«Oguz han uniwersiteti: zehin, innowasiýa, ösüş» atly halkara ylmy-amaly maslahaty geçirildi

«Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda Ylymlar güni mynasybetli 10-njy iýunynda Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde «Oguz han uniwersiteti: zehin, innowasiýa, ösüş» atly halkara ylmy-amaly maslahat geçirildi. Halkara ylmy-amaly maslahata dünýäniň 22  döwletinden jemi 50 sany dünýäniň abraýly ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary, ylmy-barlag institutlarynyň tanymal alymlary, ylmy işgärler, edara-kärhanalarynyň we kompaniýalarynyň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Şolaryň hatarynda, Ýaponiýa, Belarusiýa, Koreýa, Malaýziýa, Türkiýe, Wengriýa, Awstraliýa, Hytaý, Katar, Şwesiýa, Finlandiýa, Awstriýa, Özbegistan, Amerikanyň Birleşen Ştatlary, Indoneziýa, Russiýa we beýlekiler bar. Halkara ylmy-amaly maslahatynyň gün tertibine ylmy barlaglaryň ileri tutulýan ugurlary boýunça özara gatnaşyklar, innowasion tehnologiýalary işläp taýýarlamak we olary ulanmak, ylym-bilim-önümçilik arabaglanyşygyny ýola goýmakda innowasiýalaryň ähmiýetli orny ýaly meseleler girizildi.

Gahryman Arkadagymyzyň parasatly başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzda ylym-bilim ulgamynyň döwrebap ösdürilmegine uly ähmiýet berilýär. Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda ylmyň, önümçiligiň we senagatyň ileri tutulýan ugurlaryny ösdürmek, innowasion tehnologiýalary döretmäge ýaşlary işjeň çekmek hakynda birnäçe anyk tabşyryklary berýär.

Halkara ylmy-amaly maslahatyň açylyş dabarasy aýdym-sazly dabaralara, baýramçylyk ruhubelentligine beslendi. Uniwersitetiň giň meýdançasynda guralan ak öýlerde hem-de olaryň töwereginde myhmanlara türkmeniň milli däp-dessurlary görkezilip, milli tagamlar hödür edildi. Olar uniwersitetiň «Oguzlar» döredijilik toparynyň çykyşlaryna tomaşa etdiler. Ýaňlanan aýdym-sazlar hem-de ýerine ýetirilen ajaýyp tanslar bu ýere ýygnanan myhmanlarda baýramçylyk ruhubelentlik pursatlaryny döretdi.

«Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynda türkmen ylmynyň täze galkynyşlarynyň nyşany bolan halkara ylmy-amaly maslahata gatnaşyjylar uniwersitetiň professor-mugallymlary we talyplary tarapyndan döredilen innowasion tehnologiýalaryň köpugurly sergisi bilen tanyşdylar. Ylymlar güni mynasybetli uniwersitetiň ýurdumyzyň ýaşlarynyň arasynda yglan eden innowasion tehnologiýalaryň bäsleşiginiň jemleýji tapgyryna saýlanan ylmy taslamalar hem sergide aýratyn orna eýe boldy. Bu bäsleşige gatnaşýan talyplaryň, ýaş ylmy işgärleriň we mugallymlaryň arasynda mekdep okuwçylarynyň hem bolmagy örän buýsandyryjydyr. Innowasion tehnologiýalaryň bäsleşiginiň jemleýji tapgyryna 200-e golaý taslama işi gatnaşyp, oňa uniwersitetiň professor mugallymlarydan düzülen eminler topary we halkara ylmy-amaly maslahata hormatly myhman hökmünde gatnaşýan daşary ýurtly wekiller baha berdiler. Bäsleşikde ýeňijileri kesgitlemek üçin ylmy taslamanyň wajyplygy, maksady, täzeçilligi, ulanmak ýeňilligi, ykdysady taýdan amatlylygy, bezegi we önümçilige ornaşdyrmak mümkinçiligi ýaly görkezijiler göz öňüne tutuldy.

