­ýe­ti­mi­zi ös­dür­mek­de bi­li­miň we yl­myň öza­ra bag­la­ny­şy­gy­ny ber­kit­mek, tej­ri­be­li pro­fes­sor-mu­gal­lym­la­ryň ýol­baş­çy­ly­gyn­da ta­lyp ýaş­la­ryň yl­my-dö­re­di­ji­li­gi­ni iş­jeň­leş­dir­mek bo­ýun­ça iş­ler gu­ra­ma­çy­lyk­ly al­nyp ba­ryl­dy. 2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da Türk­men döw­let bi­na­gär­lik-gur­lu­şyk ins­ti­tu­tyn­da yl­my taý­dan esas­lan­dy­ry­lan tek­lip­le­ri önüm­çi­li­ge hö­dür­le­ýän «IT yl­my-teh­ni­ki mer­ke­zi» hem-de Ýag­şy­gel­di Ka­ka­ýew adyn­da­ky Hal­ka­ra ne­bit we gaz uni­wer­si­te­tin­de «In­no­wa­si­ýa yl­my-okuw we önüm­çi­lik mer­ke­zi» dö­re­dil­di.

Umu­man, 2020 — 2024-nji ýyl­lar ara­ly­gyn­da ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­rin­de ylym bi­len bi­li­miň ne­ti­je­le­ri­ni önüm­çi­li­ge çalt girizmek ug­run­da je­mi 21 mer­kez dö­re­dil­di (ösüş di­na­mi­ka­sy: 2020 — 4, 2021 — 3, 2022 — 8, 2023 — 4, 2024 — 2), şo­la­ryň 12-si jem­gy­ýet­çi­lik baş­lan­gyç­la­ry esa­syn­dadyr. Mer­kez­ler ta­ra­pyn­dan yl­my-bar­lag we tas­la­ma-konst­ruk­tor­çy­lyk iş­le­ri­niň ne­ti­je­le­ri­ni önüm­çi­li­ge or­naş­dyr­mak­dan ga­zan­ýan gir­de­ji­le­riniň art­ma­gy hem bel­lär­lik­li­dir.

San­ly bi­lim

Mil­li yk­dy­sa­dy­ýe­ti­mi­zi san­ly­laş­dyr­mak ug­run­da al­nyp ba­ryl­ýan top­lum­la­ýyn öz­gert­me­le­riň wa­jyp ug­ry hök­mün­de san­ly bi­li­mi ös­dür­mek ug­run­da­ky iş­ler do­wam et­di­ril­di. «Ze­hin» in­ter­net sy­nag, «Şe­kil» wi­deoa­ra­gat­na­şyk, «Ukyp­ly» mul­ti­me­dia, elekt­ron ki­tap­ha­na ul­gam­la­ry, «Ça­ga­lar ba­gy» tö­leg prog­ram­ma­sy ýaş­la­ra be­ril­ýän bi­li­miň ne­ti­je­li­li­gi­niň has-da ýo­kar­lan­dy­ryl­ma­gy­na ýar­dam ber­di. 2024-nji ýy­lyň 1-nji sent­ýab­ryn­da hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­miz «e-mek­dep» ul­ga­my­na ak pa­ta ber­di. Bu ul­gam ar­ka­ly ata-ene­le­re öz per­zent­le­ri­niň gün­de­li­gi­niň elekt­ron gör­nü­şi, ýag­ny okuw­çy­nyň alan ba­ha­sy, okuw sa­pak­la­ry­na gat­na­şy­gy, te­ma­la­ry öz­leş­di­ri­şi, ýu­muş­lar ba­ra­da on­laýn usu­lyn­da mag­lu­mat be­ril­ýär. Ýö­ri­te prog­ram­ma­lar, en­jam­lar we al­go­ritm­ler bi­len sel­je­ri­lip, okuw­çy­nyň ýe­ti­şi­gi ba­ha­lan­dy­ryl­ýar.

