Himiýa ugurly halkara olimpiada we maslahat netijeli häsiýete eýe boldy

Düýn Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde himiýa dersi boýunça geçirilen III halkara olimpiadanyň jemi jemlenip, onuň bilen ugurdaşlykda guralan «Himiýany okatmagyň usulyýetiniň döwrebap kämilleşdirilmegi we himiki tehnologiýalaryň häzirki zaman ösüşi» atly halkara ylmy-amaly maslahatyň ýapylyş dabarasy boldy. Dabara gatnaşyjylar, ilki bilen, uniwersitetiň baş binasynda ýaýbaňlandyrylan sergi bilen tanyşdylar. Onda ýurdumyzyň bilim-ylym ulgamynda ýetilen sepgitler, himiýa tehnologiýalarynyň ösüş ugurlary, milli amaly-haşam sungatynyň gymmatlyklary görkezildi. Aýdym-sazly çykyşlara beslenen dabara oňa gatnaşanlarda ýatdan çykmajak täsirleri galdyrdy.

Halkara ylmy-amaly maslahat «Himiýany okatmagyň döwrebap usullary we olary kämilleşdirmegiň ýollary», «Täze himiýa tehnologiýalaryny işläp düzmegiň meseleleri we geljegi» hem-de «Tebigy ylymlaryň häzirki zaman ösüşinde innowasion tehnologiýalaryň orny» atly üç bölümçede geçirilip, olarda çykyşlara giň orun berildi. Maslahata gatnaşan professor-mugallymlar, alymlar öz wekilçilik edýän ýurtlarynyň ýokary okuw mekdeplerinde agzalan ugurlarda alnyp barylýan işleriň netijeleri barada pikir-garaýyşlaryny beýan etdiler.

Tokio oba hojalyk we tehnologiýalar uniwersitetiniň professory Noriýuki Nagasawa maslahatyň hem-de halkara olimpiadanyň geçirilişine ýokary baha berip: «Himiýa ylmyň iň möhüm ugurlarynyň biridir. Türkmenistan ýaly tebigy baýlyklara, nebitdir gaza baý ýurtda bolsa bu ylmyň düýpli öwrenilmegi zerur. Şu babatda ýurtda uly işleriň durmuşa geçirilendigini we dowam etdirilýändigini gördük. Bu meniň Türkmenistana ilkinji saparym. Aşgabadyň gözelligi, tämizligi bizde uly täsir galdyrdy. Şeýle iri halkara ylmy bäsleşikleriň ýokary derejede geçirilýändigi guwandyryjydyr» diýip belledi. Olimpiadanyň eminler toparynyň agzasy, Russiýa Federasiýasynyň M.W.Lomonosow adyndaky Moskwa döwlet uniwersitetiniň dosenti, himiýa ylymlarynyň kandidaty Artýom Žirnow bolsa ylmyň üsti bilen halklaryň, ýurtlaryň arasyndaky dost-doganlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmakda şeýle çäreleriň möhüm orny eýeleýändigine ünsi çekdi.

Dabaranyň ahyrynda himiýa dersi boýunça III halkara olimpiadada üstünlikli çykyş edip, ýokary netijeleri görkezen talyplar medallar hem-de diplomlar bilen sylaglanyldy. «Himiýany okatmagyň usulyýetiniň döwrebap kämilleşdirilmegi we himiki tehnologiýalaryň häzirki zaman ösüşi» atly halkara ylmy-amaly maslahata işjeň gatnaşan professor-mugallymlara bolsa şahadatnamalardyr ýadygärlik sowgatlar gowşuryldy.

Ýeri gelende bellesek, «Türkmenistanda himiýa ylmyny we tehnologiýalaryny toplumlaýyn ösdürmegiň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Döwlet maksatnamasynda» bellenen wezipelerden ugur alnyp geçirilen halkara olimpiada Türkmenistandan we daşary ýurtlardan talyplaryň 220-ä golaýy gatnaşdy. Dünýäniň 12 döwletinden 23, ýurdumyzdan bolsa 21 sany ýokary okuw mekdebiniň talyplarynyň, professor-mugallymlarynyň, halkara synçylaryň gatnaşmagynda ýaýbaňlandyrylan bu çäre döwletimiziň ylym-bilim arkaly halklaryň dost-doganlygyny pugtalandyrmaga uly ähmiýet berýändiginiň aýdyň güwäsi boldy.