Uniwersitetde alnyp barylýan häzirki zaman ylmynyň iň soňky gazananlary bolan Emeli aň çözgütleri esasynda işlenip taýýarlanan hem-de kiberhowpsuzlyk ulgamyny üpjün edýän programma üpjünçilikleri, sanly we akylly tehnologiýalar, himiki tehnologiýalar, materiallary öwrenmek we täze materiallaryň tehnologiýasy, nanomateriallar, biotehnologiýalar, genetika we bioinžiniring, innowasiýalaryň ykdysadyýeti, tehnologiýa işewürligi ýaly ugurlar boýunça alnyp barylýan ylmy-barlag işleriniň sergisi maslahata gatnaşyjylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy.

1) Uniwersitetde alnyp barylýan ylmy işleriň hatarynda emeli aň we ekspert ulgamlary, animasiýa we grafiki dizaýny ugurlary boýunça ýerine ýetirilen işler aýratyn tapawutlanýar. Emeli aň meseleleri boýunça Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde «Emeli aň we IT» barlaghanasy döredildi. Bu barlaghanada ýurdumyzyň geljegi üçin möhüm ähmiýetli emeli aň taslamalary ýerine ýetirilýär. Mugallymlar we talyplar ilkinji türkmen milli emeli aň modellerini kemala getirmek ugrunda zähmet çekýärler. Mundan başga-da, köpçülikleýin habar beriş serişdeleri üçin wirtual studiolary döretmekde emeli aňyň mümkinçilikleri netijeli ulanylýar. Häzirki wagtda multifilmleri döretmekde hem bu tehnologiýalaryň orny barha artýar. Programma üpjünçiliklerini kämilleşdirmek we täze çözgütleri tapmak işi dowam etdirilýär. Barlaghananyň iň uly maksatlaryndan biri hem ilkinji Türkmen milli Operasion ulgamyny döretmekdir. Bu taslama işler ýurdumyzyň sanly ulgam kuwwatyny has-da ýokarlandyryp, ykdysadyýetiň sanlylaşdyrylmagyna özleriniň mynasyp goşantlaryny goşýarlar.

2) Maglumatlaryň kiberhowpsuzlygyny üpjün etmegiň täze tehnologiýasy boýunça alnyp barylýan ylmy iş maglumatyň kiberhowpsuzlygyny üpjün etmegiň häzirki zaman täze tehnologiýasyny döretmek we ýurdymyzda ulanmak üçin öňden bar bolan modelleriň binýadynda täze enjam modelini işläp taýýarlamaga ýardam berýär. Ylmy işiň netijeleri ýurdymyzyň internet tor infrastrukturasynda maglumaty tiz ýetirmegiň tor tehnologiýasyny gurnamak üçin peýdalanylyp we ornaşdyrylyp bilner. Şeýle hem, ylmy işde işlenilip taýýarlanylan täze tehnologiýa, maglumat kiberhowpsuzlygyny üpjün etmek maksady bilen işlenip taýýarlanan gorag enjamyny, islendik web serweri kiberhowplardan goramak üçin gorag diwary hökmünde ulanyp bolar. Ýurdumyz boýunça ilkinji gezek kiberhowpsuzlyk ugry boýunça uniwersitetiň mugallymy tarapyndan kandidatlyk dissertasiýasy goraldy.

3) Howply galyndylary ýokary arassalykdaky gipse öwürmek: durnukly materiallary öwrenmek ylmynda täze öwrülişik atly ylmy işi Aziýanyň iň abraýly halkara baýraklarynyň biri bolan “Times Higher Education Aziýa baýragy 2026” bäsleşiginiň gysga sanawyna, ýagny iň gowy uniwersitetleriň 8-ligine “Ýylyň STEM ylmy-taslamasy” ugry boýunça saýlandy. Aziýa sebitiniň uniwersitetleri tarapyndan 500-den gowrak işiň gatnaşmagynda geçirilen bu bäsleşikde, 10 sany ugur boýunça iş alyp baran diňe iň gowy 8 sany uniwersitetiň “gysga sanawy” yglan edildi. Bu sanawda ýurdumyz bilen bir hatarda Ýaponiýa, Koreýa, Tailand, Malaýziýa, Türkiýe, Hindistan we Gonkong ýaly ylmy-tehnologik taýdan ösen döwletleriň iň gowy ýokary okuw mekdepleri bar. Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti bu uly sepgide eýýäm ikinji gezek ýetmegi başardy. Uniwersitet 2024-nji ýylda hem Merkezi Aziýada ilkinji bolup bu sanawa girmegi başardy. 2026-njy ýyldaky bu täze üstünlik bolsa, Türkmenistanda ylmyň durnukly ösüşiniň nobatdaky subutnamasy bolup durýar.

