Halk dö­re­di­ji­lik eser­le­rin­de milli terbiýe

Mek­de­be çen­li ça­ga­lar eda­ra­la­ryn­da ter­bi­ýe­çi­le­ri­miz sa­pak­la­ryň ta­la­ba­la­ýyk hem döw­re­bap gu­ral­ma­gy üçin öňün­den oňat taý­ýar­lyk gör­ýär­ler. Ça­ga­la­ryň her bir ta­rap­dan ba­şar­nyk­la­ry­ny ös­dür­mek üçin kör­pä­niň nä­mä ukyp­ly­dy­gy­ny öw­ren­mek ter­bi­ýe­çi­niň esa­sy iş­le­ri­niň bi­ri­dir. Mek­de­be çen­li ça­ga­lar eda­ra­la­ryn­da goş­ma­ça bi­lim ber­mek, ýag­ny çe­per dö­re­di­ji­lik we ös­dü­ri­ji gur­nak­la­ryň işi­niň ýo­la go­ýul­ma­gy hem kör­pe­le­riň dür­li ugur­lar­dan ze­hin­le­ri­niň açyl­ma­gy­na, hem­me­ta­rap­la­ýyn saz­la­şyk­ly ösen ýaş­la­ryň ke­ma­la gel­me­gi­ne uly ýar­dam ed­ýär. Ça­ga­lar bag­la­ryn­da gur­nak­lar­da kör­pe­ler öz uky­by­na gö­rä gy­zyk­lan­ýan ugur­la­ry bi­len meş­gul­lan­ýar­lar.

Ça­ga­nyň ter­bi­ýe­li, oňat gy­lyk-hä­si­ýet­li, köp­çü­lik­de özü­ni edep­li alyp bar­mak en­di­gi­ni ös­dür­mek­de halk dö­re­di­ji­lik eser­le­ri­ni öw­ret­me­giň hem äh­mi­ýe­ti ulu­dyr. Mu­nuň üs­ti bi­len kör­pe­le­riň pi­kir­le­ni­şi, söz­leý­şi, ýat tu­tup bil­mek en­di­gi hem ös­ýär. Söz­leý­şi ös­dür­mek, so­wat öw­ret­mek, ýö­ne­keý ma­te­ma­ti­ka bo­ýun­ça ha­sap­la­ma­la­ry, daş-tö­we­rek we te­bi­gat bi­len ta­nyş­mak sa­pak­la­ryn­da halk dö­re­di­ji­li­gi­niň gör­nüş­le­ri­ni öw­ret­mek müm­kin. Te­bi­gat, pa­syl­lar, haý­wan­lar bi­len bag­ly ma­tal­la­ry, tap­ma­ça­la­ry ýat tut­dur­mak we ýu­muş hök­mün­de çöz­dür­mek ça­ga üçin has gy­zyk­ly. Ma­te­ma­ti­ki san­lar, amal­lar bo­ýun­ça ha­sap­la­ma­gy öw­ret­mek bi­len bag­ly tap­ma­ça­la­ry, sa­na­waç­la­ry aýt­dyr­mak esa­syn­da ola­ryň iş­jeň­li­gi­ni ga­za­nyp bol­ýar. Ça­ga­lar sa­na­waç­la­ry sä­gin­män sa­na­mak üçin bir­nä­çe ge­zek gaý­ta­la­ýar­lar. Sa­na­waç­la­ry sa­na­ma­gyň di­le ýe­ňil­li­gi ola­ryň has hem hö­we­si­ni art­dyr­ýar. Şeý­le hem ýa­ňylt­maç­la­ry ýal­ňyş­man aýt­ma­gy öw­ren­ýän ça­ga­nyň has ar­tyk­maç ta­rap­la­ry­ny bel­le­mek bo­lar. Beý­le ça­ga­la­ryň sa­ny to­par­la­ry­myz­da has hem köp. Ýal­ňyş­man we ýa­da­man, sa­byr­ly bo­lup, ýa­ňylt­maç­la­ry dürs sa­na­ma­gy ba­şa­ran ça­ga­la­ry aý­ra­tyn şe­kil­jik­ler bi­len ta­pa­wut­lan­dyr­mak, el­bet­de, ola­ryň söz­le­ýiş di­li­ni has hem kä­mil­leş­dir­ýär. My­sal üçin: «Me­le pi­şi­giň guý­ru­gy­na ýa­şyl ýü­pek çyr­maş­sa-da bo­lar çyr­maş­ma­sa-da bo­lar», «Bu üzüm tur­şum­tyl­ja üzüm, tur­şum­tyl­ja bol­sa-da, süý­jüm­til­je üzüm».

Ça­ga dur­mu­şyn­da er­te­ki­ler hem aý­ra­tyn äh­mi­ýe­te eýe­dir. Mun­da ça­ga­la­ra ösüm­lik­ler, haý­wan­lar, adam­lar bi­len bag­ly er­te­ki­le­ri okap ber­mek we öw­ret­mek has tä­sir­li­dir. Gy­zyk­ly wa­ka­lar we er­te­ki­niň gah­ry­man­la­ry­nyň keşp­le­ri olar­da has hem tä­sir gal­dyr­ýar. Ça­ga­lar bi­len gys­ga gör­nüş­li sah­na­lar hem taý­ýar­la­nyl­ýar.

Ge­çil­ýän harp­la­ra de­giş­li türk­men halk er­te­ki­le­ri bo­ýun­ça yzy­gi­der­li taý­ýar­la­nyl­ýan slaýd­lar ça­ga­la­ry er­te­ki­ler dün­ýä­si­ne sy­ýa­ha­ta alyp bar­ýar. Okat­ma­gyň sö­züs­ti usu­ly gör­kez­me es­bap­lar bi­len okat­mak usu­ly bi­len bir­le­şip, sa­pa­gyň has ne­ti­je­li bol­ma­gy­na ýol aç­ýar.

Ertekilerdäki gah­ry­man­la­ryň keşp­le­ri esa­syn­da gy­zyk­ly pur­sat­lar dö­re­di­lip, ola­ryň hä­si­ýet­le­ri­ne ça­ga­lar aý­ra­tyn­lyk­da ba­ha ber­ýär­ler, er­te­ki­niň gah­ry­man­la­ry­nyň söz­le­ri­ni ýat­dan öw­ren­ýär­ler. Şeý­le pur­sat­lar bo­ýun­ça ýö­ri­te taý­ýar­la­nyl­ýan gör­kez­me es­bap­lar ça­ga­lar­da has-da tä­sir gal­dyr­ýar.

Tyl­la ÖWEZ­GUR­DO­WA,

Sa­rahs et­ra­byn­da­ky 12-nji ça­ga­lar ba­gy­nyň mü­di­ri.

Çeşmesi:Türkmenmetbugat