Olimpiada ýekeleýin we toparlaýyn görnüşde A hem-de B derejeler boýunça geçirilip, A derejede himiýa hünäri boýunça okap bilim alýan talyplar, B derejede hem beýleki hünärlerde okaýan ýaşlar özara bäsleşdiler. Bäsleşigiň 26-njy noýabrda geçirilen birinji tapgyrynda A derejede gatnaşanlar fiziki himiýa we organiki däl himiýa ugurlary boýunça ýazmaça görnüşde 5 sany mesele işlediler. B derejede gatnaşanlara bolsa okuw otaglarynda ornaşdyrylan kompýuterlerde Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň maglumat ulgamlary we tehnologiýalary kafedrasynyň professor-mugallymlary tarapyndan işlenilip kämilleşdirilen «Tcexam» interaktiw test-synag programma üpjünçiligi arkaly test görnüşinde 20 sowal berildi. Talyplar sowallara öz islegine görä, iňlis, rus we türkmen dilinde jogap berdiler.

Halkara olimpiadanyň ikinji tapgyry 27-nji noýabrda geçirilip, onda A derejedäki talyplar organiki himiýa we analitiki himiýa ugurlary boýunça 5 sowala ýazmaça görnüşinde jogap berdiler. B derejedäkiler hem himiýa dersiniň garyşyk ugurlary boýunça şeýle usulda bäsleşdiler. Bäsleşigiň her tapgyrynda gatnaşyjylara jogap bermek üçin 3 sagat wagt berildi.

Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyby, bäsleşigiň B derejedäki ýeňijisi Nigara Rejepowa bu olimpiada bassyr üçünji gezek gatnaşýandygyny, olaryň üçüsinde-de birinji orny eýeländigini aýtdy. «Bäsleşik örän gyzykly, ruhubelentlikde geçdi. Şu günki gazanan üstünligimde professor-mugallymlarymyzyň uly goşandy bar. Aýratyn-da, mugallymymyz Nurjahan Mälikgulyýewa bizi halkara olimpiada taýýarlamakda yhlasyny gaýgyrmady. Men biologiýa dersi boýunça geçirilýän halkara bäsleşiklere-de gatnaşyp, baýrakly orunlara mynasyp boldum. Nobatdaky ýeňşim bolsa täze üstünliklere ruhlandyrdy. Bize şeýle mümkinçilikleri döredip berýän hormatly Prezidentimize egsilmez alkyş aýdýarys» diýip, zehinli talyp gyzymyz şatlygyny paýlaşdy.

Ýekeleýin görnüşde geçirilen bäsleşikde A derejede baýrakly orunlaryň 65-si kesgitlenip, şolardan ýeňijileriň 13-si birinji, 20-si ikinji, 32-si bolsa üçünji orna mynasyp boldular. Şeýle hem B dereje boýunça baýrakly orunlaryň 45-si kesgitlenip, onda ýaşlaryň 9-sy birinji, 13-si ikinji hem-de 23-si bolsa üçünji orny eýelediler. Toparlaýyn bäsleşigiň ýeňijileri her ýokary okuw mekdebinden ýekeleýin birinjilikde iň ýokary netije görkezen 3 talybyň ortaça bahasyna laýyklykda kesgitlenildi. A dereje boýunça toparlaýyn bäsleşikde Kazan federal uniwersitetiniň topary birinji, M.W.Lomonosow adyndaky Moskwa döwlet uniwersitetiniň hem-de Nowosibirsk döwlet milli gözleg uniwersitetiniň toparlary ikinji orna mynasyp boldular. Bu dereje boýunça toparlaýyn bäsleşigiň üçünji baýrakly ornuny Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň, Russiýanyň P.Lumumba adyndaky Halklaryň dostlugy uniwersitetiniň hem-de D.I.Mendeleýew adyndaky Himiýa-tehnologiýa uniwersitetiniň toparlary paýlaşdylar. B dereje boýunça toparlaýyn bäsleşikde Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň topary birinji, Pekiniň himiki tehnologiýalar uniwersitetiniň topary ikinji, Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň topary bolsa üçünji orny eýelemegiň hötdesinden geldi.

«Türkmenistan»

30.11.2024ý. №306

Çeşme: Turkmenmetbugat