Uniwersitetde alnyp barylýan ylmy-barlag işleriň hatarynda häzirki wagtda bütin dünýäde uly ähmiýete eýe bolan Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň ýaş alymlary tarapyndan işlenip taýýarlanan taslama-howply fosfogips galyndylaryny 99 % arassa gips materialyna öwürýär.

Fosfogips fosfor kislotasynyň çygly usulda öndürilmegi netijesinde emele gelýän senagat galyndysydyr. Häzirki wagtda dünýäde her ýyl 200 million tonnadan gowrak fosfogips galyndy galýar. Fosfogips galyndysy, köplenç, açyk meýdanlarda toplanýar we suw çeşmelerine siňmegi bilen ýerleri şorlaşdyryp, ekiniň hasyllygyny uly möçberde peseldýär. Bulardan  başga-da fosfogips ýerasty suwlaryň pH derejesini üýtgedip, hapalanmagyna getirýär.

Bu taslama gurluşyk, polimer we himiýa senagaty üçin gymmatly çig mal bolup durýar hem-de daşky gurşaw meselelerine durnukly we arassa çözgüt hödürleýär. Taslama 2025-nji ýylda geçirilen halkara bäsleşiklerde hem altyn medallara mynasyp boldy.

4) 2025/2026-njy okuw ýylynda Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde talyplar örän gyzykly we döwrebap tehniki taslamalaryň üstünde işlediler. Olar 9 aýyň dowamynda özbaşdak işleýän uçýan kiberfiziki gurluşlary we gury ýerde hem-de suwda ýüzüp bilýän "howa ýassygyndaky gämileri" döretdiler.

Uzak wagtlap taýýarlyk gören uniwersitetiň "Oguz Wings" atly talyplar topary 2026-njy ýylyň maýynda Russiýa Federasiýasynyň Moskwa şäherinde geçirilen uly halkara ýaryşynda Türkmenistana wekilçilik etdi. Talyplar öz ýasan kiberfiziki gurluşlaryny ýaryş meýdançasynda şeýle bir ussatlyk bilen dolandyrdylar welin, hatda iň kyn synaglardan hem üstünlikli geçip, bäsleşigiň jemi boýunça uniwersitetiň talyby abraýly 1-nji orny, toparlaýyn bolsa 2-nji orny eýelemegi başardylar. Şeýle hem, enjamlary iň çalasyn we çylşyrymly usulda dolandyrandyklary üçin toparyň talyplaryna ýörite "Multi-rotor Maneuver" kubogy gowşuryldy. Bu üstünlikler Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiň talyplarynyň diňe bir ylym-bilimden baş çykarmak bilen çäklenmän, eýsem, dünýä derejesindäki döwrebap tehnologiki enjamlary öz elleri bilen ýasamagy hem-de olary ussatlyk bilen dolandyrmagy başarýandyklaryny bütin dünýä äşgär etdi.

5) Häzirki wagtda bilim ulgamynda sanly tehnologiýalaryň köpçülikleýin ornaşdyrylmagy ýokary hilli bilim hyzmatlaryny guramagyň möhüm şertleriniň birine öwrüldi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň Oguz han adyndaky inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde döredilen Elektron uniwersitet ulgamy uniwersitetiň dolandyryş, okuw we maglumat hyzmatlaryny bitewi sanly giňişlikde birleşdirýän häzirki zaman çözgüdidir. Elektron uniwersitet ulgamy bilim işini ýeňilleşdirmek, maglumat dolanyşygyny tizleşdirmek we ähli prosesleriň netijeliligini ýokarlandyrmak maksady bilen döredildi. Ulgam mugallymlar, talyplar we degişli bölümler üçin bitewi maglumat giňişligini döredip, okuw işleriniň netijeliligini ýokarlandyrýar.

