ESGCA taslamasynyň çäginde halkara okuw maslahaty geçirildi.

Türkmenistanyň ýokary bilim ulgamynda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek, häzirki zaman bilim tehnologiýalaryny ornaşdyrmak hem-de durnukly ösüş ýörelgelerini okuw işine integrirlemek boýunça alnyp barylýan giň gerimli işleriň çäginde 2026-njy ýylyň 8–12-nji iýun aralygynda Erasmus+ maksatnamasynyň çäginde amala aşyrylýan «Daşky gurşaw meselelerini, durmuş zerurlyklaryny we ýokary dolandyrylyşy Merkezi Aziýanyň bilim we iş üpjünçiligi ulgamlarynda göz öňünde tutmak» (ESGCA – Bridging Environmental Concerns, Societal Needs and Good Governance in Central Asian Education and Employment Sectors) atly taslamanyň çäginde içerki okuw maslahaty geçirildi.

Okuw maslahaty Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersiteti bilen Türkmenistanyň Döwlet energetika instituty tarapyndan bilelikde guraldy. Çärä Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary, hünärmenleri, taslamanyň ýerli utgaşdyryjylary hem-de Italiýa Respublikasynyň Genuýa uniwersitetiniň we Slowakiýa Respublikasynyň Bratislawa şäherindäki Slowak tehniki uniwersitetiniň professor-mugallymlary gatnaşdylar.

ESGCA taslamasy Ýewropa Bileleşigi tarapyndan Erasmus+ CBHE (Capacity Building in Higher Education) maksatnamasynyň çäginde maliýeleşdirilýär. Taslama Genuýa uniwersitetiniň utgaşdyrmagynda amala aşyrylyp, onuň esasy maksady Merkezi Aziýa döwletleriniň ýokary okuw mekdeplerinde ESG (Environmental, Social and Governance) ýörelgelerine esaslanýan bilim ulgamyny ösdürmekden ybaratdyr. Taslama daşky gurşawy goramak, jemgyýetçilik jogapkärçiligi, ýokary dolandyryş, ýaşyl ykdysadyýet we durnukly ösüş ýörelgelerini ýokary bilim ulgamyna ornaşdyrmagy maksat edinýär.

Soňky ýyllarda dünýäniň ykdysady, durmuş we tehnologik ösüşleri ýokary okuw mekdepleriniň öňünde täze talaplary goýýar. Häzirki wagtda diňe bir hünär bilimini bermek däl, eýsem jemgyýetçilik jogapkärçiligini, daşky gurşawy goramagy we netijeli dolandyryşy özünde jemleýän täze nesil hünärmenleri taýýarlamak möhüm wezipe bolup durýar. Şonuň bilen baglylykda ESG ýörelgeleri dünýäniň öňdebaryjy uniwersitetleriniň bilim strategiýalarynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi.

Taslamanyň çäginde 2025–2026-njy ýyllarda Ýewropa we Merkezi Aziýa ýurtlarynda birnäçe okuw sapaklary, maslahatlar we tejribe alyşmak çäreleri geçirildi. Hususan-da, Bratislawa, Genuýa we Sibiu şäherlerinde geçirilen okuwlar durnukly ösüşi üpjün etmekde zerur bolan ýolbaşçylyk endikleri, töwekgelçilikleri dolandyrmak, karar kabul etmek, toparlaýyn işlemek hem-de häzirki zaman dolandyryş usullary boýunça geçirilse, Astana, Buhara we Duşenbe şäherlerinde geçirilen okuwlar ESG-niň daşky gurşaw, jemgyýetçilik we dolandyryş ugurlaryna bagyşlandy.

Türkmenistanyň paýtagty Aşgabat şäherinde geçirilen içerki okuw maslahatynyň ilkinji güni taslamanyň maksady, ýerine ýetirilen işler we geljekki meýilnamalar bilen tanyşdyrylyş çärelerine bagyşlandy. Okuw maslahatynyň açylyş dabarasynda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň rektory professor Baýrammyrat Atamanow çykyş edip, halkara hyzmatdaşlygyň milli bilim ulgamynyň ösüşindäki ornuna ýokary baha berdi. Şeýle hem taslamanyň ýerli utgaşdyryjysy professor Maksat Çüriýew tarapyndan taslamanyň esasy ugurlary, ýerine ýetirilen işler hem-de geljekki çäreler barada giňişleýin maglumat berildi.

Açylyş dabarasyna onlaýn görnüşde Genuýa uniwersitetiniň ýolbaşçy düzüminiň wekilleri hem gatnaşdylar. Olar öz çykyşlarynda taslamanyň halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekdäki, Ýewropa bilen Merkezi Aziýanyň ýokary okuw mekdepleriniň arasyndaky gatnaşyklary berkitmekdäki hem-de ESG ýörelgelerini bilim ulgamyna ornaşdyrmakdaky ähmiýetini bellediler.

Okuwlaryň ikinji güni Italiýanyň Genuýa uniwersitetiniň wekilleriniň gatnaşmagynda dowam etdi. Professor Agostino Massa tarapyndan «ESG-niň sosial sütüni: döwlet dolandyryşynda işgärleri saýlap almak, dolandyrmak we olaryň abadançylygyny üpjün etmek» atly okuw sapagy geçirildi. Sapagyň dowamynda häzirki zaman döwlet dolandyryşynda işgär syýasaty, işgärleriň hünär ösüşi, işgärleriň iş şertlerini gowulandyrmak, adalatly dolandyryş we jemgyýetçilik jogapkärçiligi ýaly möhüm meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Günüň ikinji ýarymynda professor Giovanni Adorni tarapyndan «ESG ugrunda ýokary bilimde emeli aň sowatlylygy we adam merkezli sanly pedagogika» atly okuw sapagy geçirildi. Çykyşda emeli aňyň bilim ulgamyndaky mümkinçilikleri, sanly okuw serişdeleriniň netijeli ulanylmagy, ýokary okuw mekdeplerinde sanly transformasiýa hem-de häzirki zaman bilim tehnologiýalary barada giňişleýin maglumatlar berildi.