Mu­gal­lym­la­ryň mag­lu­mat teh­no­lo­gi­ýa­lary ugur­la­ryn­dan hü­nä­rini kä­mil­leş­dir­mek­le­ri üçin ýö­ri­te okuw­lar gu­ral­dy. Mek­dep okuw­çy­la­ry­nyň we ta­lyp­la­ryň tä­ze mag­lu­mat teh­no­lo­gi­ýa­la­ry­na gy­zyk­lan­ma­sy­ny ös­dür­mek üçin se­mi­nar­lar, us­sat­lyk sa­pak­la­ry, yl­my-ama­ly we tas­la­ma bäs­le­şik­le­ri, ders olim­pia­da­la­ry ge­çi­ril­di, «Star­tap ekoul­ga­my» dö­re­dil­di. Bi­lim işin­de reý­ting hil gör­ke­zi­ji we beý­le­ki ul­gam­lar giň­den ula­nyl­dy. Mag­tym­gu­ly adyn­da­ky Türk­men döw­let uni­wer­si­te­tin­de hem-de Se­ýit­na­zar Seý­di adyn­da­ky Türk­men döw­let mu­gal­lym­çy­lyk ins­ti­tu­tyn­da jem­gy­ýet­çi­lik baş­lan­gyç­la­ry esa­syn­da he­re­ket ed­ýän «Mu­gal­lym­çy­lyk STEM par­ky» at­ly mer­kez­ler dö­re­dil­di.

Hal­ka­ra reý­ting­le­ri­ne go­şul­mak

2025-nji ýyl­da ýur­du­my­zyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň 14-si BMG ta­ra­pyn­dan yg­lan edi­len Dur­nuk­ly ösüş mak­sat­la­ry­ny amal et­me­giň ne­ti­je­le­ri bo­ýun­ça «THE Univer­si­ty Im­pact Ran­kings 2025» reý­tin­gi­niň sa­na­wy­na go­şul­dy. Ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­mi­ziň 14-si Hal­ka­ra uni­wer­si­tet­le­riň as­so­sia­si­ýa­sy­nyň do­ly hu­kuk­ly ag­za­la­ry hök­mün­de bu gu­ra­ma­nyň çäk­le­rin­de hal­ka­ra aka­de­mi­ki hyz­mat­daş­ly­gy do­wam et­dir­di­ler.

2024-nji ýy­lyň 4-nji okt­ýab­ryn­da Azi­ýa uni­wer­si­tet­le­ri­niň as­so­sia­si­ýa­sy­nyň VI gu­rul­ta­ýyn­da My­rat Gar­ry­ýew adyn­da­ky Türk­me­nis­ta­nyň Döw­let luk­man­çy­lyk uni­wer­si­te­ti Azi­ýa uni­wer­si­tet­le­ri­niň as­so­sia­si­ýa­sy­nyň ag­za­ly­gy­na ka­bul edil­di. My­rat Gar­ry­ýew adyn­da­ky Türk­me­nis­ta­nyň Döw­let luk­man­çy­lyk uni­wer­si­te­ti Türk­me­nis­tan­dan as­so­sia­si­ýa­nyň ag­za­ly­gy­na gi­ren il­kin­ji ýo­ka­ry okuw mek­debi­dir.

2024-nji ýy­lyň 18-nji de­kab­ryn­da Türk­men döw­let be­den­ter­bi­ýe we sport ins­ti­tu­ty Be­den­ter­bi­ýe we sport uni­wer­si­tet­le­ri­niň hal­ka­ra bir­le­şi­gi­niň ag­za­ly­gy­na ka­bul edil­di.

Hal­ka­ra hyz­mat­daş­ly­gy

Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Bi­lim, ylym we me­de­ni­ýet me­se­le­le­ri bo­ýun­ça gu­ra­ma­sy, Azi­ýa­nyň, Ýew­ro­pa­nyň, Ame­ri­ka­nyň ylym-bi­lim mer­kez­le­ri bi­len ne­ti­je­li hyz­mat­daş­lyk al­nyp ba­ryl­dy. Hal­ka­ra yla­la­şyk­la­ry­na la­ýyk­lyk­da, ge­çen okuw ýy­lyn­da öza­ra tej­ri­be alyş­mak we hü­när taý­ýar­ly­gy­ny ýo­kar­lan­dyr­mak üçin bi­lim ul­ga­myn­dan 806 sa­ny we­kil da­şa­ry ýurt döw­let­le­ri­niň 44-si­ne ug­ra­dyl­dy. Ab­raý­ly ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri, dip­lo­ma­tik we­kil­ha­na­lar bi­len san­ly ul­gam ar­ka­ly du­şu­şyk­la­ryň, mas­la­hat­la­ryň, okuw sa­pak­la­ry­nyň, yl­my mas­la­hat­la­ryň 365-si ge­çi­ril­di. Bu dö­wür­de 2 sa­ny iş me­ýil­na­ma­sy­na, 1 sa­ny Ýol kar­ta­sy­na, 1 sa­ny yla­la­şy­ga hem-de 20 sa­ny Äht­na­ma gol çe­kil­di.