«Oguz han uniwersiteti: zehin, innowasiýa, ösüş» atly halkara ylmy-amaly maslahatynyň açylyşynda maslahata gatnaşyjylara gutlag sözleri okaldy. Masalahat sanly ulgam bilen utgaşykly görnüşde geçirilip, onuň umumy mejlisinde ýurdumyzyň ylym-bilim, tehnolgiýalar ulgamynda ýeten sepgitleri, dürli ugurlara degişli innowasion tehnologiýalary ykdysadyýetiň pudaklaryna, senagata ornaşdyrmak, ýokary tehnologiýalar babatda ykdysadyýetiň döwlet we hususy bölekleriniň arasyndaky hyzmatdaşlygy ösdürmek, ýurdumyzyň senagat kärhanalarynda döredilýän nano, bio, maglumat tehnologiýalary baradaky çykyşlara giň orun berildi. Halkara ylmy-amaly maslahatynyň umumy mejlisinde edilen çykyşlar ylmy täzeçilligi, derwaýyslygy bilen tapawutlandy:

1) Türkiýe Respublikasynyň “ACVT Bioteknoloji” kompaniýasynyň başlygy, Bakir Yakup “Ösümlik dokumalarynyň medeniýeti senagat biotehnologiýasynyň düýpli platformasy hökmünde: Ulanylyşy we strategik ähmiýeti” atly tema boýunça çykyş etdi. Ol öz çykyşyndaÖsümlik dokuma medeniýeti Türkmenistan üçin diňe bir häzirki zaman oba hojalyk önümçilik usuly bolmak bilen çäklenmän, eýsem ýurduň biotehnologiýa infrastrukturasynyň binýadyny emele getirjek strategik tehnologiýadyr diýip belledi. Türkmenistanyň tebigy klimat aýratynlyklaryny göz öňünde tutup, tebigy ýagdaýda ösýän endemik hem-de dermanlyk häsiýetli ösümlikleri goramak, köpeltmek we ykdysady taýdan gymmatlyga öwürmek babatda dokuma medeniýeti tehnologiýalary örän möhüm ähmiýete eýe bolup durýar. Bu tehnologiýanyň kömegi bilen Türkmenistan oba hojalygynyň öndürijiligini ýokarlandyrmak bilen, daşarky bazara garaşlylygyny azaldyp, klimatyň üýtgemegine çydamly ösümlik gorlaryny ösdürip biler, şeýle hem geljekde derman senagaty, gözellik, azyk we farmasewtiki biotehnologiýa ugurlarynda ýokary goşmaça gymmaty bolan önümçilik kuwwatyny döredip biler. Şonuň üçin ösümlik dokuma medeniýeti Türkmenistanyň biotehnologiýa ulgamynda strategik başlangyç we durnukly ösüş üçin ylmy infrastruktura maýa goýum hökmünde bahalandyrylmalydyr diýip kompaniýanyň ýolbaşçysy belledi.

2) Awstriýanyň Graz tehnologiýalar uniwersitetiniň professory David Pommerenke “Emeli aň gurallarynyň kömegi bilen antennalary taslamak” atly tema boýunça çykyş etdi. Ol öz çykyşynda häzirki döwürde gysga tolkunly radioaragatnaşyga bolan gyzyklanmanyň täzeden artýandygyny belläp, munuň internet we hemra aragatnaşyk ulgamlarynda ýüze çykyp biljek bökdençlikler ýagdaýynda ätiýaçlyk aragatnaşyk ulgamy hökmünde ähmiýetiniň ýokarydygyny nygtady. Professoryň belleýşi ýaly, antennalary adaty elektromagnit modelirleme usullary arkaly taslamak köp wagt talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, ol emeli aň tehnologiýalarynyň antenna dizaýnyny kämilleşdirmekdäki mümkinçiliklerini görkezdi. Alym tarapyndan 125 sany elektromagnit çözgüdiň esasynda döredilen emeli aň surrogat modeliniň ulanylmagy netijesinde millionlarça nusganyň örän gysga wagtda seljerilip bilinýändigi beýan edildi.

