Sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň hukuk binýady berkidilýär

Türkmenistanda milli ykdysadyýeti innowasion ösüş ýoluna geçirmek işini çaltlandyrmaga, önümçilige öňdebaryjy tehnologiýalary, sanly ulgamy, elektron resminamalar dolanyşygyny giňden ornaşdyrmaga uly üns berilýär. Şu nukdaýnazardan ýurdumyzyň bu ugurdaky kanunçylyk binýady hem kämilleşdirilýär. Şu nukdaýnazardan, «Döwlet ylmy-tehniki syýasaty hakynda», «Maglumat we ony goramak hakynda», «Elektron resminama hakynda», «Türkmenistanda Internet torunyň ösüşini we Internet hyzmatlaryny etmegi hukuk taýdan düzgünleşdirmek hakynda», «Aragatnaşyk hakynda», «Ylmy-tehnologiýa parklary hakynda», «Ylmy edaralar hakynda», «Ylmy intellektual eýeçilik hakynda», «Ylmy işgäriň hukuk ýagdaýy hakynda» Türkmenistanyň Kanunlary kabul edildi, «Türkmenistanda sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy», «Türkmenistanda durmuş-ynsanperwer ylymlaryny ösdürmegiň Döwlet maksatnamasy» hem-de «Türkmenistanda tebigy we takyk ylymlary ösdürmegiň Döwlet maksatnamasy» ýaly birnäçe toplumlaýun işler durmuşa geçirilýär.

Häzirki wagtda döwrüň ylmy-tehniki ösüşiň gazananlaryna, täze tehnologiýalara, bilimlere we innowasiýalara daýanyp, ýurdumyzda ylym-bilimi ösdürmek babatda baý tejribeler toplandy. Ýurdumyzda geljekki ýaş nesliň ýokary derejede bilim almaklary, watançylygyň belent ruhunda terbiýelenmekleri, öz saýlan hünärleriniň eýeleri bolmaklary, üçin giň mümkinçilikler döredildi. Öňdebaryjy halkara tejribe bilen bir hatarda milli ýörelgeler esasynda ylym-bilim ulgamy hem dünýä ölçeglerine laýyklykda ösdürilýär, onuň kanunçylyk we maddy-enjamlaýyn binýady berkidilýär. «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022-2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça maksatnamasynyň» wezipelerine laýyklykda, ýokary okuw mekdeplerinde, ylmy-barlag institutlarynda, ylmy-tehnologik, ylmy-kliniki hem-de ylmy-taslama merkezlerinde, tejribe-önümçilik barlaghanalarynda dürli ugurlar boýunça döwrebap ylmy-barlag işleri alnyp barylýar. 2020-nji ýylda «Türkmenistanda ylym ulgamyny 2020-2025-nji ýyllarda sanly ulgama geçirmegiň maksatnamasy» hem-de «Türkmenistanda himiýa ylmyny we tehnologiýalaryny toplumlaýyn ösdürmegiň 2021-2025-nji ýyllar üçin döwlet maksatnamasy» kabul edildi. Bu ähmiýetli maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegi ylym ulgamyny kämilleşdirmäge, IT-tehnologiýalara esaslanan netijeli, durnukly sanly bilim ulgamyny kemala getirmäge, dünýäniň öňdebaryjy tejribesine laýyklykda ylym bilen önümçiligiň arasyndaky gatnaşyklary ýola goýmaga, ykdysadyýetiň dürli pudaklarynyň dolandyrylmagyny ylmy taýdan esaslandyrmaga mümkinçilik berýär.

Türkmenistan ynsanperwer ulgamda Birleşen Milletler Guramasy bilen özara gatnaşyklary ösdürmäge uly üns berýär. Türkmenistan 2014-2016-njy ýyllar üçin, soňra bolsa, 2017-2020-nji ýyllar üçin BMG-niň ösüş maksatlaryna Ylym we tehnika boýunça komissiýasyna iki gezek saýlanyldy. Häzirki wagtda ýurdumyz 2021-2025-nji ýyllar üçin Durmuş ösüş komissiýasynyň hem-de 2021-2024-nji ýyllar üçin ösüş maksatlaryna Ylym we tehnika boýunça komissiýasynyň agzasy bolup durýar.

Diýarymyzda ylym-bilim ulgamyny ösdürmek boýunça alnyp barylýan şeýle giň gerimli işleriň hatarynda geljekde «Sanly Türkmenistan» atly döwlet maksatnamasynyň çäklerinde ýurdumyzda telelukmançylyk, kompýuter hem-de telekommunikasiýa tehnologiýalaryny ulanmak arkaly uzak aralykdan maslahat we bilim bermek ýaly goşmaça elektron hyzmatlary ýerine ýetirmegiň hasabyna sanly düzümleri ösdürmek hem meýilleşdirilýär.

Gülnar ATAÝEWA,

Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň

Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Kazyyet

lukmançylygy we hukuk kafedrasynyň mugallymy.