Baş­lan­gyç synp okuw­çy­la­ry­na harp­la­ry öw­ret­mek

Baş­lan­gyç synp­da öw­re­ni­len bi­lim­ler gel­jek üçin berk bin­ýat­dyr. Şo­nuň üçin hem baş­lan­gyç synp­lar­da­ky sa­pak­la­ry gu­ra­ma­çy­lyk­ly, tä­sir­li gu­ra­mak mu­gal­ly­myň tej­ri­be­si­ne bag­ly­dyr. Mu­gal­lym okuw-ter­bi­ýe­çi­lik işin­de pe­da­go­gik ukyp­la­ry­ny do­ly de­re­je­de ulan­ma­ly­dyr. Döw­re­bap okat­mak we ter­bi­ýe­le­mek işi mu­gal­ly­myň öň­de­ba­ry­jy dün­ýä­ga­raý­şy­nyň ösen­di­gi­ni be­ýan ed­ýär. Bu ba­bat­da mu­gal­lym he­mi­şe ösen de­re­je­dä­ki bi­lim-ba­şar­nyk­la­ry, en­dik­le­ri, me­de­ni hem-de pe­da­go­gik gö­nük­di­ril­me­si­ni ýo­kar­lan­dy­ryp dur­ma­ly­dyr.

Or­ta mek­dep­le­riň baş­lan­gyç syn­pyn­da harp­lar öw­re­dil­ýär, oka­ma­gyň, ýaz­ma­gyň kä­mil­leş­di­ril­me­gi üçin ýe­ňil­jek tekst­ler oka­dyl­ýar. Yn­ha, 1-nji synp­da okuw­çy­lar harp­la­ry do­ly öz­leş­dir­ýär­ler. Harp­la­ry öz­leş­dir­mek — bu okuw­çy­la­ryň harp­la­ry oka­ma­gy we ýaz­ma­gy ba­şar­mak­la­ry­ny aň­lad­ýar. Al­ty ýaş­ly ça­ga­la­ra harp­ly­gy öw­ret­mek­de okuw ki­ta­byn­dan we mul­ti­me­dia tag­ta­syn­dan peý­da­lan­ma­ly­dyr. Şu nuk­daý­na­zar­dan, sa­pa­gy tä­sir­li gu­ra­mak mas­la­hat be­ril­ýär. Mysal üçin, sa­pa­gyň te­ma­sy «Ç» har­py (se­si­niň öw­re­di­li­şi). Il­ki bi­len, mu­gal­lym «Ç» har­py bi­len baş­lan­ýan söz­le­ri we su­rat şe­kil­le­ri­ni mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da gör­kez­ýär. Okuw­çy­lar su­rat­la­ryň şe­ki­lin­den ola­ryň at­la­ry­ny aýd­ýar­lar. Meselem çö­rek, çaý, çem­çe, çel­pek. Şun­da okuw­çy­la­ra te­ma ba­ra­da gi­ňiş­le­ýin, sa­da dil­de dü­şün­di­ril­ýär, şe­kil­li gör­nüş­le­ri mu­gal­lym okap ber­ýär.

Sa­pak­da ge­çil­ýän te­ma­ny, harp ba­ra­da oýun­la­ryň ýa-da gör­kez­me es­bap­la­ryň kö­me­gi bi­len hem dü­şün­dir­mek bol­ýar. Harp ba­ra­da oýun­lar öw­re­di­ji hä­si­ýe­te eýe bol­ma­ly­dyr. My­sal üçin, okuw­çy­la­ry iki to­pa­ra bö­lüp, «Ç» harp bi­len baş­lan­ýan söz­le­ri tap­ma­gy şert edip goý­ma­ly. Haý­sy to­par söz­le­ri köp tap­sa, ýe­ňi­ji bol­ýar. Bu usul okuw­çy­la­ryň pi­kir­le­ni­şi­ni ös­dür­ýär, söz baý­ly­gy­nyň art­ma­gy­na tä­sir ed­ýär. Ne­ti­je­de, mu­gal­lym okuw­çy­la­ryň sa­pa­ga iş­jeň gat­naş­ma­gy­ny ga­zan­ýar.

Sa­pa­gyň do­wa­myn­da okuw ki­ta­byn­da ýer­leş­di­ri­len söz­le­ri okuw­çy­lar bi­len bi­le­lik­de oka­ma­ly. Oka­mak bi­len okuw­çy­nyň pi­kir­le­ni­şi ös­ýär. Şeý­le hem okuw­çy­da oka­mak en­di­gi­niň il­kin­ji bin­ýa­dy go­ýul­ýar, oka­ma­ga gi­riş­ýär. Mu­gal­lym bi­len oka­mak ça­ga­da ki­ta­ba bo­lan söý­gi­ni hem ter­bi­ýe­le­ýär. Şo­nuň üçin okuw ki­ta­by sa­pa­gy gu­ra­mak­da uly äh­mi­ýe­te eýe bo­lup dur­ýar.

Sa­pa­gyň ahy­ryn­da okuw­çy­la­ra öýe iş tab­şyr­ýa­rys. Okuw ki­tap­la­ryn­da ýer­leş­di­ri­len söz­le­ri öz­baş­dak oka­ma­ly­dy­gy­ny, gel­jek sa­pak­lar­da oka­ma­gyň do­wam edil­jek­di­gi­ni dü­şün­dir­me­li. Şeý­le-de dep­der­le­ri­ne «Ç» har­py­ny owa­dan we aras­sa ýaz­ma­gy tab­şyr­ma­ly. «Ç» har­py bi­len bag­la­ny­şyk­ly söz­le­ri ýat­dan öw­ren­me­li­di­gi­ni hem tab­şyr­ýa­rys.

Baş­lan­gyç synp­da sa­pak­la­ry gu­ra­ma­çy­lyk­ly alyp bar­mak, öw­re­di­ji hä­si­ýet­de gu­ra­mak mu­gal­ly­myň us­sat­ly­gy­na hem bag­ly­dyr. Bu ba­bat­da hä­zir­ki döw­rüň iň kä­mil usul­la­ry­ny ulan­mak mö­hüm­dir.

Zöh­re ÇA­RY­ÝE­WA,

Aş­ga­bat şä­he­rin­dä­ki 36-njy or­ta mek­de­biň mu­gal­ly­my.

Çeşmesi:Türkmenmetbugat