3) Wengriýanyň lukmançylyk ösümlikleriniň we otlarynyň barlag institutynyň Derman ösümlikleri we ösümlikler üçin gözleg institutynyň ylmy müdiri Virag Eszter Andrea “Medeniýetiň we innowasiýalaryň birleşýän ýeri: Wengriýa–Türkmenistan hyzmatdaşlygy arkaly dermanlyk ösümlikleri öwrenmegi ösdürmek” atly tema boýunça çykyş etdi:

Wengriýa bilen Türkmenistan dermanlyk ösümlikler mirasy babatda berk baglanyşyga eýedir. Bu bolsa däp bolan bilimleri öňdebaryjy ylmy-barlag usullary bilen utgaşdyrýan ylmy hyzmatdaşlyk üçin uly mümkinçilik döredýär. Bu ugurda türkmen halkynyň Milli Lideriniň “Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri” atly ensiklopedik eserleriniň aýratyn ylmy ähmiýeti bar.

Biziň hyzmatdaşlygymyz dermanlyk ösümlik serişdelerini ylmy taýdan öwrenmek we olardan durnukly peýdalanmak üçin özara üstüni ýetirýän netijeli platformany döredip biler diýip alym belledi.

4) Hytaý Halk Respublikasynyň Demirgazyk-Günbatar oba hojalyk we tokaýçylyk uniwersitetiniň toprak we suw tygşytlaýyş ylym we inženerçilik kollejiniň müdiriniň orunbasary, professor Fei Wang “Gurak zolaklarda toprak we suw serişdelerini durnukly dolandyrmak: Türkmenistan üçin Hytaýyň tejribesinden käbir mysallar we teklipler” atly tema boýunça çykyş etdi. Ol öz çykyşynda topragy we suwy goramak, jemgyýeti we dünýäni goramak bilen deňdir: aýagymyzyň astyndaky ýer biziň geljegimizi göterýär diýip aýratyn belledi.

Topragy we suwy goramak syýasatynyň institusional, maliýe we tehnologik goldaw bilen dürli görnüşde özara täsirleşýän üç tapgyry kesgitlenildi. Bellenen taryhy döwürde dürli görnüşli topragy we suwy goramak syýasatlarynyň durmuşa geçirilmegi netijesinde oba hojalygynyň ykdysady we ekologik ulgamy yzygiderli gowulandy. Şol bir wagtyň özünde çökündi akymlarynyň möçberi we suw joşguny töwekgelçiligi ep-esli derejede peseldi.

Hytaýdaky syýasata syn bermek bilen tebigy serişdeleri geljekde has paýhasly, ylmy we netijeli dolandyrmak üçin taryhy nukdaýnazary hödürläp biler diýip professor nygtady.

5) Niderlandlar Patyşalygynyň Elsevier B.V. kompaniýasynyň ylmy-barlag maglumatlary boýunça çözgütler bölüminiň uly dolandyryjysy Dmitri Sultanov “Ylmy barlaglary bahalandyrmak üçin saýentometrik gurallar” atly tema boýunça çykyş etdi. Öz çykyşynda kompaniýanyň wekili häzirki döwürde ylmy-barlag işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmakda saýentometrik gurallaryň ähmiýeti barada giňişleýin durup geçdi. Ol Türkmenistanyň ylym we bilim ulgamynda amala aşyrylýan döwlet strategiýalarynyň halkara ylmy giňişlige üstünlikli goşulyşmak üçin täze mümkinçilikleri döredýändigini belledi. Çykyşda ýurduň ýokary okuw mekdepleriniň dünýä reýtinglerindäki ornuny berkitmek, ylmy neşirleriň sanyny artdyrmak we halkara derejede tanalmagyny üpjün etmek meselelerine aýratyn üns çekildi.