Okuw maslahatynyň üçünji güni hem Genuýa uniwersitetiniň hem-de Slowak tehniki uniwersitetiniň wekilleriniň gatnaşmagynda dowam etdi. Professor Giovanni Adorni tarapyndan ESG ugurlarynda prompt esasly okuw tehnologiýalary barada amaly okuw geçirildi. Gatnaşyjylar emeli aň gurallaryny bilim prosesinde ulanmak, soraglary dogry düzmek, maglumatlary seljermek we täze okuw materiallaryny taýýarlamak boýunça amaly başarnyklary ele aldylar.

Şol gün Slowak tehniki uniwersitetiniň wise-rektory professor Stefan Stanko tarapyndan «ESG ýörelgelerinden institusional tejribä çenli: durnukly adam serişdelerini dolandyrmak, töwekgelçilikleri dolandyrmak we suw serişdelerini dolandyrmak» atly okuw geçirildi. Onda ýokary okuw mekdeplerinde ESG ýörelgelerini durmuşa geçirmekde duş gelinýän meseleler, halkara tejribeler we olaryň çözgütleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

11-nji iýunda okuw maslahaty Mary şäherindäki Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynda dowam etdirildi. Bu ýerde gatnaşyjylar institutyň bilim mümkinçilikleri, ylmy işleri hem-de ESG ýörelgelerini okuw işine ornaşdyrmak boýunça alnyp barylýan işler bilen tanyşdylar. Şeýle hem Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň professor-mugallymlary tarapyndan ESG-niň daşky gurşaw, jemgyýetçilik we töwekgelçilikleri dolandyrmak ugurlary boýunça taýýarlanan çykyşlar hödürlenildi.

Mary şäherinde geçirilen okuwlar taslamanyň diňe bir paýtagtda däl, eýsem sebitlerde hem giňden wagyz edilmegine mümkinçilik döretdi. Aşgabat şäherindäki gatnaşyjylar bolsa okuwlara onlaýn görnüşde gatnaşyp, pikir alyşmalara işjeň goşuldylar.

Okuw maslahatynyň jemleýji güni Aşgabat şäherinde geçirildi. Bu gün professor Stefan Stanko tarapyndan okuwlaryň dowam etdirilmegi bilen birlikde, halkara tejribeler esasynda amaly işler geçirildi. Gatnaşyjylar toparlara bölünip, ESG ýörelgelerini ýokary okuw mekdeplerinde ornaşdyrmak boýunça teklipleri taýýarladylar hem-de özara tejribe alyşdylar.

Maslahatyň dowamynda aýratyn üns taslamanyň esasy netijesi hasaplanýan ESG ugurly magistr maksatnamalarynyň taýýarlanylmagyna gönükdirildi. Gatnaşyjylar täze okuw maksatnamalarynyň gurluşy, ders mazmuny, okuwyň netijeleri we halkara standartlara laýyklygy boýunça pikir alyşdylar. Şeýle hem taslamanyň çäginde döredilmegi meýilleşdirilýän ESG merkezleriniň işi, olaryň maddy-enjamlaýyn binýady we geljekki wezipeleri barada maslahatlaşyldy.

Okuwlaryň dowamynda gatnaşyjylar halkara tejribeler bilen tanyşmak bilen bir hatarda, Türkmenistanyň ýokary bilim ulgamynyň aýratynlyklaryny nazara alyp, milli şertlere laýyk gelýän täze çemeleşmeleri ara alyp maslahatlaşdylar. Bu bolsa taslamanyň netijeleriniň uzak möhletleýin we durnukly häsiýete eýe bolmagyna ýardam eder.

Çäräniň ahyrynda Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersitetiniň hem-de Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň professor-mugallymlaryna, hünärmenlerine we okuwlara işjeň gatnaşan ähli gatnaşyjylara halkara nusgadaky sertifikatlar dabaraly ýagdaýda gowşuryldy. Çykyş edenler şeýle okuwlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmakda, halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekde hem-de häzirki zaman bilim tehnologiýalaryny ornaşdyrmakda uly ähmiýete eýedigini aýratyn bellediler.

Okuw maslahatynyň resmi bölegi tamamlanandan soň, daşary ýurtly myhmanlar üçin Aşgabat şäheriniň gözel ýerlerine tanyşlyk gezelenji guraldy. Myhmanlar paýtagtymyzyň döwrebap binagärligi, medeni merkezleri, seýilgähleri we taryhy-medeni ýadygärlikleri bilen tanyşdylar. Şeýle duşuşyklar diňe bir ylmy-bilim hyzmatdaşlygyny däl, eýsem halklaryň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary hem pugtalandyrmaga ýardam edýär.

Erasmus+ ESGCA taslamasynyň çäginde geçirilen bu okuw maslahaty Türkmenistanyň ýokary bilim ulgamynda ESG ýörelgelerini ösdürmek, professor-mugallymlaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak, halkara hyzmatdaşlygy giňeltmek hem-de geljekde täze bilim maksatnamalaryny döretmek boýunça möhüm ädimleriň biri boldy. Taslamanyň netijeleri ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň halkara bilim giňişligine has işjeň goşulyşmagyna, bilim hiliniň ýokarlanmagyna we durnukly ösüş maksatlaryna ýetilmegine saldamly goşant goşar.