Ýur­du­my­zyň ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň hal­ka­ra bi­lim gi­ňiş­li­gi­ne iç­gin go­şu­lyş­ma­gy üs­tün­lik­li do­wam et­di­ril­di. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň tab­şy­ry­gy­na la­ýyk­lyk­da, 2023 — 2024-nji okuw ýy­lyn­da hal­ka­ra yl­my-ama­ly, okuw-usu­ly mas­la­hat­la­ryň 16-sy, hal­ka­ra olim­pia­da­la­ryň we ders bäs­le­şik­le­ri­niň 17-si ge­çi­ri­len bol­sa, bu gör­ke­zi­ji­ler 2024 — 2025-nji okuw ýy­lyn­da de­giş­li­lik­de 20-ä we 19-a ýet­di.

* * *

Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Baş As­samb­le­ýa­sy ta­ra­pyn­dan 2025-nji ýy­lyň «Hal­ka­ra pa­ra­hat­çy­lyk we yna­nyş­mak ýy­ly» diý­lip yg­lan edil­me­gi hem-de Türk­me­nis­ta­nyň he­mi­şe­lik Bi­ta­rap­ly­gy­nyň şan­ly 30 ýyl­ly­gy my­na­sy­bet­li yl­my-ama­ly mas­la­hat­lar, bäs­le­şik­ler gu­ral­dy. Bir­le­şen Mil­let­ler Gu­ra­ma­sy­nyň Deň­ze çy­kal­ga­sy bol­ma­dyk ösüp bar­ýan döw­let­ler bo­ýun­ça üçün­ji mas­la­ha­ty­na iş­jeň gat­na­şyl­dy, hu­su­san-da, sy­ýa­sat­şy­nas­lar­dyr ta­lyp­la­ryň taý­ýar­la­mak­la­ryn­da gep­le­şik­ler ýaz­gy edi­lip, ýaý­ly­ma goý­be­ril­di, ga­zet-žur­nal­lar­da ma­ka­la­lar ne­şir edil­di, meý­le­tin­çi­lik iş­le­ri ýo­ka­ry de­re­je­de ama­la aşy­ryl­dy.

Tä­ze okuw ýy­lyn­da öň­de dur­ýan we­zi­pe­ler

Tä­ze okuw ýy­lyn­da gur­lu­şy­gy ýo­ka­ry dep­gin­de al­nyp ba­ryl­ýan Türk­men döw­let bi­na­gär­lik-gur­lu­şyk ins­ti­tu­tyn­da hem-de Se­ýit­na­zar Seý­di adyn­da­ky Türk­men döw­let mu­gal­lym­çy­lyk ins­ti­tu­tyn­da yl­myň we in­no­wa­si­ýa­la­ryň ile­ri tu­tul­ýan ugur­la­ry bo­ýun­ça teh­no­lo­gi­ýa­lar mer­kez­le­ri­ni, tej­ri­be­ha­na­la­ry dö­ret­mek bo­ýun­ça iş­ler alnyp bar­lar. Ýo­ka­ry hü­när bi­li­mi eda­ra­la­ryn­da yl­my bar­lag­la­ryň ne­ti­je­le­ri­ni tä­jir­leş­dir­mek, bi­li­miň, yl­myň, in­no­wa­si­ýa­la­ryň ara­bag­la­ny­şy­gy­ny göz öňün­de tut­ýan gu­ral­lar tap­gyr­la­ýyn or­naş­dy­ry­lar. Pro­fes­sor-mu­gal­lym­la­ryň we ta­lyp­la­ryň ab­raý­ly hal­ka­ra yl­my žur­nal­lar­da ma­ka­la­la­ry­ny çap et­mek bi­len bag­ly al­nyp ba­ryl­ýan iş­ler has-da kä­mil­leş­di­ri­ler. Ýo­ka­ry okuw mek­dep­le­ri­niň hil gör­ke­zi­ji­le­ri­ni dün­ýä stan­dart­la­ry esa­syn­da kä­mil­leş­dir­mek iş­le­ri do­wam et­di­ri­ler.