Dmitri Sultanow Elsevier kompaniýasynyň Scopus, SciVal we LeapSpace platformalarynyň mümkinçilikleri barada maglumat berip, bu ulgamlaryň ylmy neşirleri, salgylanmalary we gözleg işleriniň täsirini seljermekde möhüm orun eýeleýändigini nygtady. Şeýle hem ol Scopus maglumatlar binýadynyň dünýäniň iň iri ylmy maglumat çeşmeleriniň biri bolup, türkmen alymlarynyň halkara ylmy jemgyýetçiligindäki görnükliligini ýokarlandyrmaga ýardam berjekdigini aýtdy.

6) Awtraliýanyň Günbatar Awstraliýa uniwersitetiniň professory Trevelyan James Phlip “Näme üçin inženerleriň iş öndürijiligi dürli ýurtlarda biri-birinden tapawutlanýar” atly tema boýunça çykyş etdi. Ol özüniň çykyşynda inženerçilik bilimi we inženerleriň alyp barýan işleri, inženerçilik tejribesini öwrenmek barada giňişleýin belläp geçdi. Inženerler üçin tejribe iň möhüm zatdyr, tejribe edinmek üçin bolsa ýurtlaryň tejribeli inženerçilik kärhanalaryň arasyndaky hyzmatdaşlygy ýola goýmak iň wajyp iş bolup durýar diyip kompaniýanyň wekili nygtady.

 Hormatly Prezidentimiziň goldawlary netijesinde Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetiniň daşary ýurtlaryň abraýly uniwersitetleri, kompaniýalary, ylmy guramalary we merkezleri bilen hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürilýär. Dünýäniň ösen ýurtlary bilen ylym-bilim ulgamynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça Ylalaşyklara, Özara düşünişmek boýunça Ähtnamalara laýyklykda degişli işler alnyp barylýar. Häzirki wagta çenli, Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti bilen dünýäniň abraýly ýokary okuw mekdepleri, ylmy-barlag institutlary, guramalary hem-de kompaniýalarynyň jemi 25 sanysy bilen ylym, bilim we innowasiýa babatda hyzmatdaşlyk etmek boýunça özara düşünişmek hakynda Ähtnamalar baglaşyldy. Diňe Ýaponiýanyň ýokary okuw mekdepleri we ylmy merkezleri bilen baglaşylan hyzmatdaşlyk resminamalarynyň sany ondan gowrakdyr. Şu hyzmatdaşlygyň çäklerinde öňki ýyllaryň dowamynda birnäçe ýaponiýaly professorlar uniwersitetde zähmet çekdiler. Häzirki wagtda hem, uniwersitetiň ýaş mugallymlarynyň we talyplarynyň onlarçasy daşary ýurtlaryň abraýly ýokary okuw mekdeplerinde bilimlerini dowam edip, öz hünär derejelerini kämilleşdirýärler.

Şeýle hyzmatdaşlygyň gerimini giňeldip, ylmy netijeliligi gazanmak maksady bilen maslahatyň çäklerinde ikitaraplaýyn Ähtnamalara gol çekmek dabarasy geçirildi:

1) «Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti bilen Malaýziýanyň Tenaga milli uniwersitetiniň arasynda talyp alyş-çalşygy we mobillik maksatnamasy hakynda Ylalaşyga»;

2) «Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti bilen Hytaýyň Şanhaý ylym we tehnologiýa uniwersitetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama»;

3) «Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti bilen Katar Döwletindäki Doha ylym we tehnologiýa uniwersitetiniň arasynda akademiki hyzmatdaşlyk babatda özara düşünişmek hakynda Ähtnama»;

4) «Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti bilen Türkiýe Respublikasynyň «METABIO Biotechnology» kompaniýasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama»;

5) «Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti bilen Hytaýyň Çaňan uniwersitetiniň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama».

Halkara ylmy-amaly maslahatynyň umumy mejlisi tamamlanandan soňra onuň işi 3 sany bölümlerde, ýagny

1) “Ylmy integrasiýa: tebigy we takyk ylymlarda ösüş”;

2) “Nazaryýet we seljerme: ylmy pikirlenişe täze çemeleşmeler”;

3) “Sanly tehnologiýalar: innowasiýa we akylly ulgamlaryň ösüşi”

atly bölümlerde öz işini dowam etdi. Daşary ýurtly myhmanlaryň hem-de ýurdumyzyň ylmy jemgyýetçiliginiň çykyşlary ikitaraplaýyn bähbitli ylmy hyzmatdaşlygy alyp barmakda işjeň häsiýete eýe boldy.

Daşary ýurtly hormatly myhmanlar hem-de maslahata gatnaşyjylar uniwersitetde geçirilýän «Oguz han uniwersiteti: zehin, innowasiýa, ösüş» atly halkara ylmy-amaly maslahatynyň umumy mejlisi tamamlanandan soňra “Bilimler dünýäsi we kibersport toplumy” bilen tanyşdylar. Toplumda mugallymlaryň we talyp ýaşlaryň bilim almaklary hem-de medeniýetli dynç almaklary üçin giň şertler döredilipdir. Bu ýerde ýokary tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylan sportuň kibersport görnüşi boýunça meşgullanmak üçin merkez hereket edýär, şeýle hem «Emeli aň we IT» barlaghanasynda häzirki wagtda ýokary derejedäki ylmy-barlag işleri ýerine ýetirilýär. Toplumyň Türkmenistan – parahatçylyk inženeriýasynyň mekany atly burçunda ýurdumyzyň senagat ulgamynyň toplumlaýyn ösüşi, akylly ulgamlar ornaşdyrylan Arkadag şäheriniň binagärçilik aýratynlygy, parahatçylygyň hatyrasyna alnyp barylýan hyzmatdaşlyk gatnaşyklary, Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ynsanperwer syýasaty giňden şöhlelendirilipdir. Ýurdumyzda parahatçylyk inženeriýasy giň gerimde ýola goýlup,  Gahryman Arkadagymyz hem-de Hormatly Prezidentimiz parahatçylyk inženeriýasyny esaslandyryjylardyr. Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Hormatly Prezidentimiziň jöwher paýhasyndan syzylyp çykan kitaplary, nesilbaşymyz Oguz hanyň alty ogluna öwüt berýän pursadyna bagyşlanan heýkeller toplumy hem-de milli däp-dessurlarymyzy ýaýbaňlandyrýan sergi oňa syn edýän myhmanlarda aýratyn täsir galdyrdy. Gahryman Arkadagymyzyň hut öz başlangyçlary esasynda açylyp ulanylmaga berlen uniwersitetiň geçen ýyllaryň dowamynda gazanan üstünliklerine bagyşlanan diwarlyklara sergini synlan hormatly myhmanlar ýokary baha berdiler.

Soňky ýyllarda Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Hormatly Prezidentimiziň tagallalary esasynda uniwersitetde “Umumy we amaly biologiýa instituty”, “Oguz han ylmy-tehnologiýalar” merkezi döredilip, ulanylmaga berildi. Merkezde emeli aň, sanly tehnologiýalar, biolukmançylyk, nanotehnologiýa, ýaşyl energetika, ekologiýa, maglumat howpsuzlygy, akylly önümçilik we ýokary tehnologiýalar boýunça onlarça ylmy taslamalar amala aşyrylýar. Häzirki wagtda merkeziň düzüminde ylmyň ileri tutulýan ugurlary boýunça ylmy-önümçilik bölümleri, “Goşmaça we üznüksiz bilim” okuw bölümi hereket edýär.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň döredip beren şeýle mümkinçilikleriniň netijesinde uniwersitetiň professor mugallymlary, talyp ýaşlary daşary ýurtlaryň abraýly ýokary okuw mekdeplerinde bolup, bilelikde ylmy barlag işleri alyp barýarlar. Şeýle hem talyplar döwlet, halkara derejeli olimpiadalarda we taslama bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, baýrakly orunlara mynasyp bolýarlar. Şu okuw ýylynyň dowamynda uniwersitetiň talyplary döwlet we halkara derejesinde geçirilýän olimpiadalarda, ders bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip birnäçe baýrakly orunlara mynasyp boldular. Has takygy, döwlet derejesinde geçirilen ders bäsleşiklerinde 27 sany, halkara ders olimpiadalarynda 8 sany, halkara taslama bäsleşiklerinde bolsa 4 sany baýrakly orunlara mynasyp boldular.

Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti 2016-njy ýylyň 1-nji sentýabrynda “Bilimler we talyp ýaşlar” güni mynasybetli Gahryman Alym Arkadagymyzyň hut özüniň gatnaşmagynda açylyp ulanylmaga berildi. «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» atly bedew batly ösüşlere beslenýän ýylymyzda uniwersitetiň döredilmegine 10 ýyl dolýar. Gahryman Arkadagymyzyň uniwersitetiň açylyş dabarasynda eden taryhy çykyşynda “nesilbaşymyz Oguz hanyň adyny göterýän Uniwersitet nusgalyk bilim we ylym ojagyna öwrülmelidir” diýip belleýşi ýaly, taryh üçin şeýle gysga döwrüň içinde uniwersitet diňe bir ýurt boýunça däl, eýsem, sebitde naýbaşy ýokary okuw mekdepleriniň birine öwrüldi. Ol geçen döwrüň dowamynda Times Higher Education, Green Metric, CDIO ýaly dünýä uniwersitetleriniň reýtingini kesgitleýän halkara guramalaryň sanawyna ýurdumyz boýunça ilkinjileriň biri bolup agzalyga kabul edilmegi we iň öňdäki orunlary eýelemegi başardy. Bu sanawda uniwersitetiň abraýly orny ýylyň ýylyna hem öňdäki orunlara ilerlemegi başardy.

Uniwersitetde informatika we hasaplaýyş tehnikasy, emeli aň, maglumat howpsuzlygy, kiberhowpsuzlyk, robototehnika, biotehnologiýa, nanotehnologiýa, täze materiallar, himiýa tehnologiýalary, energetika, ekologiýa, sanly ykdysadyýet, innowasion ykdysadyýet, tehnologiýa işewürligi, innowasion menejment we halkara işewürligi, işgärleri dolandyrmak we beýleki strategik ugurlar boýunça ýokary derejeli bilimler berilip, olaryň netijesi hökmünde alnan programma üpjünçiliklerini we oýlap tapyşlar üçin patentleri görkezmek bolar.

Geçen ýyllaryň dowamynda uniwersitetiň ýaş mugallymlary tarapyndan ylmyň dürli ugurlary boýunça kandidatlyk dissertasiýalary goraldy.

Soňky on ýylyň dowamynda uniwersitet ýaş zehinleri ýüze çykarmak we goldamak boýunça hem uly üstünlikleri gazandy. «Oguz hanyň zehinli nesilleri» atly integrirlenen olimpiada ýurdumyzda zehinli ýaşlary ýüze çykarmagyň iň iri bilim taslamalarynyň birine öwrüldi. Indi dördünji gezek köpçülikleýin görnüşde geçirilýän bu olimpiada ýurdumyz boýunça häzirki wagta çenli jemi ýüz müňe golaý okuwçy gatnaşdy.

Halkara maslahatyň ahyrynda Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersitetinde geçirilen «Oguz han uniwersiteti: zehin, innowasiýa, ösüş» atly halkara ylmy-amaly maslahata gatnaşyjylar döwrüň ösüşleri bilen aýakdaş täze innowasion tehnologiýalary milli bilim ulgamyna ornaşdyrmaga aýratyn üns berýän, ýerli çig mallara esaslanýan durnukly ykdysady ösüşi gazanmak üçin ähli şertleri döredip beren Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlarynyň sag, ömürleriniň uzak, il-ýurt bähbitli, dünýä nusgalyk işleriniň hemişe rowaç bolmagyny arzuw etdiler.