2025-nji ýy­lyň 1-nji sent­ýab­ryn­da ýur­du­my­zyň äh­li bi­lim eda­ra­la­ryn­da 2025 — 2026-njy tä­ze okuw ýy­ly­nyň baş­lan­ýan­dy­gy­ny ala­mat­lan­dyr­ýan il­kin­ji jaň ses­le­ri be­lent­den ýaň­la­nar. Il­kin­ji okuw gü­nün­de aja­ýyp sow­gat hök­mün­de Aş­ga­bat şä­he­rin­de Hal­ka­ra se­na­gat­çy­lar we te­le­ke­çi­ler uni­wer­si­te­ti, Ma­ry şä­he­rin­de Türk­me­nis­ta­nyň Döw­let ener­ge­ti­ka ins­ti­tu­ty­nyň tä­ze goş­ma­ça okuw bi­na­sy hem-de umu­myýa­şa­ýyş ja­ýy, on­lar­ça tä­ze or­ta mek­dep­ler we ça­ga­lar bag­la­ry da­ba­ra­ly açy­lar. Äh­li bi­lim eda­ra­la­ryn­da «Hal­ka­ra pa­ra­hat­çy­lyk we yna­nyş­mak ýy­ly» at­ly şy­gar as­tyn­da da­ba­ra­ly baý­ram­çy­lyk ny­zam­lar we hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň dur­mu­şa ge­çir­ýän giň ge­rim­li iş­le­ri­niň ma­ny-maz­mu­ny­na ba­gyş­la­nan il­kin­ji okuw sa­gat­la­ry ge­çi­ri­ler. Tä­ze okuw ýy­lyn­da 1-nji syn­pa ga­dam bas­jak okuw­çy­la­ra hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň hem-de Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň adyn­dan mil­li önüm bo­lan «Bi­lim­li» at­ly komp­ýu­ter sow­gat ber­ler. Bu da­ba­ra­lar ýat­dan çyk­ma­jak ýa­kym­ly duý­gu­la­ry paý­lar hem-de ýur­du­my­zyň mil­li bi­lim ul­ga­myn­da ägirt uly üs­tün­lik­le­riň ga­za­ny­lan­dy­gy­ny ala­mat­lan­dyr­ýan wa­ka­lar hök­mün­de ta­ry­ha gi­rer.

* * *

Ber­ka­rar döw­le­tiň tä­ze eý­ýa­my­nyň Gal­ky­ny­şy döw­rün­de ga­za­nyl­ýan üs­tün­lik­ler mil­li bi­lim ul­ga­my­nyň dün­ýä öl­çeg­le­ri­ne la­ýyk­lyk­da ös­ýän­di­gi­ne hem-de bar­ha kä­mil­leş­ýän­di­gi­ne aý­dyň şa­ýat­lyk ed­ýär. Hor­mat­ly Pre­zi­den­ti­mi­ziň hem-de Gah­ry­man Ar­ka­da­gy­my­zyň nus­ga­lyk iş­le­ri ne­ti­je­sin­de ga­za­nyl­ýan aja­ýyp üs­tün­lik­ler bi­lim ul­ga­my­nyň iş­gär­le­ri­ni gu­jur-gaý­rat­ly zäh­met çek­mä­ge, gel­je­gi­miz bo­lan bag­ty­ýar ýaş­la­ry­my­zy ylym-bi­lim öw­ren­mä­ge ruh­lan­dyr­ýar.

Türk­me­nis­ta­nyň Bi­lim mi­nistr­li­gi.

Çeşmesi:Türkmenmetbugat